QueſtioXCI

ſicut ad vnum regē. ẜm illud pͣs. Rex omnis terre deus ēergo eſt vna tm̄ lex diuina. ¶ Pre. lex oīs ordinat̉ ad finem quem legiſlator intēdit in eis quibus legē fert. ſedvnū ⁊ idē eſt qd̓ deus intēdit in oībus hoībus. ẜm illudjͣ. ad Timot. ij Uult oēs hoīes ſaluos fieri et in agnitionem veritatis venire. ergo vna tm̄ eſt lex diuina. ¶ Pre.lex diuina ꝓpinquior eſſe videtur legi eterne que eſt vnaqͣꝫ lex naturalis qͣꝫto altior ē reuelatio gratie qͣꝫ cognitionature. ſed lex naturalis ē vna omniū hominū. ergo multo magis lex diuina ¶ Sed ꝯtra ē qd̓ apl̓s dicit ad Hebre. vij. Trāſlato ſacerdotio neceſſe ē vt legis trāſlatio fiat. ſed ſacerdotiū ē duplex vt ibidem dicit̉. ſcꝫ ſacerdotiūleuiticū. ⁊ ſacerdotiū xp̄i. ergo etiaꝫ duplex eſt lex diuina.ſcꝫ lex vetus ⁊ lex noua. ¶ Rd̓. dd̓m ꝙ ſicut in primo dictum ē. diſtinctio eſt cauſa numeri. Dupliciter aūt inueniūtur aliqua diſtingui. Uno mō ſicut ea que ſunt omnino ſpecie diuerſa. vt equꝰ ⁊ bos. Alio modo ſicut ꝑfectū⁊ imꝑfectum in eadē ſpecie. ſicut puer ⁊ vir. ⁊ hoc mō lexdiuina diſtinguit̉ in legē veterem ⁊ legem nouam. vndeapl̓s ad Gal̓. iij. cōꝑat ſtatum veteris legis ſtatui pueriliexiſtenti ſub pedagogo. ſtatū autem noue legis cōꝑat ſtatui viri ꝑfecti qui iam nō ē ſub pedagogo. Attendit̉ autēꝑfectio ⁊ imꝑfectio vtriuſqꝫ legis ẜm tria que ad legē ꝑtinēt. vt ſupra dictum ē. Primo enī ad lege ꝑtinet vt ordinetur ad bonū cōmune ſicut ad finē. vt ſupra dictū eſt.qd̓ quidē pōt eſſe duplex .ſ. bonū ſenſibile ⁊ terrenū. ⁊ adtale bonū ordinābat directe lex vxtus. vn̄ ſtatim Exo. iij.ī principio legis inuitat̉ populus ad regnū terrenū cananeoꝝ. ⁊ iteruꝫ bonū ītelligibile ⁊ celeſte. ⁊ ad hoc ordinatlex noua. vnde ſtatim xp̄s ad regnū celoꝝ in ſue p̄dicationis principio inuitauit dicēs. Penitētiā agite. appropinquabit enī regnū celoꝝ. Mat. iiij. ⁊ ideo Augꝰ dicit ī. iiijcōtra Fauſtū. ꝙ tēꝑaliū reꝝ ꝓmiſſiones teſtamento veteri ꝯtinētur. ⁊ ideo vetus appellatur. ſed eterne vite ꝓmiſſio ad nouū ꝑtinet teſtamentū. Scd̓o ad legē ꝑtinet dirigere humanos actus ẜm ordinē iuſticie in quo etiā ſuꝑabundat lex noua legi veteri interiores actus animi ordinando. ẜm illud. Ꝙat. v. Niſi a būdauerit iuſticia veſtrapluſqͣꝫ ſcribaꝝ ⁊ phariſeoꝝ. non intrabitis in regnū celorum. ⁊ ideo dicit̉ ꝙ lex vetus cohibet manū. lex noua animū. Tertio ad legē ꝑtinet inducere hoīes ad obſeruantias mandatoꝝ. ⁊ hoc quidem lex vetus faciebat timore penarū. lex autē noua facit hoc ꝑ amorem qui ī cordibꝰ noſtris infundit̉ ꝑ gratiā xp̄i qui ī lege vna cōfertur. ſed inlege veteri figurabatur. ⁊ ideo dicit Augꝰ cōtra Adamātium Manichei diſcipulū. ꝙ breuis differentia ē legis ⁊euangelij timor ⁊ amor. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ ſicut paterfamilias in domo alia mādata ꝓponit pueris ⁊ adultis.ita etiā vnus rex deus in vno ſuo regno aliam legem dedit hominibus adhuc imꝑfectis exiſtentibus. ⁊ aliam ꝑfectiorē iam manuductis ꝑ priorem legem ad maioremcapacitatem diuinoꝝ. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſalus hominumnon poterat eſſe niſi ꝑ xp̄m. ẜm illud Actuū. iiij. Non eſtaliud nomen datū hoībus in quo oportebat nos ſaluosfieri. ⁊ ideo lex ꝑfecte omnes ad ſalutem inducens darinon potuit niſi poſt xp̄i aduentum. antea vero dari oportuit populo ex quo xp̄s erat naſciturus legem p̄paratoriāad xp̄i ſuſceptionem. in qua quedam erudimenta ſalutaris iuſticie ꝯtinerentur ¶Ad. iij. dd̓m ꝙ lex naturalis dirigit hoīem ẜm quedam p̄cepta cōmunia in quibus cōueniunt tam ꝑfecti qͣꝫ imꝑfecti. ⁊ ideo eſt vna omniū. ſꝫ lexdiuina dirigit hominē etiā in ꝑticularibus quibuſdam

ad q̄ nō ſil̓iter ſe habēt ꝑfecti ⁊ imꝑfecti. et ideo oportuitlegē diuinā eſſe duplice ſicut iam dictum eſt.Ad ſextuꝫ ſic procediturUidetur ꝙ non ſit aliqua lex fomitis. Dicit enī Iſidorus in. ij. ethimologiaꝝ. ꝙ lex tōne conſiſtit. fomes auteꝫnō cōſiſtit rōne. ſed magis a ratiōe deuiat. ergo fomes nōhabet rōnem legis. ¶ Pre. omnis lex obligatoria ē. ita ꝙqui eam nō ſeruant trāſgreſſores dicūtur. ſed fomes nōcōſtituit aliquem trāſgreſſorem ex hoc ꝙ ip̄m non ſequit̉ſed magis trāſgreſſor reddit̉ ſi quis ip̄am ſequat̉ ergo fomes non habet rōnem legis ¶ Pre. lex ordinat̉ ad bonūcōmune. vt ſupra habitū ē. ſed fomes non inclinat ad bonum cōmune. ſed magis ad bonū priuatum. ergo fomesnō habet rationem legis. ¶ Sed cōtra eſt qḋ apl̓s dicitRoma. vij. Uideo legem aliā in mēbris meis repugnantem legi mentis mee ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictum ēlex eſfentialiter inuenit̉ in regulāte ⁊ mēſurante. ꝑticipatiue autem in eo qd̓ mēſuratur et regulat̉. ita ꝙ oīs inclinatio vel ordinatio q̄ inuenitur ī his que ſubiecta ſunt legi. ꝑticipatiue d̓r lex vt ex ſupra dictis patet. pōt autem īhis q̄ ſubdunt̉ legi aliqua inclinatio inueniri duplicitera legiſlatore. Uno modo inqͣꝫtū directe inclinat ſuos ſubditos ad aliquid. ⁊ diuerſos interdū ad diuerſos actus.ẜm quē modū p̄t dici ꝙ alia ē lex militū. ⁊ alia ē lex mercatorum Alio modo indirecte inqͣꝫtum .ſ. ꝑ hoc ꝙ legiſſator deſtituit aliquem ſibi ſubditū aliqua dignitate. ſequitur ꝙ tranſeat in aliū ordinem ⁊ quaſi ī aliā legem. putaſi miles ex milicia deſtituatur trāſibit in legem ruſticorūvel mercatorū. Sic igitur ſub deo legiſlatore diuerſe creature diuerſas habent naturales inclinationes. ita vt qd̓vni eſt quodāmodo lex alteri ſit contra legem. vt ſi dicāꝙ furibundū eſſe ē quodā modo ſex canis. eſt autē cōtralegē ouis. vel alterius manſueti animalis. ē ergo hoīs lexquam ſortitur ex ordinatione diuina ẜm ꝓpriam conditionem vt ẜm rōnem ꝓpriam operetur. que quidā lex fuittam valida in primo ſtatu vt nihil vel p̄ter rōnem vel cōtra rōnem poſſet ſurripere homini. ſed dum homo a deoreceſſit. incurrit ī hoc ꝙ feratur ẜm impetum ſenſualitatis. ⁊ vnicuiqꝫ etiam ꝑticulariter hoc cōtingit etiam qͣꝫtomagis a rōne receſſerit. vt ſic quodāmodo beſtijs aſſimiletur que ſenſualitatis impetu ferunt̉. ẜm illud pͣs. Homo cum in honorē eſſet nō intellexit. cōꝑatus ē iumētisinſipiētibus ⁊ ſimilis factus eſt illis. ſic igitur ip̄a ſenſualitatis inclinatio que fomes dicit̉. in alijs quidē animalibus ſimpliciter habet rōnem legis. illo tn̄ modo quo intalibus lex dici poteſt ẜm directam inclinationē. In hominibus aūt ẜm hoc non habet rōnem legis. ſed magis ēderiuatio a lege ratiōis. ſed inqͣꝫtum ꝑ diuinam iuſticiaꝫhomo deſtituitur originali iuſticia ⁊ vigore rationis. ip̄eimpetus ſenſualitatis qui eum ducit habet rationem legis inqͣꝫtum eſt penalis ⁊ ex lege diuina cōſequēs hoīemdeſtitutū ꝓpria dignitate. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ ratio illaꝓcedit de fomite ẜm ſe cōſiderato ꝓut inclinat ad malū.ſic enī non habet rōnem legis. vt dictum ē. ſed ẜm ꝙ ſequitur ex diuine legis iuſticia. tanqͣꝫ ſi diceretur lex eſt ꝙaliquis nobilis ꝓpter ſuam culpam ad ſeruilia opera induci ꝑmitteretur. ¶ Ad. ij dd̓m ꝙ obiectio illa proceditde eo qd̓ eſt lex quaſi regula ⁊ mēſura. ſic enim deuiantesa lege tranſgreſſores cōſtituūtur. ſic autem fomēs non eſtlex. ſed ꝑ quandā ꝑticipationem. vt ſupra dictū eſt. ¶ Adiij. dd̓m ꝙ ratio illa ꝓcedit de fomite qͣꝫtū ad īclinat. onē