QueſtioLXXXVII

iiij. dialogoꝝ. ꝙ quedam leuiores culpe poſt hanc vitamremittūtur. non ergo omnia peccata eterna pena puntuntur ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictum eſt. peccatū cauſatreatum pene eterne. inqͣꝫtum irreꝑabiliter repugnat ordini diuine iuſticie. per hoc ſcꝫ ꝙ ꝯtrariatur ip̄i principioordinis. qd̓ eſt vltimus finis. manifeſtū eſt autē ꝙ in quibuſdam peccatis ē quidē aliqua inordinatio. non tn̄ perꝯtrarietatem ad vltimū finem. ſed ſolum circa ea q̄ ſuntad finē. inqͣꝫtum plus vel minus debite eis intendit̉. ſaluato tamen ordine ad vltimū finem. puta cum homo ⁊ ſinimis ad aliquā rem temporalem afficiatur. non tamenꝓ ea vellet deum offendere aliquid contra preceptum eiꝰfaciendo. vnde huiuſmodi peccatis non debetur eterna pena ſed tēporalis. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ peccata non difrerunt in infinitum ex parte cōuerſionis ad bonum cōmutabile in qͣ conſiſtit ſubſtantia actus. differunt autem ininfinitum ex parte auerſionis. nā quedam peccata cōmittūtur per auerſionem ab vltimo fine. quedaꝫ vero per inordinationē circa ea que ſunt ad finem. finis autem vltimus ab his que ſunt ad finem ī infinitum differt. ¶ Adij. dd̓m ꝙ peccato originali non debetur pena eterna ratione ſue grauitatis. ſed rōne conditionis ſubiecti .ſ. hoīsqui ſine gratia īuenitur ꝑ quaꝫ ſola fit remiſſio pene. Etſimiliter dd̓m eſt ad tertiū de veniali peccato. Eternitasenī pene non rn̄det quātitati culpe. ſꝫ irremiſſibilitati ipſius. vt dictum eſt.Ad ſextum ſic ꝓceditur.Uidetur ꝙ reatus pene non remaneat poſt peccatū. Remota enī cauſa remouetur effectus. ſed peccatuꝫ ē cauſareatꝰ pene. ergo remoto peccato ceſſat reatꝰ pene. ¶ Pre.peccatū remouetur per hoc ꝙ homo ad virtutem redit. ſꝫvirtuoſo non debetur pena. ſꝫ magis p̄mium. ergo remoto peccato non remanet reatus pene. ¶ Pre. pene ſuntmedicine. vt dicitur in. ij. ethi. ſed poſtqͣꝫ aliquis eſt ab infirmitate curatus non adhibetur ſibi medicina. ergo remoto peccato non remanet debitum pene. ¶ Sꝫ contraeſt quod dicit̉. ij. Regū. xij. qd̓ Dauid dixit ad Nathan.Peccaui domino. dixitqꝫ Nathan ad Dauid. Dominꝰquoqꝫ trauſtulit peccatū tuum. non morieris. verū tamēquia blaſfemare feciſti inimicos nomen domini. filiꝰ quinatus ē tibi morte morictur. punitur ergo aliquis a deoctiam poſtqͣꝫ ei peccatuꝫ dimittitur. ⁊ ſic reatus pene eterne remanet peccato remoto ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ī peccato duopoſſunt cōſiderari .ſ. actus culpe ⁊ macula ſequens. planum eſt autem ꝙ ceſſante actu peccati remanet reatus īomnibꝰ peccatis actualibus. actus enim peccati facit hominem reum pene inqͣꝫtum tranſgreditur ordinem diuine iuſticie. ad quem nen redit niſi ꝑ quandam recompēſationem pene que ad equalitatem iuſticie reducit. vt ſcꝫqui plus voluntati ſue indulſit qͣꝫ debuit contra mandatum dei agens ẜm ordinem diuine iuſticie aliquid cōtraillud qd̓ vellet ſimpliciter ſpontaneus vel inuitus patiatur. qd̓ etiam ī iniurijs hominibus factis obſeruatur. vtper recompenſationem pene reintegretur equalitas iuſticie. vnde patet ꝙ ceſſante actu peccati vel iniurie illate.adhuc remanet debitum pene. Sed ſi loquamur de ablatione peccati qͣꝫtum ad maculam. ſic manifeſtū eſt ꝙ macula peccati ab anima auferri non poteſt. niſi ꝑ hoc ꝙ anima deo cōiungitur per cuius diſtantiā detrimentū ꝓprijnitoris incurrebat. qd̓ eſt macula vt ſupra dictū eſt. Contungit̉ autē deo homo ꝑ voluntatē. vn̄ macula peccati ab

homine tolli non pōt niſi voluntas hoīs ordine, diuineiuſticie acceptet. vt ſcꝫ vel ipſe ſibi penam ſpontantꝰ aſſumat in recōpenſationem culpe p̄terite. vel etiam a deo illatā patiēter ſuſtineat. vtroqꝫ enim modo pena rationeꝫſatiſfactionis habet. Pena autem ſatiſfactoria diminumaliquid de ratione pene. Eſt enim d̓ ratione pene ꝙ ſit cōtra volūtatem. non tamen vt nunc. et ꝑ hoc eſt voluntaria. vnde ſimpliciter eſt voluntaria. ẜm quid autem īuoluntaria. ſicut patet ex his que ſupra de voluntario ⁊ inuoluntario dicta ſunt. Dicendum eſt ergo ꝙ remota macula culpe poteſt quidem remanere reatus non pene ſimpliciter ſed ſatiſfactorie. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ ſicut ceſſante actu peccati remanet macula. vt ſupra dictum eſt. itaetiam poteſt remanere reatus ẜm eādem rōnem vt diciūeſt. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ virtuoſo non debet̉ pena ſimpliciterpoteſt tamen ſibi deberi pena vt ſatiſfactoria. quia hocip̄mad virtuteꝫ ꝑtinet. vt ſauſfaciat pro his in quibꝰ offenditvel deum vel hominem ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ remota maculaſanatum eſt vulnus peccati qͣꝫtum ad voluntatem. Requiritur autem adhuc pena ad ſanationem aliaꝝ viriumaīe que ꝑ peccatū p̄cedens deordinate fuerūt. vt ſcꝫ ꝑ cōtraria curent̉. Requiritur etiā ad reſtituendū equalitateꝫiuſticie. ⁊ ad amouendū ſcandalū alioꝝ. vt edificentur īpena qui ſunt ſcādalizati in culpa. vt patet ex exemplo deDauid inducto.Ad ſeptimuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ nō oīs pena ſit ꝓpter aliquā culpā. Dicitur enīIoh. ix. de ceco nato. Neqꝫ hic peccauit. neqꝫ parētes eiꝰ.vt naſceret̉ cecus. Et ſil̓iter videmus ꝙ multi pueri etiābaptizati graues penas patiunt̉. vtputa febres. demonūoppreſſiones. ⁊ multa hmōi. cum tn̄ in eis non ſit peccatu poſtqͣꝫ ſunt baptizati. ⁊ anteqͣꝫ ſint baptizati non ē ineis plus de peccato qͣꝫ in alijs pueris. qui hec non patiuntur. non ergo oīs pena ꝓ peccato eſt. ¶ Pre. eiuſdē rationis eſſe videtur ꝙ peccatores ꝓſperentur. ⁊ ꝙ aliqui innocētes puniant̉. vtrūqꝫ autem in rebus hūanis frequēter īuenimus Dicitur enim de iniquis in pͣs. In laborehoīuꝫ nō ſunt. ⁊ cum hominibus non flagellabuntur. EtIob xxi. Impij viuūt. ſubleuati ſunt confortatiqꝫ diuitijs. Et Abachuc. jͣ. dicitur. Quare reſpicis cōtemptores⁊ taces conculcante impio iuſtiorem ſe? non ergo omnispena infligitur ꝓ culpa ¶ Pre. de chriſto dicitur. jͣ. Pe.ij. ꝙ peccatum non fecit. nec inuentus eſt dolus in ore eiꝰ⁊ tamen ibidem dicitur ꝙ paſſus eſt ꝓ nobis. ergo nonſemꝑ pena a deo diſpenſat̉ ꝓ culpa. ¶ Sed ꝯtra ē qd̓ d̓rIob. iiij. Quis vnqͣꝫ innocens perijt. aut qn̄ recti deletiſunt. qͥnpotius vidi eos qui oꝑant̉ iniquitatem flāte deoperijſſe. Et Augꝰ dicit in primo retractationū. ꝙ oīs pena iuſta ē ⁊ ꝓ peccato aliqͦ impedit̉. ¶ Rn̄ dd̓m ꝙ ſicutiam dictū eſt. pena pōt dupliciter cōſiderari. ſimpliciter ⁊inqͣꝫtum ſatiſfactoria. Pena quidē ſatiſfactoria ē quodāmodo voluntaria. ⁊ quia contingit eos qui differunt inreatu pene eſſe vnuꝫ ẜm voluntatē vnione amoris. indeeſt ꝙ interdum aliquis qui non peccauit. penam volūtarius ꝓ alio portat. ſicut etiā in rebus hūanis videmus ꝙaliquis ī ſe trāſfretat alterius debitū. Si vero loquamurde pena ſimpliciter ẜm ꝙ habet rōnem pene. ſic ſemꝑ habet ordinē ad culpam ꝓpriam. ſed qn̄qꝫ quidem ad culpāactualem. puta quādo aliquis vel a deo vel ab homine ꝓpeccato cōmiſſo punit̉. Qn̄qꝫ vero ad culpam originalē⁊ hoc qͥdeꝫ vel princip aliter vel ꝯſequēter. Principaliter