Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

XCIQueſtio

non ē ergo neceſſarium ſit aliqua lex humana Pre.lex habet rationem mēſure. vt dictum eſt. ſꝫ ratio humana non ē menſura rerū. ſed potius econuerſo. vt in. x. metaphiſice dicitur. ergo ex ratione humana nulla lex ꝓcedere poteſt Pre. menſura debet eſſe certiſſima. vt diciturin x. metaphiſice. ſed dictamen hūane rationis de rebꝰ gerendis ē incertum. ẜm illud Sap̄. ix. Cogitationes mortalium timide incerte ꝓuidentie noſtre. ergo ex rationehūana nulla lex ꝓcedere poteſt Sed cōtra eſt Augꝰin primo de li. arbi. ponit duas leges. vnam eterna. aliatēporalem. quam dicit eſſe humanā. Rn̄. dd̓m ſicutſupra dictum eſt lex eſt quoddā dictamē practice rōnis.Similis auteꝫ ꝓceſſus eſſe īuenitur rationis practiceſpeculatiue. Utraqꝫ enim ex quibuſdam principijs ad qͣſdam cōcluſiones ꝓcedit. vt ſuꝑius habituꝫ eſt. ẜm. hoc ergo dicendum eſt ſicut ī ratiōe ſpeculatiua ex iprincipijsindemōſtrabilibus naturaliter cognitis ꝓducuntur concluſiones diuerſaꝝ ſcientiarū. quarū cognitio non eſt nobis naturaliter inclita. ſed per induſtriam rationis inuenta. Ita etiā ex p̄ceptis legis naturalis. quaſi ex quibuſdāprincipijs cōmunibus indemōſtrabilibus. neceſſe eſt ratio humana ꝓcedat ad aliqua magis ꝑticulariter diſponenda. iſte particulares diſpoſitiones adinuēte ẜmrōnem humanā dicūtur leges humane obſeruatis alijsꝯditionibꝰ que ꝑtinent ad rationem legis. vt ſupra dictūeſt. vnde Tullius dicit in ſua rhetorica initiū iuris eſta natura ꝓfectum deinde quedam in ꝯſuetudinem ex vtilitate rationis venerūt. poſtea res a natura ꝑfectas aꝯſuetudine ꝓbatas. legum metus religio ſanxit Adj. ergo dd̓m ratio hūana pōt ꝑticipare ad plenumdictamen rationis diuine. ſed ſuo modo imperfecte. etideo ſicut ex parte rōnis ſpeculatiue naturalem ꝑticipationem diuine ſapientie ineſt nobis cognitio quorūdamcōmuniū principioꝝ. non autē cuiuſlibet veritatis ꝓpriacognitio. ſicut in diuina ſapiētia cōtinetur. Ita etiam exꝑte rationis practice naturaliter homo ꝑficipat lege eternam ẜm quedam cōmunia principia. autem ẜm ꝑticulares directiones ſinguloꝝ. que tamē in eterna lege cotinentur. ideo neceſſe eſt vlterius ratio humana ꝓcedat ad ꝑticulares quaſdam legum ſanctiones. Ad. ij.dd̓m ratio humana ẜm ſe non eſt regula rerū. ſꝫ principia ei naturaliter indita ſunt regule quedam generales mēſure omniū eoꝝ que ſunt hominē agenda quoruꝫratio naturalis ē regula menſura. ſꝫ non ſit mēſura eorum que ſunt a natura. Ad. iij. dd̓m ratio practica ēcirca operabilia et que ſunt ſingularia contingentia.auteꝫ circa neceſſaria ſicut ratio ſpeculatiua. et ideo legeshumane non poſſunt illam infallibilitatem hr̄e quā hn̄tꝯcluſiones demonſtratiue ſciētiarum. nec oportet omnis menſura ſit oīmodo infallibilis certa. ſed ẜm ēpoſſibile in genere ſuo.Ad quartuꝫ ſic ꝓcediturUidetur non fuerit neceſſariū eſſe aliquam legem diuinam Quia vt dictū eſt. lex naturalis eſt quedam ꝑticipatio legis eterne in nobis. ſed lex eterna eſt lex diuina vtdictum eſt. ergo oportet p̄ter legem naturalem et leges humanas ab ea deriuatas ſit aliqua alia lex diuina.Pre. Ecc̄. xv. dicit̉ deus dimiſit hominem in manucōſilij ſui. cōſilium autem eſt actus rationis vt ſupra habitum eſt. ergo dimiſſus eſt gubernationi ſue rationisſed dictamē rationis humane eſt lex humana. vt dictuꝫ

eſt. ergo non oportet homo alia lege diuina gubernet̉. Pre. natura humana ē ſufficiētior irrat onalibus creaturis. ſed irrationales creature non habent aliquā legēdiuinā p̄ter inclinationem naturalem eis inditam. ergomulto minus creatura rationalis debet habere aliquā legem diuinam p̄ter naturalem legem. Sed cōtra ē qdDauid expetit legeꝫ a deo ſibi poni dicens. Legem ponemihi domine in via iuſtificationum tuarū. Rn̄. dd̓m p̄ter legem naturalem legem humanaꝫ neceſſariumfuit ad directionem humane vite habere legem. diuinaꝫ hoc ꝓpter quattuor rationes. Primo quidem qꝛ per legem dirigitur homo ad actus ꝓprios ī ordine ad vltimūfinem. ſiquidem homo ordinaretur tm̄ ad finem quiexcederet proportionem naturalis facultatis hominisoporteret homo haberet aliquid directiuū ex parte ratinis ſupra legem naturalem legem humanitus poſitamque ab ea deriuatur. ſed quia homo ordinatur ad finē. beatitudinis eterne que excedit ꝓportioneꝫ naturalis facultatis humane. vt ſupra habitum eſt. ideo neceſſariū fuitvt ſupra legem naturalem humanam dirigeretur etiaꝫad ſuum finem lege diuinitus data. Scd̓o quia ꝓpter incertitudinem humani iudicij p̄cipue de rebus contingentibus ꝑticularibꝰ contingit de actibus humanis diuerſorum eſſe diuerſa iudicia. ex quibus etiam diuerſetrarie leges procedūt. vt ergo abſqꝫ omni dubitatiōeſcire poſſit quid ei ſit agendū quid vitanduꝫ. neceſſariūfuit vt in actibus ꝓprijs dirigeretur per legem diuinitusdatā. de qua ꝯſtat non poteſt errare. Tertio quia hispoteſt homo legem facere de quibus poteſt iudicare. iudicium autē hominis eſſe non poteſt de interioribus motibus qui latent. ſed ſolum de exterioribus actibus qui apparent. tamen ad ꝑfectionem virtutis requiritur invtriſqꝫ actibꝰ homo rectus exiſtat. et ideo lex humanapotuit cohibere ordinare ſufficienter interiores actus.ſed neceſſariū fuit ad hoc ſuꝑueniret lex diuina. Quarto quia ſicut Augꝰ dicit in primo de li. arbi. Lex humananon poteſt omnia que male fiūt punire vel prohibere. qꝛdum auferre vellet omnia mala. ſequeretur etiā mulla bona tollerentur impediretur vtilitas boni cōmunisqd̓ eſt neceſſarium ad cōuerſationem humanam. vt ergonullū malū improhibitū īpunitum remaneat. neceſſariū fuit ſuꝑuenire legē diuinā quā oīa peccata ꝓhibēt̉Et iſte qͣttuor cauſe tangūt̉ in pͣs. vbi d̓r. Lex dn̄i īmaculata .i. nullū peccati turpitudinē ꝑmittēs ꝯuertens aīas.qꝛ ſolū ex teriores actꝰ ſꝫ etiā īteriores dirigit. teſtimoniū dn̄i fidele. ꝓpt̓ certitudinē veritatis rectitudinis. ſapiētiā p̄ſtās ꝑuulis. inqͣꝫtū ordīat hoīeꝫ ad ſuꝑnaturalēfinem diuinā. Ad. j. dd̓m naturalē legē ꝑticipat̉ lex et̓na ẜm ꝓportionē capacitatisˡ hūane nat̉e. ſꝫ oportet vt altiori dirigat̉ ī vltimū finē ſuꝑnaturalē.ideo ſuꝑaddit̉ lex diuinitꝰ data. quā lex eterna ꝑticipat̉altiori. Ad. ij. dd̓m ꝯſiliū ē inqͥſitio q̄dam. vndeoꝑtet ꝓcedat ex aliqͥbꝰ principijs. nec ſufficit ꝓcedatex principijs naturalit̓ inditis ſunt p̄cepta legis nature ꝓpt̓ p̄dicta. ſꝫ oꝑtet ſuꝑaddant̉ q̄dā alia principia .ſ.p̄cepta legis diuine Ad. iij. dd̓m creature irrationales ordināt̉ ad altiorē finē qͣꝫ ſit finis ē ꝓportionatꝰnaturali virtuti ip̄aꝝ. ideo ē ſimilis ratio.Ad quintū ſic ꝓceditur.Uidet̉ lex diuina ſit vnatm̄. Unius enī regis ī vnoregno ē vna lex ſed totū humanū genus comꝑat̉ ad deū