QueſtioLXXVIII
¶ Sed ꝯtra ē ꝙ Apl̓s Ro. vij. vocat paſſiones peccatoruꝫnō niſi qꝛ peccata cauſant. qd̓ nō eēt ſi a peccato totaliterexcuſarent. gͦ paſſiones nō totaliter a peccato excuſant ¶Rn̄. dd̓m ꝙ ẜm hoc ſoluꝫ actus aliqͥs qͥ de genere ſuo eſtmalus totaliter a pctō excuſat̉ ꝙ totaliter inuolūtariusreddit̉. vn̄ ſi ſit talis paſſio q̄ totaliter inuoluntarium reddat actū ſequentē totaliter a pctō excuſat. alioquin nō totaliter. Circa qd̓ duo ꝯſideranda vident̉. Primo quidēꝙ aliquid pōt eē voluntariū vel ẜm ſe. ſicut qn̄ voluntasdirecte in ipſum fert̉. vel ẜm ſuam cauſaꝫ qn̄ volūtas fertur in cauſam ⁊ nō in effectū. vt pꝫ in eo qui voluntarieinebriat̉. ex hoc enī quaſi voluntariū ei īputat̉ qd̓ ꝑ ebrietatē cōmittit. Secūdo cōſiderandū ē ꝙ aliquid dicit̉ voluntariū directe ⁊ indirecte. directe quidem id in qd̓ volūtas fert̉. indirecce autē illud qd̓ voluntas potuit prohibere ſꝫ nō prohibet. ẜm hoc igit diſtinguendum ē. qꝛ paſſioqn̄qꝫ quidē ē tanta ꝙ totaliter autert vſuꝫ rōnis. ſicut pꝫin his qui ꝓpter amorē vel iram inſaniūt. ⁊ tunc ſi tal̓ paſſio a principio fuerit voluntaria. imputat̉ actus ad pctm̄.qꝛ ē voluntarius in ſua cauſa. ſic̄ etiam de ebrietate dictūē. Si vero cauſa nō fuerit volūtaria ſꝫ naturalis. puta cūaliquis ex egritudine vel aliqua hmōi cauſa incidit ī talēpaſſionē q̄ totaliter aufert vſum rōnis. actus oīno redditur inuoluntariꝰ. ⁊ ꝑ ꝯn̄s totaliter a pctō excuſat̉. Qn̄qꝫvero paſſio nō eſt tanta ꝙ totaliter intercipiat vſū rōnis.⁊ tunc rō pōt paſſionē excludere diuertendo ad alias cogitationes. vel īpedire ne ſuū cōſequat̉ effectū. qꝛ membranō applicant̉ oꝑi niſi ꝑ cōſenſum rōnis. vt ſupra dictū ē.vn̄ talis paſſio nō totaliter excuſat a pctō. ¶ Ad. i. gͦ dd̓mꝙ hoc qḋ dicit̉. vt nō quecunqꝫ vultis illa faciatis. nō eſtreferendū ad ea que fiunt ꝑ exteriorē actū. ſed ad interi orē cōcupiſcētie motū. vellet enī hō nūqͣꝫ cōcupiſcere malūſicut etiaꝫ exponit̉ id qd̓ dicit̉ Ro. vij. Qd̓ odi maluꝫ illud facio. Uel pōt referre ad voluntatē p̄cedentē paſſionē vt pꝫ in cōtinentibꝰ qui cōtra ſuū ꝓpoſituꝫ agunt propter ſua cōcupiſcentiā. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ignorātia ꝑticularis q̄ totaliter excuſat ē ignorātia circūſtantie. quā quidē quis ſcire nō pōt debita diligentia adhibita. ſꝫ paſſiocauſat ignorātiā iuris ī ꝑticulari dum impedit applicationē cōis ſcīe ad ꝑticularē actū. quā quidē paſſionē rō repellere pōt. vt dcm̄ ē ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ infirmitas corꝑisē inuolūtaria. eēt aūt ſil̓e ſi eēt voluntaria ſicut de ebrietate dictū eſt. que eſt quedam corporalis infirmitas.¶ D octauuꝫ ſic proceditur. Uidet̉ ꝙ pctm̄ qd̓ ē ex paſſiōe non poſſit eſſemortale. Ueniale .n. pctm̄ diuidit ꝯtra mortale. ſꝫ pctm̄qd̓ ē ex infirmitate ē veniale. cū hēat in ſe cām venie. cumigit̉ pctm̄ qḋ ē ex paſſione ſit ex infirmitate. videt̉ ꝙ n̄ poſſit eē mortale. ¶ Pre. Cā nō ē potior effectu. ſed paſſio n̄pōt eē pctm̄ mortale. nō .n. in ſenſualitate ē pctm̄ mortalevt ſuꝑͣ habitū ē. gͦ pctm̄ qḋ ē ex paſſione nō pōt eē mortale. ¶ Pre. Paſſio abducit a rōne. vt ex dictis pꝫ. ſꝫ rōisē ꝯuerti ad deū vel auerti a deo. in qͥ ꝯſiſtit rō pctī mortalis. pctm̄ gͦ qḋ ē ex paſſione nō pōt eē mortale. ¶ Sꝫ cōtra ē qḋ apl̓s dicit Ro. vij. ꝙ paſſiones pctōꝝ oꝑant̉ ī mēbris nr̄is ad ſructificandū morti. hoc aūt eſt propriū mortalis peccati ꝙ fructificet morti. gͦ pctm̄ qd̓ ē ex paſſionepōt eē mortale. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ pctm̄ mortale vt ſupͣ dictū ē ꝯſiſtit in auerſione ab vltimo fine qui ē deꝰ. q̄ quidēauerſio ꝑtinet ad rōnē deliberantē. cuiꝰ etiā ē ordinare īfinē. hoc igit̉ ſolūmō pōt ꝯtingere ꝙ inclinatio aīe in ali-
qͥd qd̓ ꝯtrariat̉ vltimo fini nō ſit pctm̄ mortale. qꝛ rō deliberās nō pōt occurrere qd̓ ꝯtingit in ſubitis motibꝰ. Cūaūt ex paſſione aliquis ꝓcedit ad actū pctī vel ad ꝯſenſuꝫdeliberatū. hoc nō fit ſubito. vn̄ rō deliberās pōt hic occurrere. pōt .n. excludere vel ſaltē īpedire paſſionē vt dcm̄ eſtvn̄ ſi nō occurrat ē pctm̄ mortale. ſic̄ videmꝰ ꝙ multa homicidia ⁊ multa adulteria ꝑ paſſionē cōmittunt̉. ¶ Ad. i.gͦ dd̓m ꝙ veniale dicit̉ tripl̓r. Uno mō ex cā qꝛ .ſ. hꝫ aliqͣꝫcām venie q̄ diminuit pctm̄. ⁊ ſic pctm̄ ex infirmitate velignorantia dicit̉ veniale. Alio mō ex euentū. ſic̄ oē pctm̄ꝑ pnīam fit veniale .i. veniā ꝯſequit̉. Tertio mō dr̄ veniale ex genere ſicut verbū ocioſū. ⁊ hoc ſolū veniale opponit̉mortali. obiectio autē ꝓcedit de primo. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙpaſſio ē cā pctī ex ꝑte ꝯuerſionis. ꝙ aūt ſit mortale eſt exꝑte auerſionis. qͥ ꝑ accn̄s ſeqͥt̉ ad ꝯuerſionē. vt dcm̄ ē. vn̄rō nō ſequit̉ ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ rō nō ſemꝑ in ſuo actu totaliter a paſſione īpedit̉. vn̄ remanet ei liberum arbi triuꝫvt poſſit auerti vel cōuerti ad deuꝫ. ſi aūt totaliter tolleret̉vſus rōnis. iā nō eēt pctm̄ nec mortale nec veniale.Queſtio LXXVIIIEinde ꝯſideranduꝫē de cā pctī q̄ ē ex ꝑte voluntatis. que dr̄ malicia. Et circa hoc querunt̉ quattuor. Primo vtꝝ aliquispoſſit ex certa malicia ſeu induſtria peccare. Scd̓o vtrumquicūqꝫ peccat ex habitu peccet ex certa malicia. Tertiovtrum quicūqꝫ peccat ex certa malicia peccet ex habitu.Quarto vtrum ille qui peccat ex certa malicia grauiꝰ peccet qͣꝫ ille qui peccat ex paſſione.D primum ſic proceditur. Uidet̉ ꝙ nullꝰ peccet ex induſtria ſiue ex certa malicia. Ignorantia .n. opponit̉ induſtrie ſeu certe malicie. ſed oīs malus ē ignorās ẜm phūm. ⁊ Prouer. xiiij.dicit̉. Errant qui oꝑant̉ malū. gͦ nullꝰ peccat ex certa malicia. ¶ Pre. Dio. dicit. iiij. ca. de di. no. ꝙ nullus intendens ad malū oꝑat̉. ſed hoc videt̉ eē peccare ex malicia intendere malū in peccādo. qd̓ enī ē p̄ter intentionē ē quaſiper accn̄s. ⁊ nō denoīat actū. gͦ nullus ex malicia peccat.¶ Pre. Malicia ip̄a pctm̄ ē. ſi igit̉ malicia ſit cā pctī ſeq̄ret̉ ꝙ peccatū ſit cā peccati in infinitū. qd̓ ē incōueniensnullus igit̉ ex malicia peccat. ¶ Sed ꝯtra ē qd̓ dr̄ Iob.xxxiiij. Quaſi de induſtria receſſerūt a deo. ⁊ vias eius intelligere noluerūt. ſed recedere a deo eſt peccare. gͦ aliquipeccant ex induſtria ſeu ex certa malicia. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ hōſicut ⁊ quelibꝫ alia res naturaliter hꝫ appetitū boni. vnd̓ad malū eiꝰ appetitus declinet cōtingit ex aliqͣ corruptiōeſeu inordinatione in aliqͦ principioꝝ hoīs. ſic .n. in actionibꝰ reꝝ naturaliū peccatū inuenit̉. principia aūt humanoꝝ actuū ſunt inte lectꝰ ⁊ appetitus tā rōnalis qͥ diciturvoluntas qͣꝫ ſenſitiuus. Peccatū igit̉ in hūanis actibꝰ cōtingit qn̄qꝫ ſicut ex defectu intellectus. puta cū aliqͥs ꝑ ignorantiam peccat. ⁊ ex defectu appetitꝰ ſenſitiui. ſicut cuꝫaliquis ex paſſione peccat. Ita etiā ex defectu voluntatisqui ē inordinatio ipſiꝰ. Eſt aūt voluntas inordinata quādo minꝰ bonū magis amat. ꝯſequēs aūt ē vt aliqͥs eligatpati detrimentū in bonū minꝰ amato ad hoc ꝙ potiat̉ bono magis amato. ſicut cū hō vult pati abciſionē membrietiā ſcient̓ vt ꝯẜuet vitā quā magꝭ amat. ita ꝑ hūc modūqn̄ aliqͣ īordinata volūtas aliqd̓ bonū tꝑale plꝰ am atputa diuitiaſ vl̓ voluptatē qͣꝫ ordinē rōis vl̓ legꝭ dīne vl̓ charitatē dei vl̓ aliqͥd hmōi. ſeqͥt̉ ꝙ velit diſpēdiū pati in aliqͦ