QueſtioLXXVIII

ſpūalium bonorū vt potiatur aliquo tēporali bono. nihilautem eſt aliud malum qͣꝫ priuatio alicuius boni. et ẜmhoc aliquis ſciēter vult aliqd̓ malum ſpūale qd̓ eſt malūſimpliciter. per qd̓ bonū ſpūale priuatur vt bono temporali potiatur. Un̄ dicitur ex certa malicia vel ex induſtriapeccare quaſi ſciēter malū eligens. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙignorantia quādoqꝫ quidē excludit ſcientiā qua aliquisſimpliciter ſcit hoc eſſe malum qd̓ agitur. ⁊ tūc dicitur exignorātia peccare. quādoqꝫ autē excludit ſcientiā qua homo ſcit hoc non eſſe malum. ſicut cū ex paſſione peccatur.quandoqꝫ aūt excludit ſciētiā qua aliquis ſcit hoc malūnon ſuſtinendū eſſe ꝓpter conſecutionem illius boni. ſcittamen ſimpliciter hoc eſſe malum. ⁊ ſic dicitur ignorarequi ex certa malicia peccat. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ malum nonpoteſt eſſe ẜm ſe intentū ab aliquo. pōt tamen eſſe intentum ad vitandum aliud malum. vel ad ꝯſequendū aliudbonum. vt dictum ē. ⁊ in tali caſu aliquis eligeret cōſequi bonum ꝑ ſe intētum abſqꝫ hoc ꝙ pateretur detrimētum alterius boni. ſicut aliquis laſciuus vellet frui delectatione abſqꝫ offenſa dei. ſed duobꝰ ꝓpoſitis magis vultpeccādo incurrere offenſam dei qͣꝫ delectatione priuetur.¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ malicia ex qua aliquis dicitur peccarepōt intelligi malicia habitualis. ẜm ꝙ habitus malus aphiloſopho nominat̉ malicia ſicut habitus bonus nominatur virtus. ⁊ ẜm hoc aliquis dicitur ex malicia peccarequia peccat ex inclinatione habitus. Poteſt etiā intelligimalicia actualis ſiue ip̄a mali electio malicia nomineturet ſic dicitur aliquis ex malicia peccare inqͣꝫtum ex malielectiōe peccat. ſiue etiaꝫ malicia dicat̉ aliqua p̄cedēs culpa ex qua oritur ſubſequens culpa. ſicut cum aliquis impugnat fraternam gratiā ex inuidia. et tunc idem non eſtcauſa ſuijpſius. ſed actus interior ē cauſa actus exterioris⁊ vnū pctm̄ eſt cauſa alterius. nō tn̄ in infinitū. qꝛ ē deuenire ad aliqd̓ primū peccatū qd̓ non cauſatur ex aliqͦ priori peccato. vt ex ſupra dictis patet.Ad ſecunduꝫ ſic procedit̉Uidetur ꝙ non omnis qui peccat ex habitu peccet excerta malicia. Peccatū enī qd̓ eſt ex certa malicia videt̉ eſſegrauiſſimū. ſed quandoqꝫ homo aliqd̓ leue peccatū cōmutit ex habitu. ſicut cū dicit verbum occiſum. nō ergoomne peccatū qd̓ eſt ex habitu ē ex certa malicia. ¶ Pre.actus ex habitu ꝓcedentes ſunt ſil̓es actibus ex quibushabitus generātur. vt dicitur in. ij. ethi. ſed actus p̄cedētes habitum vitioſum nō ſunt ex certa malicia. ergo etiāpeccata q̄ ſunt ex habitu nō ſunt ex certa malicia ¶ Pre.ī his que aliquis ex certa malicia cōmittit gaudet poſtqͣꝫcōmiſit. ẜm illud Prouer. ij. Qui letātur cum male fecerint. ⁊ exultant in rebus peſſimis. ⁊ hoc ideo. qꝛ vnicuiqꝫē delectabile cū ꝯſequitur id qd̓ intendit. ⁊ qui operaturqd̓ ē ei quodā modo cōnaturale ẜm habitū. ſed illi qͦ peccant ex habitu poſt peccatū cōmiſſum dolent. penitudineenī replētur praui. id ē. habentes habitū vitioſum. vt dicitur in. ix. ethi. ergo peccata que ſunt ex habitu nō ſuntex certa malicia. ¶ Sed ꝯtra peccatū ex certa malicia dicitur eſſe qd̓ ē ex electione mali. ſed vnicuiqꝫ eſt eligibileid ad qd̓ inclinatur ꝑ ꝓpriuꝫ habitū. vt dicitur ī. vi. ethi.de habitu virtuoſo. ergo peccatū qd̓ eſt ex habitu ē ex certa malicia. ¶ Rn̄. Dicendū ꝙ non ē idem peccare habētem habitū. ⁊ peccare ex habitu. Uti enī habitu nō ē neceſſarium. ſed ſubiacet voluntati habētis. vn̄ ⁊ habitusdiffinitur eſſe quo quis vtit̉ cū voluerit. et ideo ſicut pōt

ꝯtingere ꝙ aliquis habens habitū vtioſum ꝓrumpat inactū virtutis. eo ꝙ ratio non totaliter corrumpitur ꝑ malum habitum. ſed aliquid eius integrū manet. ex quo ꝓuenit ꝙ peccator aliqua operat̉ de genere bonoꝝ. ita etiaꝫpōt ꝯtingere ꝙ aliquis habēs habitū vitioſum. īterdumnō ex habitu operet̉. ſed ex paſſione inſurgente vel etiaꝫ exignorātia. ſed qn̄cūqꝫ vtitur habitu vitioſo neceſſe ē ꝙ excerta malicia peccet. qꝛ vnicuiqꝫ habenti habitum eſt ꝑ ſediligibile id qd̓ ē ei ꝯueniens ẜm ꝓprium habitum. qꝛ ſicfit ei quodāmodo conaturale ẜm ꝙ ꝯſuetudo ⁊ habitusvertitur in naturā. hoc autē qd̓ eſt alicui ꝯueniēs ẜm habitū vitioſum. ē id qd̓ excludit bonū ſpūale. ex quo ſequitur ꝙ homo eligat malū ſpūale vt adipiſcat̉ bonū qd̓ ē eiẜm habitū cōueniēs. ⁊ hoc ē ex certa malicia peccare Un̄mani feſtū eſt ꝙ quicunqꝫ peccat ex habitu peccet ex certamalicia. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ peccata venialia non excludunt bonum ſpūale qd̓ eſt gr̄a dei vel charitas. vnde nondicūtur mala ſimpliciter. ſꝫ ẜm quid. ⁊ ꝓpter hoc nec habitus ipſoꝝ poſſunt dici ſimpliciter mali. ſed ſolū ẜm qͥd¶ Ad ij. dd̓m ꝙ actus qui ꝓcedunt ex habitibus ſunt ſimiles ẜm ſpēꝫ actibus ex quibus habitꝰ generātur. differunt tn̄ ab eis ſicut ꝑfectū ab imꝑfecto. ⁊ talis ē differentia peccati qd̓ cōmittitur ex certa malicia ad peccatuꝫ qd̓cōmittit̉ ex aliqua paſſione. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ille qui peccat ex habitu ſemꝑ gaudet de hoc qd̓ ex habitu operaturqͣꝫdiu habitu vtitur. ſꝫ qꝛ poteſt habitu nō vti. ſꝫ ꝑ rationem q̄ non eſt totaliter corrupta aliquid aliud meditari.pōt ꝯtingere ꝙ non vtēs habitu doleat de hoc qd̓ ꝑ habitū cōmiſit. plerūqꝫ tn̄ tales penitent de peccato. non qꝛeis peccatum ẜm ſe diſpliceat. ſed ꝓpter aliquod in cōmodum qd̓ ex peccato incurrunt.Ad tertium ſic procedit̉.Uidetur ꝙ quicunqꝫ peccat ex certa malicia peccet ex habitu. Dicit enim philoſophus in. v. ethi. ꝙ non ē cuiuſlibet iniuſta facere qualiter iniuſtus facit .ſ. ex electiōe. ſꝫſolum habentis habitū. ſed peccare excerta malicia ē peccare ex el ectione mali. vt dictū ē. ergo peccare ex certa malicia nō eſt niſi habentis habitū. ¶ Pre. Origenes dicitin primoꝑ yarchon ꝙ nōad ſubditu quis euacuat̉ aut deficit. ſꝫ paulatim ꝑ ꝑtes defluere neceſſe ē. ſed maximusdefluxus eē videt̉ vt aliquis ex certa malicia peccet. ergonō ſtatim a principio. ſed ꝑ multaꝫ ꝯſuetudinem ex quahabitus generari poteſt. aliquis ad hoc deuenit vt ex certa malicia peccet. ¶ Pre. quandocūqꝫ aliqͥs ex certa malicia peccat. oportet ꝙ ipſa volūtas de ſe inclinet̉ ad malū qd̓ eligit. ſed ex natura potētie nō inclinat̉ homo ad malum. ſꝫ magis ad bonū. ergo oportet ſi eligit malū ꝙ hocſit ex aliquo ſuꝑuenienti qd̓ eſt paſſio vel habitus. ſꝫ qn̄aliquis peccat ex paſſione. nō peccat ex certa malicia. ſedex infirmitate vt dictū ē. ergo quādocūqꝫ aliquis peccatex certa malicia. oportet ꝙ peccet ex habitu. ¶ Sꝫ contraſicut ſe habet habitus bonꝰ ad electionem boni. ita habitus malꝰ ad electionē mali. ſed qn̄qꝫ aliquis nō habēshabitū virtutis eligit id qd̓ ē honū ẜm virtutū. ergo etiaꝫqn̄qꝫ aliqͥs nō habens habitū vitioſum pōt eligere malūqd̓ eſt ex certa malicia peccare. ¶ Rn̄. Dicendū ꝙ volūtas aliter ſe habet ad bonū ⁊ aliter ad malū. ex natura enīſue potētie inclinat̉ ad bonū rōnis ſicut ad ꝓpriū obiectūvnde ⁊ omne peccatū dicit̉ eſſe ꝯtra naturā. ꝙ ergo in aliquod malū volūtas eligēdo inclinet̉. oportet ꝙ aliundeꝯtingat. Et qn̄qꝫ quidē ꝯtingit ex defectu rōnis ſicut cuꝫ