QueſtioLXXXIIII
ponit̉ initiū oīs peccati. Sꝫ ex ꝑte executiōis ē primumid quod p̄bet opportunitatē ad implēdi omnia deſideriapeccati qd̓ babet rōnem radicis. ſcꝫ diuitie. ⁊ ideo ex hacꝑte auaricia ponit̉ eē radixⁱ oīuꝫ maloꝝ vt dictū eſt. Et ꝑhoc ptꝫ rn̄ſio ad primū. Ad. ij. gͦ dd̓m ꝙ apoſtatare a deod̓r eē initiū ſuꝑbie ex ꝑte auerſiōis ex hoc enī ꝙ hō nonvult ſubdi deo. ſeqͥt̉ ꝙ īordinate velit ꝓpriā excellētiā ī rebus tꝑalibꝰ. ⁊ ſic apoſtaſia a deo nō ſumit̉ ibi qͣſi ſpecialepctm̄. ſꝫ magis vt q̄dā ꝯditio general̓ oīs pctī. q̄ ē auerſioab īcōmutabili bono. Uel p̄t dici ꝙ apoſtatare a deo d̓reē initiū ſuꝑbie. qꝛ eſt prima ſuꝑbie ſpēs. ad ſuꝑbiā enīꝑtinet cuiqꝫ ſuperiori nolle ſubijci. ⁊ p̄cipue noſle ſubdideo ex qͦ ꝯtingit ꝙ hō ſupͣ ſeip̄m indebite extollat̉ qͣꝫtumad a ias ſuꝑbie ſpēs. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ in hoc hō ſe amatꝙ ſui excellētiā vult. idē enī ē ſe amare qd̓ ſibi velle bonūvn̄ ad idē ꝑtinet ꝙ ponat̉ initiū omnis peccati ſuperbiavel amor ꝓprius.Ad tertium ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ p̄ter ſuꝑbiā ⁊ auariciā nō ſint q̄dā alia peccataſpecialia q̄ dicātur capitalia. ita enim ſe videt̉ hr̄e caputad aīalia ſic̄ radix ad plātas vt d̓r in. ij. de aīa. nā radicesſunt ori ſil̓es ſi igit̉ cupiditas d̓r radix oīuꝫ maloꝝ. videt̉ꝙ ip̄a ſola debeat dici vitiū capitale ⁊ nullū aliud pctm̄.Pre. caput hꝫ q̄ndā ordine ad alia mēbra inqͣꝫtum acapite ī oīa mēbra diffundit̉ quodāmodo ſenſus et motꝰſꝫ pctm̄ d̓r ꝑ priuationē ordinis. ergo pctm̄ non hꝫ rōnemcapitis. ⁊ ita nō debent poni aliqͣ capitalia pctā. ¶ Pre.capitalia crimina dicūt̉ q̄ capite plectūt̉. ſed tali pena puniunt̉ q̄dā pctā in ſingulis generibꝰ. ergo vitia capitalianō ſūt aliqͣ determīata ẜm ſpeciē ¶ Sed ꝯtra ē ꝙ Greg.xxxi. moral̓. e numerat q̄dā ſpecialia vitia q̄ dicit eſſe capitalia. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ capitale d̓r a capite. caput aūt ꝓprieqͥdē ē qd̓dā mēbꝝ aīalis. qd̓ ē principiū ⁊ directiuū totiꝰaīalis. vn̄ metaphorice omne principium caput vocat̉. ⁊etiā hoīes qͥ alios dirigūt ⁊ gubernāt capita alioꝝ eē dicunt̉. Dicit̉ ergo vitiū capitale vno mō a capite ꝓprie dicto. ⁊ ẜm hoc peccatū capitale d̓r peccatū qd̓ capitis penapunit̉. ſꝫ ſic nūc nō ītēdimus de capitalibꝰ pctīs. ſꝫ ẜm ꝙalio mō d̓r pctm̄ capitale ꝓut metaphorice ſignificat pͥncipiū vel directiuū alioꝝ. Et ſic d̓r vitiū capitale ex qͦ aliavitia oriunt̉. ⁊ p̄cipue ẜm originē cauſe finalis q̄ ē formal̓origo. vt ſupͣ dictū ē. ⁊ ideo vitiū capitale nō ſolū ē principiū alioꝝ. ſꝫ etiā ē directiuū ⁊ quodāmodo ducriuū aliorū. Semꝑ enī ars vel habitꝰ ad quē ꝑtinet finis principatur ⁊ īperat circa ea q̄ ſūt ad finē. vn̄ Grego. xxxi. moral̓.hmōi vitia capitalia ducibꝰ exercitiuū cōꝑat. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ capitale d̓r denoīatiue a capite. qd̓ qͦdem eſt ꝑquādā deriuationē vel ꝑticipationē capitis ſicut hn̄s aliquā ꝓprietatē capitis ⁊ nō ſicut ſimplicit̓ caput. Et ideocapitalia vitia dicūt̉ nō ſolū illa q̄ hn̄t rōneꝫ prime originis. ſic̄ auaricia q̄ d̓r radix. ⁊ ſuꝑbia q̄ d̓r initiū. ſꝫ etiā illa q̄ hn̄t rōnem originis ꝓpinque reſpectu plurium pctōꝫ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ peccatū caret ordine ex ꝑte auerſiōis. exhac enī parte hꝫ rōnem mali. malū aūt ẜm Aug. in librode nar̉a boni ē priuatio modi ſpeciei ⁊ ordinis. ſꝫ ex ꝑte cōuerſionis reſpicit qḋdā bonū. ⁊ ideo ex hac ꝑte d̓r hr̄e ordinē. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ illa rō ꝓcedit de capitali peccatoẜm ꝙ d̓r a reatu pene. ſic aūt hic non loquimur.Ad quartuꝫ ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ nō ſit dicēdū ſeptē eſſe vitia capitaliꝰ. q̄ ſunt in
anis gl̓ia. īuidia. ira auaricia. triſticia. gula. luxuria. peccata enī virtutibꝰ opponunt̉. virtutes aūt principales ſuntqͣttuor. vt ſu p̄ dictū ē. ergo ⁊ vitia prīcipalia ſiue capitalia nō ſunt niſi qͣttuor Pre. paſſiōes aīe ſūt q̄dā cauſepctī vt ſupra dictū ē. ſꝫ paſſiōes aīe principales ſunti qͣttuor. de qͣꝝ duabus nll̓a fit motio inter p̄dicta pctā. ſuꝑrade ſpe ⁊ timore. numerant̉ aūt aliqͣ vitia ad q̄ ꝑtinet delectatio ⁊ triſticia. nā delectatio ꝑtinet ad gula ⁊ luxuriam.triſticia vero ad accidiā ⁊ inuidiā. ergo īconueniēter enumerāt̉ principalia pctā ¶ Pre. ira nō ē principalis paſſionō ergo debuit poni inter principalia vitia ¶ Pre. ſicutcupiditas ſiue auaricia ē radix pctī. ita ſuꝑbia ē pctī initiū vt ſupra dictū ē. ſꝫ auaricia ponit̉ vnū de ſeptē vitijscapitalibus. ergo ſuꝑbia īter vitia capitalia enumerandaeēt. ¶ Pre. q̄dā pctā cōmittūt̉ q̄ ex nll̓o hoꝝ cauſari pn̄t.ſicut cū aliqͥs errat ex ignorātia. vel cū aliquis ex aliqͣ bona ītentiōe cōmittit aliqd̓ peccatū. puta cū aliqͥs furat̉ vtdet elemoſynā. ergo inſufficiēter capitalia vitia enumerātur. ¶ Sed ī ꝯtrariū ē aucͣtas Gregorij ſic enumerātisxxxi. moral̓. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut dictū eſt. vitia capitaliadicūt̉ ex qͥbus alia oriunt̉. p̄cipue ẜm rōneꝫ cauſe finalis.Huius aūt origo p̄t attendi dupliciter. Uno quidē mōẜm ꝯditionē peccātis. qui ſic diſpoſitus ē vt maxime afficiatur ad vnū finē ex qͦ vt plurimū ī alia pctā ꝓcedat. ſediſte modus originis ſub arte cadere nō p̄t. eo ꝙ infiniteſunt ꝑticulares hoīuꝫ diſpoſitiōes. Alio mō ẜm nat̉alemhabitudinē ip̄oꝝ finiū ad inuicē. ⁊ ẜm hoc vt ī pluribusvnū vitiū ex alio orit̉. vn̄ iſte modus originis ſub arte cadere p̄t. Scd̓m hoc ergo illa vitia capitalia dicunt̉. quoꝫfines hn̄t qͣſdā primarias rōnes mouēdi appetitū. ⁊ ẜmhaꝝ rōnuꝫ diſtinctionē diſtinguunt̉ capitalia vitia. Mouet aūt aliquid appetitū duplicit̓. Uno mō directe ⁊ ꝑ ſe.⁊ hoc mō bonū mouet apperitū ad ꝓſequēdū. malū autēẜm eādē rōnem ad fugiēdū. Alio mō indirecte ⁊ quaſi ꝑaliud. ſicut aliquis aliqd̓ malū ꝓſequit̉ ꝓpt̓ aliqd̓ bonumadiūctū. vel aliqd̓ bonū fugit ꝓpt̓ aliqd̓ malū adiūctum.Bonū aūt hoīs ē triplex. ē enī primo qḋdā bonū aīe. qd̓ſcꝫ ex ſola app̄henſiōe rōnem appetibilitatis hꝫ. ſic̄ exceſtētia laudis vel honoris. ⁊ hoc bonū inordinate ꝓſequiturinanis gl̓ia. Aliud ē bonū corꝑis. ⁊ hoc vel ꝑtinet ad ꝯſeruatione indiuidui. ſic̄ cibus ⁊ potꝰ. ⁊ hoc bonū inordrateꝓſequit̉ gula. aut ad ꝯſeruationē ſpēi. ſic̄ cōitus. ⁊ ad hocordinat̉ luxuria. Tertiū bonum ē exterius .ſ. diuitie. ⁊ adhoc ordinat̉ auaricia. Et eadem quattuor vitia inordinate fugiūt quattuor mala ꝯtraria. Uel aliter. bonū p̄cipuemouet appetitū ex hoc ꝙ ꝑticipat aliquid de ꝓprietate felicitatis quam naturaliter oēs appetunt. De cuius rōneeſt primo q̄dā ꝑfectio. nā felicitas ē ꝑfectum bonum. adqd̓ ꝑtinet excellētia vel claritas. quā appetit ſuꝑbia vel īanis gl̓ia. Scd̓o de rōne eius eſt ſufficientia quā appetitauaricia ī diuitijs eā ꝓmittentibus. Tertio ē de cōditioneeius delectatio ſine qua felicitas eſſe non poteſt. vt dicitur in. j. ⁊. x. ethi. ⁊ hāc appetunt gula ⁊ luxuria. ꝙ autemaliquis bonū fugiat ꝓpter aliqd̓ malū ꝯiunctum. hoc cōtingit duplicit̓. Quia aūt hoc ē reſpectu boni ꝓprij. ⁊ ſic ēaccidia. que triſtatur de bono ſpūali ꝓpter laborem corporalem adiunctū. Aut ē de bono alieno. ⁊ hoc ſi ſit ſine inſurrectione ꝑtinet ad inuidiā. q̄ triſtatur de bono alienoinqͣꝫtum eſt īpeditiuū ꝓprie excellentie. Aut eſt cū quadāinſurrectiōe ad vindicta. ⁊ ſic eſt ira. Et ad eadē etiā vitiapertinet proſecutio mali oppoſiti. ¶ Ad primum ergo dicēdum ꝙ non eſt eadē rō originis in virtutibus et vitaa