Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXCIIII

Quando circūdabat mari terminū ſuū. legē dabat aqͥsne trāſirent fines ſuos. Rn̄. dd̓m aliter ē de lege hominis dd̓m. aliter de lege eterna eſt ex dei. Lex enimhoīs ſe extendit niſi ad creaturas rōnales que hominiſubijciūt̉ Cuiꝰ ratio ē. qꝛ lex ē directiua actuū qui cōueniūt ſubiectis gubernationi alicuiꝰ. vn̄ nullꝰ ꝓprie loquēdoſuis actibꝰ legē imponit. Quecūqꝫ aūt agūt̉ circa vſūrerū irrationabiliū homini ſubditaꝝ. agunt̉ actū ip̄iushoīs mouētis hmōi res. nam hmōi irrationales creature agunt ſeip̄as. ſꝫ ab alijs agunt̉. vt ſupͣ habitū ē. ideorebus irrationabilibꝰ hōˡ egē imponere pōt qͣꝫtūcūqꝫei ſubijciant̉. rebus aūt rōnabilibꝰ ſibi ſubiectis p̄t imponere legē inqͣꝫtū ſuo p̄cepto vel denūciatiōe qͣcūqꝫ imprimit mēti eiꝰ quādā regulā ē principiū agendi. ſicut aūt imprimit denūciādo qͦddā īterius principium actiuūhomini ſibi ſubiecto. ita etiā deꝰ imprimit toti nat̉e principia ꝓprioꝝ acruū. ideo hūc moduꝫ deꝰ d̓r p̄ciꝑe totinat̉e. ẜm illud pͣs. Preceptū poſuit p̄teribit. perhāc etiā rōneꝫ oēs motꝰ actiōes nature legi eterne ſubdūt̉. vn̄ alio creature irrationales ſubdūt̉ legi eterneinqͣꝫtum mouēt̉ a diuina ꝓuidētia. aūt intellectū diuim precepti ſicut creature rationales. Ad. j. ergo dd̓m hoc ſe hꝫ imp̄ſſio actiui principij intrinſeci qͣꝫtumad res naturales ſicut ſe hꝫ ꝓmulgatio legis qͣꝫtū ad homines. qꝛ legis mulgationem imprimit̉ hoībꝰ qͦddadirectiuū principiū humanorū actuū vt dictū eſt. Adij dd̓m creature irrationales ꝑticipat rōne hūana.nec ei obediūt. ꝑticipāt tn̄ modū obediētie rōne diuinaAd plura enī ſe extēdit virtus rōnis diuine qͣꝫ virtus rationis hūane. ſicut mēbra corꝑis hūani mouent̉ ad imperiū rōnis. tn̄ ꝑticipāt rōne. qꝛ habent aliquā apprehenſionē ordinatā ad rōneꝫ. Ita etiā creature irrationales mouēt̉ a deo. nec tn̄ ꝓpter hoc ſunt rōnales. Adiij. dd̓m defectus qui accidūt ī rebus naturalibꝰ qͣꝫuisſint p̄ter ordinē cauſaꝝ vniuerſaliū. p̄cipue cauſe prime deꝰ ē. cuiꝰ ꝓuidētiā nihil ſubterfugere p̄t. vt ī primo dictum ē. qꝛ lex eterna ē diuine ꝓuidētie. vt dictum ē.ideo defectus rerū naturaliū legi eterne ſubduntur.Ad ſextuꝫ ſic procediturUidet̉ oēs res hūane ſubijciant̉ legi eternē. Dicitenī Apl̓s ad Gal̓. v. Si ſpū dei ducimini non eſtis ſublege. ſꝫ viri iuſti ſunt filij dei adoptionē ſpū dei agunt̉ẜm illud Roma. viij. Qui ſpiritu dei aguntur hi filij deiſunt. ergo oēs bomines ſunt ſub lege eterna. Pre.Apl̓s dicit ad Roma. viij. Prudentia carnis inimica eſtdeo. legi enī dei ſubiecta ē. ſꝫ multi hoīes ſunt ī quibꝰprudētia carnis dn̄atur. ergo legi eterne eſt lex dei nonſubijciūt̉ oēs hoīes. Pre. Augꝰ dicit ī primo de li. ar. lex eterna ē mali miſeriā. boni vitā beataꝫ merēt̉. ſedhoīes beati. vel dānati ſunt ī ſtatu merendiˡ. ergo ſubſunt legi eterne. Sꝫ ꝯtra ē qd̓ Augꝰ dicit. ix. deciui. dei. Nullo aliquid legibꝰ ſūmi creatoris ordinationiqꝫ ſubtrahit̉ a quo pax vniuerſitatis adminiſtratur Rn̄. dd̓m duplex ē modꝰ aliquid ſubdit̉ legi eterne. vt ex ſupͣ dictis ptꝫ. Uno inqͣꝫtū ꝑticipat̉ lex eterna modū cognitiōis. Alio modū actiōis paſſionis. inqͣꝫtum ꝑticipat̉ modū īterioris principij motiui hoc ſcd̓o ſubdūt̉ legi eterne irrationales creature. vtdictū ē. ſꝫ qꝛ rationalis natura eo qd̓ ē cōmune oībuscreaturis hꝫ aliqͦd ſibi ꝓpriū inqͣꝫtū ē rationalis ideo ẜmvtrūqꝫ modū legi eterne ſuedit̉. qꝛ notionē legis eter-

ne aliqͦ hꝫ. vt ſupͣ dictū ē. iteꝝ vnicuiqꝫ rōnali creaſure ineſt naturalis īclinatio ad id qd̓ ē ꝯſonū legi eterneSumus enī īnati ad habendū virtutes. vt d̓r in. ij. ethi.Uterqꝫ tn̄ modus imꝑfectꝰ quidē ē qͦdāmō corruptusī malis in quibus īclinatio naturalis ad virtutē deprauat̉ habitū vitioſū. iteꝝ ipſa naturalis cognitio boni īeis obtenebrat̉ per paſſiones habitus pctōꝝ. In bonisaūt vterqꝫ modus īuenit̉ ꝑfectior. qꝛ ſupra cognitionēnaturalē boni ſuꝑaddit̉ eis cognitio fidei ſapiētie. ſupra naturalē īclinationē ad bonuꝫ ſuꝑaddit̉ eis interiusmotiuū gr̄e virtutis. Sic igit̉ boni ꝑfecte ſubſunt legieterne tāqͣꝫ ſemꝑ ẜm agētes. mali aūt ſubſunt qͥdē legi eterne. imꝑfecte qͥdē qͣꝫtū ad actiōes ip̄oꝝ ꝓut imꝑfecte cognoſcūt. īꝑfecte inclināt̉ ad bonū. ſꝫ qͣꝫtū deficit exꝑte actiōis ſupplet̉ ex ꝑte paſſionis. ꝓut ſcꝫ in tm̄ patiuntur qd̓ lex eterna dictat de eis. inqͣꝫtū deficiūt facere qd̓ legi eterne cōuenit. vn̄ Augꝰ dicit in primo li. ar. Iuſtosſub eterna lege agere exiſtimo. in li. de cathetizādis rudibus dicit deus ex iuſta miſeria aīaꝝ ſe deſerentiū cōueniētiſſimis legibus inferiores ꝑtes creature ſue nouit ordinare. Ad. j dd̓m illud verbū Apl̓i p̄t ītelligi dupliciter. Uno vt ſub lege ītelligat̉ ille qui nolēs obligationē legis ſubdit̉ quaſi cuidā pōderi. vn̄ glo. ibideꝫdicit ſub lege ē qui timore ſupplicij qd̓ ex minat̉ nonamore iuſticie a malo oꝑe abſtinet. hoc ſpūales viri ſunt ſub lege. qꝛ charitatē quā ſpūſſanctus cordibuseoꝝ infundit volūtarie id qd̓ legis ē implēt. Alio pōtetiā ītelligi inqͣꝫtum hoīs oꝑa qui ſpirituſancto agūt̉ magis dicūt̉ oꝑa ſpūſſancti qͣꝫ ip̄ius hoīs. vn̄ ſpūſſanctus ſit ſub lege ſicut nec filius. vt ſupͣ dictū ē. ſequit̉ hmōi opera inqͣꝫtuꝫ ſunt ſpūſſancti ſint ſub lege. ethuic atteſtat̉ qd̓ Apl̓s dicit. ij. ad Coꝝ. iij. Ubi ſpūs dn̄iibi libertas. Ad. ij. dd̓m prudētia carnis non poteſtſubijci legi dei ex ꝑte actiōis. qꝛ īclinat̉ ad actiones ꝯtrarias legi diuine. ſubijcit̉ tn̄ legi dei ex ꝑte paſſiōis. qꝛ meretur pati penā ẜm legē diuine iuſticie. nihi lominus tn̄ innll̓o hoīe ita prudētia carnis dn̄atur totū bonū nature corrūpatur. ideo remanet ī hoīe īclinatio ad agendūea ſunt legis eterne. Habitū ē enī ſupͣ peccatū nontollit totū bonū nature. Ad. iij. dd̓m idē eſt qd̓ aliquid ꝯſeruatur ī fine qd̓ mouetur ad finē. ſicut corpusgraue grauitate quieſcit ī loco inferiori. quā etiā ad lo ip̄m mouetur. et ſic dd̓m ē ſic̄ ẜm legē eternā aliquimerētur beatitudinē vel miſeriā. ita eādē legē ī beatitudine vel miſeria cōſeruantur. ẜm hoc beati damnatiſubſunt legi eterne. Queſtio. XCIIIIEinde conſideran ē de lege naturali. circa hocq̄runtur ſex.primo quid ſit lex naturalis. ſcd̓o ſint p̄cepta legis naturalis. tertio vtꝝ oēs actus virtutū ſint de lege nature. quarto vtꝝ lex naturalis ſit vna apud omnes.quinto vtꝝ ſit mutabil̓. ſexto vtꝝ poſſit a mēte hoīs deleriAd primum ſic procedit̉.Uidet̉ lex naturalis ſit habitꝰ. Quia vt phūs dicit inij. ethi. Tria ſunt in aīa. pōtētia. habitus. paſſio. ſꝫ naturalis lex ē aliqͣ potētiaꝝ aīe. nec aliqͣ paſſionū. vt patꝫenumerādo ſingula. lex naturalis ē habitus Pre.Baſilius dicit conſciētia ſiue ſinderiſis ē lex ītellectusnr̄i. qd̓ non pōt ītelligi niſi de lege naturali. ſꝫ ſinderiſis ēhabitus quidā. vt ī primo habitū ē. ergo lex ē naturalis