Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioLXXVII

voluntas pōt moueri a paſſione appetitus ſenſitiui¶¶Pre. Nullū īmateriale pōt moueri ab aliquo materiali. ſed volūtas ē potētia quedā īmaterialis. non enī vtit̉organo corporali ſit in rōne. vt dicit̉ in. iij. de aīa. appetitus aūt ſenſitiuꝰ ē vis materialis. vtpote fundata inorgano corporali. paſſio appetitus ſenſitiui pōt mouere appetitū intellectiuū. Sꝫ ꝯtra ē qd̓ dicit̉. Danielxiij. Cōcupiſcētia ſubuertit cor tuū. Rn̄. dd̓ꝫ paſſioappetitus ſenſitiui pōt directe trahere aut mouere voluntatē. ſed indirecte pōt. hoc dupliciter. Uno quidem ẜm quandā abſtractionē. enī oēs potētie aīe ī vnaeēntia aīe radicent̉. neceſſe ē qn̄ vna potentia intendit̉in ſuo actu. altera in ſuo actu remittat̉ vel etiam totaliterin ſuo actu īpediat̉. qꝛ oīs virtus ad plura diſꝑſa ſit minor. vnde ecōtrario qn̄ intendit̉ circa vnū minus pōt adalia diſpergi. qꝛ in oꝑbꝰ aīe animalibꝰ requirit̉ quedāintentio. vehementer applicat̉ ad vnū non pōtꝭ alteriychementer attendere. ẜm hunc modū quandā diſtractionē qn̄ motus appetitus ſenſitiui fortificat̉ ẜm quācūqꝫ paſſionē. neceſſe ē remittat̉ vel totaliter impediaturmotus ꝓprius appetitus rōnalis. qui ē volūtas. Alioex ꝑte obiecti voluntatis qd̓ ē bonū rōne apprehenſum.impeditur enim iudicium apprehenſio rationis proptervehementē inordinatā app̄henſionē imaginationis.iudiciū virtutis eſt imatiue. vt pꝫ in amētibꝰ. Manifeſtūē aūt paſſionē appetitus ſenſitiui ſequit̉ imaginatiōisapprehenſio iudiciū eſtimatiue. ſicut etiā diſpoſitioneꝫlingue ſequit̉ iudiciū guſtus. vnde videmus hoīes inaliqua paſſione exiſtētes facile imaginationē auertūtab his circa que afficiunt̉. vn̄ ꝯſeques iudicium: rōnisplerūqꝫ ſequit̉ paſſionē appetitus ſenſitiui. per conſequēs motus voluntatis qui natus ē ſemꝑ ſequi iudiciūrōnis. Ad .i. ergo dd̓m per paſſionē appetitus ſenſitiui ſit aliqua immutatio circa iudiciū de obiecto voluntatis. ſicut dictū ē. quāuis ip̄a paſſio appetitꝰ ſenſitiuiſit directe voluntatis obiectū. Ad. ij. dd̓m ſuperius mouet̉ ab inferiori directe. ſed indirecte quodāmodomoueri pōt. ſicut dictū eſt. Et ſil̓iter dicēdū ē ad tertiūO ſecunduꝫ ſic proceditur. Uidetur ratio poſſit ſuꝑari a paſſiōeꝯtra ſuam ſcīam. Fortius .n. vincit̉ a debiliori. ſed ſcientia propter ſuā certitudinē eſt fortiſſimum eorum quein nobis ſunt. p̄t ſuꝑari a paſſione que ē debilis cito tranſiens. Pre. Uoluntas ē niſi boni vel apparentis boni. ſed paſſio trahit voluntatē in id qd̓ eſt vere bonū. inclinat rōnem ꝯtra ſcīam. cum aūt trahitin id qd̓ eſt apparens bonum exiſtens. trahit inid qd̓ rōni videt̉. hoc aūt ē in ſcīa rōnis qd̓ ei videt̉. ergopaſſio nunqͣꝫ inclinat rōnem ꝯtra ſuā ſcientiā. Si dicat̉ trahit rōnem ſcientē aliqͥd in vniuerſali vt cōtrariūiudicet in particulari. Contra. vniuerſalis ꝑticularꝭꝓpoſitio ſi opponant̉. opponunt̉ ẜm cōtradictionem. ſicutoīs homo omnis homo. ſed due opinionesⁱ que ſuntꝯtradictorie ſunt cōtrarie. vt dicit̉ in. ij. ꝑijarmeuias. ſi igitur aliquis ſciēs aliquid in vniuerſali iudicaret oppoſitūin ſingulari. ſequeret̉ haberet ſimul cōtrarias opīonesqd̓ ē impoſſibile. Pre. Quicunqꝫ ſcit vniuerſaleˡ ſcitetiā ꝑticulare qd̓ nouit ſub vniuerſali cōtineri. ſicut quiſcit oēm mulā ſterileꝫ ſcit hoc aīal eſſe ſterile dūmodoipſū ſciat mulā. vt pꝫ id qd̓ dicit̉ in primo poſterioꝝſed ille qui ſcit aliquid in vniuerſali. puta nulla fornicati-

onē faciendā. ſcit hoc ꝑticulare ſub vniuerſali contineri. puta hunc actū fornicariū. videt̉ etiā in ꝑticulari ſciat. Pre. Ca que ſunt in voce ſunt ſigna intellectuſaīe ẜm phum. ſed in paſſione exn̄s frequēter ꝯfitet̉ idqd̓ eligit malū etiā in ꝑticulari. etiā in ꝑticulari hꝫ ſcientiam. ſic igit̉ videt̉ paſſiones poſſint trahere rōnēꝯtra ſcīam vniuerſalē. qꝛ pōt habeat ſcīam vniuerſalē eſtimet oppoſitū in ꝑticulari. Sed ꝯtra ē qd̓dicit Apl̓s Ro. vij. Uideo aliā legē in mēbris meis repugnantē legi mentis mee. captiuantē me in lege peccati.lex aūt que ē in mēbris ē cōcupiſcētia de qua ſupra locutus fuerat. igit̉ cōcupiſcētia ſit paſſio quedam. videt̉paſſio trahat rōnem etiā contra hoc qd̓ ſcit. Rn̄. dd̓m opinio Socratis fuit vt phūs dicit in. vij. ethi. ſcīanūqꝫ poſſet ſuꝑari a paſſione. vn̄ ponebat oēs virtutesſcientias. oīa pctā ignorātias. in quo quidē aliqualiter recte ſapiebat. qꝛ voluntas ſit boni vel apparētis boni. nunqͣꝫ volūtas in malū moueret̉ niſi id qd̓ eſt bo aliqualiter rōni bonū appareret. ꝓpter hoc voluntasnunqͣꝫ in malū tenderet niſi aliqua ignorantia vel errore rōnis. Unde dicit̉ Prouer. xiiij. Errant qui oꝑant̉malū. Sed qꝛ exꝑimento pꝫ multi agunt cōtra ea quo ſcīam hn̄t. hoc etiā auctoritate dīna ꝯfirmat̉. ẜm illd̓Luc. xij. Seruus qui cognouit voluntatē dn̄i ſui facit plagis vapulabit multis. Et Iaco. iiij. dicit̉. Scientibonū facere facienti. peccatū eſt illi: ſimpl̓r veruꝫdixit. ſed oportet diſtinguere. vt phūs tradit in. vij. ethi. .n. ad recte agendū dirigat̉ duplici ſcīa .ſ. vniuerſali ꝑticulari. vtriuſqꝫ defectus ſufficit ad hoc impediat̉rectitudo voluntatis oꝑis. vt ſupra dictū ē. Cōtingit aliquis hꝫ ſcīam in vniuerſali puta nullā fornicationē faciendā. ſꝫ tn̄ cognoſcat in ꝑticulari hūc actū eſtfornicatio faciendū. hoc ſufficit ad hoc volūtas ſequat̉ vniuerſalē ſcīam rōnis. Et iteꝝ cōſiderādū eſt nihil prohibet aliquid ſciri in habitu. qd̓ tn̄ actuſiderat̉. Poteſt igit̉ cōtingere aliquis etiā rectā ſciētiāhabeat in ſingulari ſolū ī vniuerſali. ſed tamē ī actu cōſiderat. tunc non videt̉ difficile p̄ter id qd̓ actucōſiderat agat. aūt cōſideret in particulari idqd̓ habitualiter ſcit. qn̄qꝫ quidē ꝯtingit ex ſolo defectu intentionis. puta ſciēs geometriā intēdit ad conſiderandū geometrie ꝯcluſiones. quas ſtatim in promptuhabet cōſiderare. Qn̄qꝫ aūt ꝯſiderat id qd̓ habet īhabitu ꝓpter aliqd̓ impedimētū ſuꝑueniēs puta propteraliquā occupationē exteriorē. vel propter aliquā infirmitatē corporalē. hoc ille qui ē in paſſione cōſtitutus ꝯſiderat in ꝑticulari id qd̓ ſcit in vniuerſali inqͣꝫtumpaſſio impedit talē ꝯſiderationē. Impedit aūt tripliciterPrimo q̇dem quandā diſtractionē. ſicut ſupra expoſi eſt. Secūdo ꝯtrarietatē. qꝛ plerūqꝫ paſſio īclinat adꝯtrariū huiꝰ qḋ ſcīa vniuerſalis habet Tertio quādaꝫī mutationē corꝑalem. ex quodāmodo ligat̉ ne liberein actū exeat. ſicut etiā ſomnus vel ebrietas quadā corꝑali tranſmutatione facta ligant vſum rōnis. hoc cōtingat in paſſionibꝰ patet ex hoc aliqn̄ paſſiones multūintendunt̉. amittit totaliter vſum rōnis. multi .n. propter abūdantiā amoris ire ſunt in inſania ꝯuerſi. perhunc modū paſſio trahit rōnem ad iudicandū in ꝑticulari ꝯtra ſcientiam quā habet in vniuerſali Ad primūergo dicendum ſciētia vniuerſalis que ē certiſſima:hꝫ prīcipalitatē ī oꝑatōe ſꝫ magis ſcīa ꝑticularꝭ eo oꝑatoeſſūt circa ſingularia. vn̄ ē miꝝ ſi ī oꝑabilibꝰ paſſio