QueſtioLXXXVIII

quidem pena originalis peccati eſt ꝙ natura humana ſibi relinquitur deſtituta auxilio originalis iuſticie. ſed adhoc conſequuntur omnes penalitates que ex defectu nature in hominibus contingūt. Sciendū tamen ē ꝙ quādo aliquid videtur eſſe penale qd̓ tamen nō habet ſimpliciter rationem pene. Pena enim eſt ſpecies mali. vt ī primo dictum eſt. malum autem eſt priuatio boni. cum autem ſint plura hominis bona .ſ. anime corporis ⁊ exterioꝝrerū. ⁊ contingit interdum ꝙ homo patiatur detrimentūin minori bono. vt augeatur in maiori. ſicut cum patiturdetrimentum pecunie ꝓpter ſanitatē corporis. vl ī vtroqꝫ horum ꝓpter ſalutem anime. et ꝓpter gloriaꝫ dei. ⁊ tūctale detrimentum non eſt ſimpliciter malum hominis. ſꝫẜm quid. vnde non habet ſimpliciter rationem pene. ſedmedicine. Nam ⁊ medici auſteras potiones ꝓpināt infirmis vt cōferant ſanitatem. ⁊ quia huiuſmodi non ꝓpriehabent rationem pene. non reducuntur ad culpam ſicutad cauſam. niſi ꝓ tanto quia hocip̄m ꝙ oportet humanenature medicinas penales exhibere. eſt ex corruptiōe nature que eſt pena originalis peccati. In ſtatu enim innocentie non oportuiſſet aliquem ad ꝑfectuꝫ virtutis inducere per penalia exercitia. vnde hocip̄m qd̓ eſt penale ī talibus reducitur ad originalem culpam ſicut ad cauſam.¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ huiuſmodi defectus eorum qui naſcuntur. vel etiam puerorum. ſunt effectus et pene originalis peccati. vt dictum eſt. ⁊ manent etiam poſt baptiſmum ꝓpter cauſaꝫ ſuꝑius dictam. ⁊ ꝙ non ſint equaliterin omnibus cōtingit ꝓpter nature diuerſitatem que ſibirelinquitur. vt ſupra dictum eſt. ordinātur tamē huiuſmodi defectus ẜm diuinam ꝓuidentiam ad ſalutem hominū. vel eoꝝ qui patiūtur. vel aliorum qui penis admonentur. ⁊ etiam ad gloriam dei. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ bona tēporalia ⁊ corporalia ſunt quideꝫ aliqua bona hominis. ſꝫparua. bona vero ſpiritualia ſunt magna hominis bona.Pertinet igit̉ ad diuinā iuſticiā vt virtuoſis det ſpūaliabona. et de temporalibus bonis vel malis tantum det eisqͣꝫtum ſufficit ad virtutem. Ut enim Dionyſiꝰ dicit. viijca. de di. no. diuine iuſticie eſt non emollire optimorumfortitudinem materialium donationibus. alijs vero hocipſum ꝙ temporalia dantur ī malum ſpiritualium cedūtvnde in pͣs concluditur. Ideo tenuit eos ſuperbia ¶ Adiij. dd̓m ꝙ xp̄s penam ſuſtinuit ſatiſfactoriam nō ꝓ ſuisſed ꝓ noſtris peccatis.Ad octauum ſic procedit̉Uidetur ꝙ aliquis puniatur pro peccato alterius Dicit̉enim Exo. xx. Ego ſum deus zelotes viſitans iniquitate:patrum in filios in tertiam ⁊ quartam generationē hisqui oderunt me. ⁊ Matth. xxiij. dicitur. Vt veniat ſupervos omnis ſanguis iuſtus qui effuſus eſt ſuper terram.¶ Pre. iuſticia humana deriuatur a iuſticia diuina. ſedẜm iuſticiam humanā aliquādo filij puniūtur pro parētibus. ſicut patet in crimine leſe maieſtatis. ergo etiaꝫ ẜmdiuinam iuſticiam vnus punit̉ ꝓ peccato alteriꝰ ¶ Pre.ſi dicatur filius non puniri pro peccato patris. ſed ꝓ peccato ꝓprio. inqͣꝫtum imitatur maliciam paternam. nō magis hoc diceretur de filijs qͣꝫ de extraneis. qui ſimili penapuniuntur his quorum peccata īmitantur. non ergo videtur ꝙ filij ꝓpeccatis ꝓprijs puniantur. ſed pro peccatisparentum. ¶ Sed cōtra eſt qd̓ dicitur Ezechl. xviij. Filius non portabit iniquitatem patris. ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ ſi loquamur de pena ſatiſfactoria que voluntarie aſſumitur.

cōtingit ꝙ vnꝰ portet penaꝫ alterius inqͣꝫtū ſunt quodāmodo vnum ſicut iam dictum eſt. Si autem loquamurde pena ꝓ peccato inflicta inqͣꝫtum habet rationem pene.ſic ſolum vnuſquiſqꝫ ꝓ peccato ſuo punitur. quia actuspeccati aliquid ꝑſonale eſt. Si autem loquamur de pena que habet rationem medicine. contingit ꝙ vnus punitur ꝓ peccato alterius. Dictum eſt enim ꝙ detrimenta corporalium rerum vel etiam ip̄ius corporis ſunt quedam penales medicine ordinate ad ſalutem anime. vndenihil ꝓhibet talibus penis aliquem puniri pro peccatoalterius. vel a deo vel ab homine. vtpote filiosʳ pro patribus. ⁊ ſubditos ꝓ dominis inqͣꝫtum ſunt quedaꝫ res eorum. ita tamen ꝙ ſi filius vel ſubditus eſt particeps culpe huiuſmodi penalis defectus habetrationē pene quātum ad vtrūqꝫ .ſ. eum qui punitur ⁊ eum pro quo punit̉Si vero nō ſit particeps culpe. habet rationem pene qͣꝫtūad eum pro quo punitur. qͣꝫtum vero ad euꝫ qui puniturrationem medicine tm̄. niſi per accidens inqͣꝫtum peccato alterius conſentit. ordinatur enim ei ad bonum animeſi patienter ſuſtineat. Pene vero ſpūales non ſunt medicinales tm̄. quia bonum anime nō ordinatur ad aliudmelius bonum. vnde in bonis anime nullus patit̉ detrimētum ſine culpa ꝓpria. ⁊ ꝓpter hoc etiam talibus penisvt dicit Hieronymꝰ in epl̓a ad Auitū. vnus non punit̉ꝓ alio. quia inqͣꝫtum ad animam filius nō eſt res patrisvn̄ ⁊ huiuſmodi cauſam dominus aſſignans dic̄ Ezech.xviij. Omnes aīe mee ſunt. ¶ Ad. jͣ. ergo dd̓m ꝙ vtrūqꝫ dictum videtur eſſe referendū ad penas tēporales velcorporales inqͣꝫtum filij ſunt quedam res parentum etſucceſſores p̄deceſſorum vel ſi referātur ad penas ſpirituales. hoc dicitur ꝓpter imitationem cuſpe. vnde in Exo.additur. his qui oderunt me. Et in Marth. dicit̉. Et vosimplete menſuram patrum veſtrorum. Dicit autem puniri peccato patrum in filijs. quia filij in peccatis parentum nutriti ꝓniores ſunt ad peccandum. tum ꝓpter conſuetudinem. tum etiam ꝓpter exemplum patrum quaſiauctoritatem ſequentes. ſunt etiam maiori pena digni ſipenas patrum vidētes correcti nō ſunt. Adeo autem acdidit in tertiam ⁊ quartam generationem. quia tātū cōſueuerunt homines viuere vt in tertiam ⁊ quartam generationem viderent. ⁊ ſic mutuo videre poſſunt ⁊ filij peccata parentum ad imitandum. ⁊ patres tres penas filioꝝad dolendum. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ pene ille ſunt corporales ⁊temporales quas iuſticia humana vni ꝓ peccato alteriꝰinfligit. ⁊ ſunt remedia quedaꝫ vel medicine cōtra culpasſequētes. vt vel ip̄i qui puniuntur. vel alij cohibeātur a ſimilibus culpis. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ magis dicūtur puriri pro peccatis alioꝝ ꝓpinqui qͣꝫ extranei. tum quia penaꝓpinquorum quodāmodo redundat in illos qui peccauerunt. vt dictum eſt inqͣꝫtum filius ē quedam res patris.tum etiaꝫ quia ⁊ domeſtica exēpla ⁊ domeſtice pene magis mouent. vnde qn̄ aliquis nutritus eſt in peccatis parentum vehementius ea ſequitur. ⁊ ſi ex eoꝝ penis nō eſtdeterritus. obſtinatior videtur. vnde et eſt maiori penadignus.Queſtio LXXXVIIIEinde quia peccatum veniale ⁊ mortale diſtinguūt̉ ẜm reatūconſiderandum eſt de eis. Et primo conſiderandum eſt de veniali ꝑ comꝑationeꝫ ad mortale. ſcd̓o deveniali ẜm ſe. Circa primum q̄runtur ſex. primo vtrumveniale peccatum cōuenienter diuidatur cōtra mortale.

O 3