Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXCIIII

habitus. Pre. lex naturalis ſemꝑ ī hoīe manet. vt īfrapatebit. ſꝫ ſemꝑ hoīs ad quā lex ꝑtinet cogitat naturali lege. ergo lex naturalis ē actꝰ ſꝫ habitꝰ. Sedꝯtra ē qd̓ Augꝰ dic̄ ī li. de bono ꝯiugali. habitus ē aliquid agit̉ opꝰ ē. ſꝫ naturalis lex ē hmōi. ē enī ī paruulis dānatis agere non pn̄t. ergo lex naturalis ē habitꝰ. Rn̄. dd̓m aliqͥd p̄t dici habitꝰ dupliciter. Uno ꝓprie eſſentialiter. ſic lex naturalis nonē habitꝰ. Dictū ē enī ſupͣ lex naturalis ē aliqͥd ratio ꝯſtitutū. ſicut etiā ꝓpoſitio ē qͦddā opꝰ rōnis. Non eſtauteꝫ idē qd̓ qͥs agit qͥs agit. Ali qͦs enī habitū grāmatice agit orationē cōgruā. igit̉ habitꝰ ſit qͥs agitnon p̄t eſſe lex aliqͣ ſit habitꝰ ꝓprie eſſentialiter. Alio p̄t dici habitꝰ ꝓpter id qd̓ habitu tenet̉. ſicut d̓r fidesid qd̓ fide tenet̉. hoc qꝛ p̄cepta legis naturalis qn̄qꝫꝯſiderāt̉ ī actu a rōne. qn̄qꝫ aūt ſunt ī ea habitualiter tm̄ẜm hūc modū p̄t dici. lex naturalis ſit habitus. ſic̄ etiāprincipia indemō ſtrabilia ī ſpeculatiuis ſunt ip̄i habitus principioꝝ. ſꝫ ſūt principia qͦꝝ ē habitꝰ Ad. j. ergo dd̓m phūs ītedit ibi īueſtigare genꝰ virtutis. cuꝫmanifeſtū ſit virtus ſit qͦddam principiū actus. illa tm̄ponit ſūt principia hūanoꝝ actuū .ſ. potētias. habituspaſſiōes. p̄ter hec aūt tria ſūt q̄dā alia ī aīa ſic ut qͥdā actꝰvt velle ē ī volēte. etiā cognita ſūt ī cognoſcēte. ꝓprietates naturales anime inſunt ei. vt mortalitas alia hmōi. Ad. ij. dd̓m ſinderiſis d̓r lex ītellectus nr̄i inqͣꝫtum ēhabitꝰ ꝯtinēs p̄cepta legis nat̉al̓ ſūt pͥma pͥncipia opeꝝhūanoꝝ Ad. iij. dd̓. illa ꝯcludit lex nat̉alis habitualiter tenet̉. hoc ꝯcedimꝰ. Ad id vero qd̓ ī ꝯtrarium obijcit̉ dd̓m de eo qd̓ habitualiter i neſt qn̄qꝫ aliquis vti p̄t ꝓpter aliqd̓ impedimētū. ſicut p̄t vtihabitū ſciētie ꝓpter ſomnū. ſil̓iter puer pōt vti habitu ītellectus principioꝝ. vel etiaꝫ lege naturali ei habitualiter ineſt ꝓpter defectum etatis.Ad ſecunduꝫ ſic procedit̉Uidet̉ lex naturalis cōtineat plura p̄cepta. ſꝫ vnuꝫtm̄ Lex enī cōtinet̉ ī genere p̄cepti. vt ſupͣ habitū ē. ſi ign̄eſſent multa p̄cepta legis naturalis. ſeq̄ret̉ etiaꝫ eſſentmulte leges naturales. Pre. lex naturalis ꝯſeqͥt̉ hoīsnaturā. ſꝫ hūana natura eſt vna ẜm totū. lꝫ ſit multiplexẜm ꝑtes. aut ergo ē vnū p̄ceptū tm̄ legis nature ꝓpter vnitatē totiꝰ. aut ſunt multa ẜm multitudinē ꝑtiū nat̉e humane. ſic oportebit etiā ea ſunt de īclinatiōe ꝯcupiſcibilis ꝑtineāt ad lege naturalē. Pre. lex ē aliqͥd ad rationē ꝑtinēs. vt ſupͣ dictū ē. ſꝫ ī hoīe ē vna tm̄. ergo ſo vnū p̄cep̄tū ē legis naturalis. Sꝫ ꝯtra ē. qꝛ ſic ſe habēt p̄cepta legis naturalis in hoīe qͣꝫtū ad oꝑabilia ſicutſe hn̄t prima principia ī demōſtratiuis. ſꝫ prima prīcipiaindemō ſtrabilia ſūt plura. ergo et p̄cepta legis nat̉e ſuntplura. Rn̄. dd̓m ſic̄ ſupͣ dictū ē. p̄cepta legis naturehoc ſe hn̄t ad rōneꝫ practicā ſic̄ principia prima demōſtrationū ſe hn̄t ad rōneꝫ ſpeculatiuā. vtraqꝫ enī ſūt q̄dāprincipia ſe nota. Dicit̉ aūt aliqͥd ſe notū dupliciter.Uno ẜm ſe Alio ad nos. ẜm ſe q̄dē q̄libet ꝓpoſitio d̓r ſe nota cuiꝰ p̄dicatū eſt de rōne ſubiecti. ꝯtingittn̄ ignorāti diffinitionē ſubiecti talis ꝓpoſitio erit ſe nota. ſic̄ iſta ꝓpoſitio. ē rōnale. eſt ſe nota ẜm ſuinaturā. qꝛ dicit hoīeꝫ dic̄ rōnale. tn̄ ignorāti qͥd ſit.hec ꝓpoſitio ē ſe nota. inde ē ſic̄ dicit Boetius īliꝰ de dogmatibꝰ. Quedā ſūt dignitates vel ꝓpoſitiōesſe note cōiter oībꝰ pmōi ſūt ille ꝓpoſitiōes qͦꝝ termini

ſūt oībꝰ noti. vt totū ē maiꝰ ſua ꝑte. vni et eidē ſūteqͣlia ſibi inuicē ſunt eqͣlia. q̄dā vero ꝓpoſitiōes ſunt ſenote ſolis ſapiētibꝰ terminos ꝓpoſitionū ītelligunt̉ qͥdſignificēt. ſicut īteiligēti angelꝰ ē corpꝰ ſe notuꝫ ē ē circūſcriptiue ī loco. qd̓ ē mani feſtū rudibꝰ capiūt. In his aūt ī apprehēſiōe hoīuꝫ cadūt qͥdamordo īuenit̉. illud qd̓ primo cadit ī apprehenſiōe eſtens cuiꝰ ītellectus īcludit̉ ī oībꝰ q̄cūqꝫ qͥs apprehēdit. etideo primū principiū indemōſtrabile ē. qd̓ ē ſimul affirmare negare. qd̓ fundat̉ ſup̄ rōneꝫ entis et entis. ſuꝑ hoc principio oīa alia fundāt̉. vt d̓r ī. iiij. metaphiſice. Sicut aūt ens ē primū qḋ cadit ī apprehēſiōe ſimpliciter. ita bonū ē primū qd̓ cadit ī apprehēſiōe practice rationis ordinat̉ ad opus. Om̄e enī agēs agit ꝓpter finē hꝫ rōneꝫ boniſ. ideo primū principiū ī rōne practica ēqd̓ fundat̉ ſupͣ rōneꝫ boni ē. bonū ē qd̓ oīa appetūt. hocē ergo primū p̄ceptū legis bonū ē faciēdū ꝓſequēdū malū vitādū. ſuꝑ hoc fundāt̉ oīa alia p̄cepta legis nature. vt ſcꝫ oīa illa faciēda del vitāda ꝑt ineāt ad p̄cepta legis nature. practica naturalit̓ apprehēdit bona humana. qꝛ ꝟo bonū hꝫ rōneꝫ finis. malū aūt rōneꝫ ꝯͣrij. inde ē oīa illa ad hꝫ naturalē īcliuationē naturaliter apprehēdit vt bona. cōſequēs vt oꝑe ꝯſequēda. etꝯtraria eoꝝ vt mala vitāda. ẜm igitur ordinē īclinatio naturaliū ē ordo p̄ceptoꝝ legis nature. Ineſt enī primo īclinatio hoīs ad bonū ẜm naturā in cōicat oībꝰſubſtātijs ꝓut ſcꝫ q̄libet ſubſtātia appetit ꝯſeruationē ſuieſſe ẜm ſuā naturā. ẜm hāc īclinationē ꝑtinēt ad legeꝫnaturalē ea vita hoīs ꝯſeruat̉ ꝯtrariū īpedit̉. Scd̓oineſt hoī īclinatio ad aliqͣ magis ſpecialia ẜm naturā īcoīcat ceteris aīalibꝰ. ẜm hoc dicūt̉ ea eſſe de lege naturali natura oīa aīalia docuit. vt ē cōmixtio maris femine. educatio liberoꝝ ſil̓ia. Tertio ineſt hoī inclinatio ad bonū ẜm naturā rōnis ē ſibi ꝓpria. ſicut hꝫnaturalē īclinationē ad hoc veritatē cognoſcat de deo.ad hoc ī ſocietate viuat. ẜm hoc ad legē naturalē ꝑtinent ea ad hmōi īclinationē ſpectāt. vtpote ignorantiā viet. alios offendat quibꝰ debet ꝯuerſari cetera hmōi ad hoc ſpectāt. Ad. j. ergo dd̓m oīaiſta p̄cepta legi nat̉e inqͣꝫtū referūt̉ ad vnū primū p̄ceptūhabēt rōneꝫ vnius legis naturalis. Ad. ij. dd̓m oēshmōi īclinationes qͣrūcūqꝫ ꝑtiū nature hūane. putacupiſcibilis iraſcibilis. ẜm regulāt̉ rōne. ꝑtinent ad le naturalē reducūt̉ ad vnū primū p̄ceptū. vt dictū ē ẜm hoc ſunt multa p̄cepta legis nature in ſeipſis. tn̄coīcāt ī vna radice. Ad. iij. dd̓m ratio ſi ī ſe vna ſittn̄ ē ordinatiua oīuꝫ ad hoīes ſpectant. ẜm hoc ſub lege rōnis cōtinētur oīa ea que rōne regulari poſſunt.Ad tertium ſic ꝓceditur.Uidetur oēs actus virtutū ſit lege nature. Quiavt ſupͣ dictū ā. de rōne legis ē vt ordinetur ad bonū cōeſꝫ quidā virtutū actus ordinātur ad bonū priuatū alicuius vt ptꝫ p̄cipue in actibꝰ tꝑantie. ergo oēs actus virtutū legi ſubdūt̉ naturali. Pre. oīa peccata aliquibusvirtuoſis actibꝰ opponūt̉. ſi igitur oēs actus virtutū ſint lege nature. videtur ex cōſequēti oīa peccata ſinttra naturā. qd̓ tamen ſpecialiter de quibuſuā peccatis d̓r. Pre. ī his ſūt ẜm naturā oēs cōueniunt. ſꝫ ī actibusvirtutū oēs cōueniūt. aliquid enī ē virtuoſū vni qd̓ ēalteri vitioſū. ergo oēs actus virtutū ſūt de lege nature. Sꝫ ꝯtra ē qḋ Damaſ. dicit in. iij. li. virtutes ſūt

P 3