QueſtioLXXVII
agit ꝯtra ſcīam vniuerſalē abſente ꝯſideratiōe ī ꝑticulari¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ hocip̄m ꝙ rōni videat̉ in ꝑticulari aliqͥdbonū qd̓ nō ē bonū. cōtingit ex aliqua paſſione. ⁊ tn̄ hocꝑticulare iudicium ē cōtra vniuerſalē ſcientiam rationis¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ nō poſſit cōtingere ꝙ aliqͥs haberet ſimul in actu ſcientiam aut opinionē veram de vniuerſaliaffirmatiuo. ⁊ opinionē falſam de ꝑticulari negatiuo autecōuerſo ſed bene pōt cōtingere ꝙ aliquis habeat veramſcīam habitualiter de vniuerſali affirmatiuo ⁊ falſā opinionē in actu de ꝑticulari negat iuo. actus enī directe nōcōtrariatur habitui ſed actui. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ ille quihꝫ ſcīam in vniuerſali ꝓpter paſſionē impeditur ne poſſitſub illa vniuerſali ſumere ⁊ ad cōcluſionē ꝑuenire. ſꝫ aſſumit ſub alia vniuerſali quā ſuggerit inclinatio paſſiōiſ⁊ ſub ea cōcluditur. vnde phūs dicit ī .vij. ethi. ꝙ ſylogiſmus incōtinentis hꝫ quattuor ꝓportiones. duas vniuerſales. quaꝝ vna eſt rōnis. puta nullā fornicationē eē cōmittendā. alia ē paſſionis. puta delectationē eē ſectandaꝫPaſſio igitur ligat rōnem ne aſſumat ⁊ cōcludat ſub prima. vnde ea durante aſſumit ⁊ cōcludit ſub ſecunda.Ad. v. dd̓m ꝙ ſicut ebrius qn̄qꝫ ꝓferre pōt verba ſignantia ꝓfundas ſenientias. quas tamē mente diiudicare nōpoteſt ebrietate prohibente. ita ī paſſione exiſtens ⁊ ſi oreproferat hoc nō eē faciendū. tamē interius hoc aīo ſentitꝙ ſit faciendū. vt dicitur in .vij. ethicorum.D tertium ſic proceditur. Uidetur ꝙ peccatum qd̓ eſt ex paſſione nōdebeat dici ex infirmitatē. Paſſio enī ē quidā vehemensmotus appetitus ſenfitiui. vt dictū ē. vehenientia autemmotus magis atieſtatur fortitudini qͣꝫ infirmitati. gͦ peccatū qd̓ ē ex paſſione nō debet dici ex infirmitate. ¶ PreInfirmitas hoīs maxime attenditur ẜm illud qd̓ ē ī eofragilius. hoc aūt ē caro. vnde dicitur in. pͣs. Recordatuseſt qꝛ caro ſunt. gͦ magis debet dici pctm̄ ex infirmitate qd̓eſt ex aliquo corꝑis defectu qͣꝫ quod ē ex aīe paſſione.Pre. Ad ea nō videtur hō eē infirmus que eiꝰ voluntatiſubduntur. ſed facere vel nō facere ea ad que paſſio inclinat hoīs voluntati ſubditur. ẜm illud Gen̄. iiij. Subterte erit appetitus tuus. ⁊ tu dominaberis illius. gͦ peccatuꝫqd̓ ē ex paſſione nō ē ex infirmitate. ¶ Sed cōtra eſt ꝙTullius in. iiij. ii. de tuſculanis queſtionibꝰ paſſiōes aīeegritudines vocat. egritudines aut ē alio noīe infirmitates dicūtur. gͦ pctm̄ qd̓ ē ex paſſione dꝫ dici ex infirmitate¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cā pctī ꝓpria ē ex ꝑte aīe in qua principaliter ē peccatū. pōt aūt dici infirmitas in aīa ad ſimilitudinē infirmitatis corporis. dicit̉ aūt corpꝰ hoīs eē īfirmūquando debilitat̉ vel impedit̉ in executione ꝓprie oꝑationis ꝓpter aliquā inordinationē ꝑtiū corporis. ita .ſ. ꝙ humores ⁊ mēbra hoīs nō ſubdant̉ virtuti regitiue ⁊ motiue corꝑis. vnde ⁊ mēbꝝ dicit̉ eē infirmū quādo non pōtꝑficere oꝑationē mēbri ſani. ſicut oculus quādo non pōtclare videre vt dicit phūs in. x. de hiſtorijs aīalium. vnde⁊ infirmitas anime dicit̉ quādo impedit̉ aīa in ꝓpria oꝑatione ꝓpter inordinationē ꝑtiū ipſius. ſicut aūt ꝑtes corporis dicuntur eſſe inordinate qn̄ nō ſequunt̉ ordinē nature. ita ⁊ partes aīe dicūtur eē inordinate quādo nō ſubdunt̉ ordini rōnis. rō enīeſt vis regitiua ꝑtium anime.Sic ergo qn̄ extra ordinē rōnis vis ꝯcupiſcibilis aut iraſcibilis aliqua paſſione afficit̉. ⁊ ꝑ hoc īpedimentū p̄ſtat̉modo p̄dicto debite actioni hoīs. dicit̉ pctm̄ eē ex infirmitate: vnde ⁊ phūs in .i. et hicoꝝ cōꝑat incōtinentē paraly-
rico. cuius ꝑtes mouent̉ in cōtrariū eius qd̓ ip̄e diſponit.¶ Ad primum gͦ dicendū ꝙ ſicut quanto fuerit motꝰ fortior in corpore p̄ter ordinē nature tanto ē maior infirmitas. ita quanto fuerit motus fortior paſſionis p̄ter ordinērōnis. tanto ē maior infirmitas aīe. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ peccatū principaliter cōſiſtit in actu voluntatis. qui non impedit̉ per corporis infirmitatē. pōt enī qui ē corpore infirmus ꝓmptam habere volūtatē ad aliquid faciendū. impedit̉ aūt ꝑ paſſionē vt ſupra dictū ē. vnde cū dicit̉ pctm̄eē ex infirmitate. magis eſt referendū ad infirmitateꝫ aīeqͣꝫ ad infirmitatē corꝑis. dicit̉ tn̄ etiā ipſa infirmitas aīeinfirmita scarnis. inquantū ex cōditione carnis paſſiōesaīe inſurgunt in nobis. eo ꝙ appetitus ſenſitiuꝰ ē virtusvtens organo corꝑali. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ in piāte quideꝫvoluntatis ē aſſentire vel nō aſſentire his in que paſſioinclinat. ⁊ pro tanto dicit̉ noſter appetitus ſub nobis eſſeſed tamen iſte aſſenſus vel diſſenſus voluntatis impeditur per paſſionem modo p̄dicto.Dquartū ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ amor ſui nō ſit principiū oīs pctī. Id enī qd̓ ēẜm ſe bonū ⁊ debitū nō ē ꝓpria cā pctī. ſed amor ſui ē ẜmſe bonū ⁊ debitū. Un̄ p̄cipit̉ hoī vt diligat proximū ſicutſeipſum. Leuiti. xix. gͦ amor ſui non pōt eſſe ꝓpria cā pctī¶ Pre. Apl̓s dicit Ro. vij. Occaſione accepta pctm̄ permandatū oꝑatū ē in meoēm ꝯcupiſcentiā. vbi glo. dicitꝙ bona eſt lex q̄ dū cōcupiſcētiā ꝓhibet omne malū prohibet. quod dicit̉ ꝓpter hoc. qꝛ ꝯcupiſcētia ē cā omnis pctīſed ꝯcupiſcētia ē alia paſtio ab amore vt ſupra habitū ē.gͦ amor ſui nō ē cā omnis peecati. ¶ Pre. Augꝰ ſuper illud pͣs. Incenſa igni ⁊ ſuffoſſa. dicit ꝙ om̄e pctm̄ eſt examore male inflāmante vl̓ ex timore male humiliāte. nōgͦ ſolus amor ſui eſt cā peccati. ¶ Pre. Sicut hō peccatqn̄qꝫ ꝓpter inordinatū ſui amorē. ita etiā interduꝫ peccatꝓpter inordinatū amorē ꝓximi. gͦ amor ſui nō ē cā omnispctī. ¶ Sed ꝯtra ē quod Augꝰ dicit in. iiij. de ciui. dei. ꝙamor ſui vſqꝫ ad cōtemptū dei facit ciuitatē babylonis. ſꝫper quodlibet peccatū pertinet hō ad ciuitatē baby lonis.gͦ amor ſui ē cauſa omnis peccati. ¶ Rn̄. dicēdū ꝙ ſicutſupra dictū ē. ꝓpria ⁊ per ſe cā peccati accipienda ē ex ꝑtecōuerſionis ad ꝯmutabile bonū. ex qua quidē ꝑte omnisactus peccati ꝓcedit ex aliquo inordinato apperitu alicuius tꝑalis boni. ꝙ autem aliquis appetat inordinate aliquod tꝑale bonū ꝓcedit ex hoc ꝙ inordinate amat ſeipſūhoc enim ē ama re aliquē velle ei bonū. Unde manifeſtūē ꝙ inordinatus amor ſui ē cā omnis peccati. ¶ Ad. i. gͦdicendum ꝙ amor ſui ordinatus ē debitus ⁊ naturalisita .ſ. ꝙ velit ſibi bonū quod ꝯgruit. ſꝫ amor ſui inordinatus qui perducit ad cōtemptū dei ponit̉ eē cā peccati ẜmAug. ¶ Ad. ij. dicendum ꝙ concupiſcentia qua aliquisappetit ſibi bonū reducit̉ ad amore ſui. ſicut ad cauſam.vt iam dictū eſt. ¶ Ad. iij. dicendum ꝙ aliquis dr̄ amare et illud bonuꝫ qd̓ optat ſibi. ⁊ ſe cui bonū optat. amorigitur ẜm ꝙ dicitur eius eē quod optatur. puta ꝙ aliquiſdicit̉ amare vinū vel pecuniā. recipit ꝓ cā timore qui ꝑtinet ad fugam mali. omne enim peccatum prouenit vel exinordinato appetitu alicuius boni. vel ex inordinata fuga alicuius mali. ſed vtrumqꝫ hoꝝ reducitur ad amoremſui ꝓpter hoc enim hō vel appetit bona vel fugit mala. oramat ſe ipſum. ¶ Ad. iiij. dicendum ꝙ amicus eſt quaſiaiter ipſe. ⁊ ideo quod peccatur propter amorem amici. videtur propter amorem ſui peccari.