QueſtioLXXXVIII

ꝙ omne peccatū ꝑ penitentiaꝫ fit veniale. et hoc d̓r veniale ex euentu. Alio modo dicitur veniale quia non habet inſe vnde veniā non conſequatur vel totaliter. vel in parte.in ꝑte quidē ſicut cum habet in ſe aliquid diminuēs culpam. vt cum fit ex infirmitate vel ignorantia. ⁊ hoc dicit̉veniale ex cauſa. in toto autem ex eo ꝙ nō tollit ordinē advltimū finem. vnde non meretur penam eternam. ſꝫ tēporalem. ⁊ de hoc veniali ad p̄ſens intēdimus. de primisenī duobꝰ conſtat ꝙ non habent genus aliqd̓ determinatum. ſed veniale tertio modo dictum poteſt habere genꝰdeterminatum. ita ꝙ aliqd̓ peccatum dicatur veniale exgenere. ⁊ aliqd̓ mortale ex genere. ẜm ꝙ genus vel ſpecies actus determinantur ex obiecto. Cum enī volūtas fertur in aliquid qd̓ ẜm ſe repugnat charitati per quā homoordinatur in vltimuꝫ fine. illud peccatum ex ſuo obiectohabet ꝙ ſit mortale. vnde ē mortale ex genere. ſiue ſit cōtra dilectionem dei ſicut blaſfemia. ꝑiurium. ⁊ huiuſmodi. ſiue cōtra dilectionem ꝓximi. ſicut homicidium. adulterium. ⁊ ſimilia. vn̄ hmōi ſunt peccata mortalia ex ſuogenere Quandoqꝫ vero voluntas peccantis fertur in idqd̓ in ſe cōtinet quandam inordinationem. non tamē cōtrariatur dilectioni dei ⁊ ꝓximi. ſicut verbum ocioſum. riſus ſuꝑfluus. ⁊ alia huiuſmodi. ⁊ talia ſunt peccata venialia ex ſuo genere. vt ſupra habitum eſt. quia actus morales recipiunt rationem boni ⁊ mali. non ſolū ex obiecto. ſꝫetiam ex aliqua diſpoſitione agentis. vt ſupra habituꝫ ē.Contingit quādoqꝫ ꝙ id qd̓ eſt peccatuꝫ veniale ex genere ratione ſui obiecti fit mortale ex parte agentis. vel quiain eo conſtituit finem vltimū. vel quia ordinat ipſuꝫ adaliquid qd̓ eſt peccatum mortale ex genere. puta cum aliquis ordinat verbum ocioſum ad adulterium cōmittendum. Similiter etiam ex ꝑte agentis contingit ꝙ aliqd̓peccatuꝫ qd̓ ex ſuo genere eſt mortale fit veniale ꝓpter hocſcꝫ ꝙ actus eſt imꝑfectus. id eſt. non deliberatus rationeque ē principium ꝓprium mali actus. ſicut ſupra dictumeſt de ſubditis motibus infidelitatis. ¶ Ad. j. ergo dd̓mꝙ ex hocipſo ꝙ aliqͦs eligit id qd̓ repugnat diuine charitati. conuincitur p̄ferre illud charitati diuine ⁊ per conſequens plus amare ip̄m qͣꝫ deum. ⁊ ideo aliqua peccata exgenere que de ſe repugnāt charitati. habent ꝙ aliquid diligatur ſupra deū. ⁊ ſic ſunt ex genere ſuo mortalia ¶ Adij. dd̓m ꝙ ratio illa ꝓcedit d̓ peccato veniali ex cauſa. Adiij. dd̓m ꝙ ratio illa ꝓcedit d̓ peccato qd̓ eſt veniale ꝓpterimꝑec tionem actus.Ad tertium ſic procediturUidetur ꝙ peccatuꝫ veniale non ſit diſpoſitio ad mortale. Unum enim oppoſitum non diſponit ad aliud. ſꝫ peccatum veniale ⁊ mortale ex oppoſito diuidunt̉. vt dictumeſt. ergo peccatum veniale non eſt diſpoſitio ad mortalePre. actus diſponit ad aliquid ſimile ī ſpecie ſibi. vn̄in. ij. ethi. dicitur ꝙ ex ſimilibus actibus generātur ſimiles diſpoſitiones ⁊ habitus. ſed peccatum mortale et veniale differunt genere ſeu ſpecie. vt dictum eſt. ergo peccatum veniale non diſponit ad mortale. ¶ Pre. ſi peccatū dicatur veniale qd̓ diſponit ad mortale. oportebit ꝙquecunqꝫ diſponunt ad mortale peccatuꝫ ſint peccata vemalia. ſed omnia bona opera diſponūt ad peccatum mortale. Dicit enim Augꝰ in regula ꝙ ſuꝑbia bonis operibꝰinſidiatur vt pereant. ergo etiam bona opera erunt peccata venialia. qd̓ eſt incōueniens. ¶ Sed contra eſt qd̓ dicitur Ecc̄. xviij Qui ſpernit minima paulatim defluit. ſꝫ

ille qui peccat venialiter videtur minima ſpernere. ergopaulatim diſponitur ad hoc ꝙ totaliter defluat ꝑ peccatuꝫmortale ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ diſponens eſt quodāmodo cauſavnde ẜm duplicem modum cauſe eſt duplex diſpoſitiōismodus. Eſt enim cauſa quedam mouens directe ad effectum. ſicut calidum calefacit. eſt etiam ibi cauſa indirectemouens remouendo ꝓhibens. ſicut remouens colūnamdicitur remouere lapidem ſuꝑpoſitum. ⁊ ẜm hoc actꝰ peccati dupliciter ad aliquid diſponit. Uno quidem mododirecte. ⁊ ſic diſponit ad actum ſimilem ẜm ſpeciē. ⁊ hocmodo primo ⁊ ꝑ ſe peccatum veniale ex genere non diſponit ad mortale ex genere cuꝫ differant ſpecie. ſed per hu ncmodum peccatum veniale poteſt diſponere per quandāconſequentiam ad peccatum qd̓ eſt mortale ex parte agētis. augmētata enī diſpoſitione vel habitu per actus peccatorum venialium. in tantū poteſt libido peccādi creſcere ꝙ ille qui peccat finem ſuum conſtituit in peccato veniali Naꝫ vnicuiqꝫ habenti habitum inqͣꝫtum huiuſmodi. finis eſt operatio ẜm habitum. ⁊ ſic multotiens peccado venialiter diſponetur ad peccatum mortale. Alio modo actus humanus diſponit ad aliquid remouendo ꝓhibens. ⁊ hoc modo peccatū veniale ex genere poteſt diſponere ad mortale peccatum ex genere. qui enim peccat venialiter ex genere pretermittit aliqueꝫ ordinem. ⁊ ex hoc.ꝙ conſueſcit voluntatem ſuam in minoribus debito ordini non ſubijcere. diſponitur ad hoc ꝙ etiam voluntatem ſuam non ſubijciat ordini vltimi finis eligēdo id qd̓eſt peccatum mortale ex genere. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ peccatum veniale ⁊ mortale nō diuiduntur ex oppoſito ſicutdue ſpecies vnius generis vt dictuꝫ eſt. ſed ſicut accidēscontra ſubſtantiam diuiditur. vnde ſicut accidens poteſteſſe diſpoſitio ad formam ſubſtantialem. ita ⁊ veniale peccatum ad mortale. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ peccatū veniale nōeſt ſimile mortali in ſpecie. eſt tamen ſimile ei in genere.inqͣꝫtum vtrūqꝫ importat defectum debiti ordinis. lꝫ aliter ⁊ aliter vt dictum eſt. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ opus bonumnon eſt ꝑ ſe diſpoſitio ad mortale peccatum. poteſt tamēeſſe materia. vel occiſio peccati mortalis ꝑ accidēs. ſꝫ peccatum veniale ꝑ ſe diſponit ad mortale. vt dictum ē.Ad quartum ſic procedit̉Uidetur ꝙ peccatum veniale poſſit fieri mortale Dicitenim Augꝰ exponens illud Ioh. Qui incredulus ē filionon videbit vitam. peccata minima. id eſt. venialia. ſi negligantur occidunt. ſed ex hoc dicitur peccatum mortalequia ſpūaliter occidit animam. ergo peccatuꝫ veniale poteſt fieri mortale. ¶ Pre. motus ſenſualitatis ante ꝯſenſum rationis eſt peccatum veniale. poſt conſenſum veroeſt peccatum mortale. vt ſupra dictum eſt. ergo peccatuꝫveniale poteſt fieri mortale. ¶ Pre. peccatum veniale ⁊mortaſe differunt ſicut morbus curabilis ⁊ incurabilis.vt dictum eſt. ſed morbus curabilis poteſt fieri incurabilis. ergo peccatum veniale poteſt fieri mortale. ¶ Pre.diſpoſitio poteſt fieri habitus. ſed peccatuꝫ veniale eſt diſpōſitio ad mortale. vt dictum eſt. ergo veniale peccatumpoteſt fieri mortale. ¶ Sed contra ea que differunt ī infinitum non trāſmutantur in inuicem. ſed peccatuꝫ mortale ⁊ veniale differunt in infinitum. vt ex predictis ptꝫ.ergo veniale nō pōt fieri mortale. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ peccatum veniale fieri mortale poteſt tripliciter intelligi. Unomodo ſic ꝙ idē actus numero primo ſit peccatū veniale⁊ poſtea mortale. ⁊ hoc eē nō pōt. qꝛ peccatū prꝭaliter

O 4