QueſtioCXXV

D primum ſic proce2ditur. Uidet̉ ꝙ pctm̄ nō habeat cauſam. Peccatum enim habet rationem mali. vt dictum eſt. ſed maluꝫnon habet cauſam. vt Dionyſius dicit. iiij. c. de de di. no.ergo peccatum non habet cauſam. ¶ Pre. Cauſa eſt adquā de neceſſitate ſequitur aliud. ſed qd̓ eſt ex neceſſitatenon videtur eſſe peccatum. eo ꝙ omne peccatum eſt volūtariū. ergo peccatum non habet cauſam. ¶ Pre. Si peccatum habet cauſam. aut habet pro cauſa bonū aut malūnon autem bonum. quia bonum non facit niſi bonū. nōenim poteſt arbor bona fructus malos facere. vt diciturMatth. vij. Similiter autem nec malum poteſt eē cauſapeccati. quia malū pene ſequit̉ ad peccatū. malū autē culpe ē idē qd̓ peccatū. peccatū igitur nō habet cām. ¶ Sꝫcontra. omne qd̓ ſit habet cauſam. qꝛ vt dicitur Iob. v.Nihil in terra ſine cauſa fit. ſed peccatum fit. eſt enim dictum vel factum vel cōcupitum contra legem dei. gͦ peccatum habet cauſam. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ peccatuꝫ ē quidā actꝰinordinatus. Ex ꝑte igit̉ actus pōt hr̄e per ſe cām ſicut etquilibet alius actus. ex ꝑte aūt inordinationis hꝫ cauſaꝫeo modo quo negatio vel priuatio poteſt habere cauſam.Negationis autē alicuius poteſt duplex cauſa aſſignariPrimo quidē defectus cauſe .i. ipſius cauſe negatio ē cānegationis ẜm ſeip ſam. ad remotionē enim cauſe ſequit̉remotio effectus. ſicut obſcuritatis cauſa ē abſentia ſolisAlio modo cauſa affirmationis ad quā ſequit̉ negatio ēꝑ accidens cauſa negationis ꝯſequentis. ſicut ignis cauſando calorē ex principali intentione. ꝯn̄ter cauſat priuationē frigiditatis. quorum primū poteſt ſufficere ad ſimplicem negationem. ſed cum inordinatio peccati ⁊ qd̓libet malum nō ſit ſimplex negatio ſed priuatio eius quodquidem natum eſt ⁊ debet habere. neceſſe eſt ꝙ talis inordinatio habeat cauſam agentē per accidens. qd̓ enim natum ē ineſſe ⁊ debet. nunqͣꝫ abeſſet niſi propter cauſaꝫ aliquam impedientē. ⁊ ẜm hoc cōſueuit dici ꝙ malū qd̓ inquadam priuatiōe conſiſtit habet cauſam deficienteꝫ velagentē ꝑ accidens. omnis autē cauſa per accidens reducicitur ad cauſam per ſe. Cum igitur peccatū ex ꝑte inordinationis habeat cauſam agentē ꝑ accidens. ex ꝑte autemactus habeat cauſam agentē ꝑ ſe. ſequit̉ ꝙ īordinatio peccati ꝯſequat̉ ex ipſa cauſa actus. Sic igitur voluntas carens directione regule rōnis ⁊ legis diuine intendēs aliqd̓ bonū cōmutabile. cauſat actū quidē peccati ꝑ ſe. ſed īordinationē actus per accn̄s ⁊ p̄ter intentionē. ꝓuenit. ndefectus ordinis in actu ex defectu directionis in volūtate. ¶ Ad. i. gͦ dicendum ꝙ peccatū nō ſolum ſignat ip̄ampriuationē boni que eſt inordinatio. ſed ſignat actum ſubtali priuatione que hꝫ cōnem mali. qd̓ quidem qualiterhabeat cauſam dictum eſt. ¶ Ad. ij. dicendū ꝙ ſi illa diffinitio cauſe vniuerſaliter debeat verificari oportet vt ītelligat̉ de cauſa ſufficienti ⁊ nō īpedita. contingit enim aliquid eē cauſam ſufficientē alterius. ⁊ tn̄ nō ex neceſſitateſequit̉ effectus. ꝓpter aliqd̓ impedimentū ſuꝑueniēs. alioquin ſequeret̉ ꝙ oīa ex neceſſitate ꝯtingerēt. vt pꝫ in. vi.metaphi. Sic igit̉ ⁊ ſi pctm̄ habeat cām. non tn̄ ſequit̉ ꝙſit neceſſaria. qꝛ effectus pōt impediri. ¶ Ad. iij. dicēduꝫꝙ ſicut dictū ē. voluntas ſine adhibitione regule ratiōisvel legis diuine ē cauſa peccati. hoc aūt qd̓ eſt nō adhibere regulā rōnis vel legis diuine ẜm ſeˡ nō habet rōnē mali nec pene nec culpe anteqͣꝫ applicet̉ ad actū. Un̄ ẜm hocpeccati primi nō eſt cauſa malum aliqd̓ ſed bonum aliqd̓cum abſentia alicuius alterius boni.

O ſecunctum ſic procedit̉. Uidet̉ ꝙ peccatum nō habeat cauſam interiorem. Id enim qd̓ ē interius alicuius rei ſemꝑ adeſt ei.ſi igitur peccatū habeat cauſam interiorem ſemꝑ homopeccaret. cū poſita cā ponatur effectus. ¶ Pre. Idē noneſt cauſa ſuijpſius. ſed interiores motus hominis ſuntpeccatum. ergo non ſunt cauſa peccati ¶ Preter ea. quicquid eſt intra hominem aut eſt naturale. aut voluntariūſed id quod eſt naturale nō poteſt eſſe peccati cauſa. quiapeccatum eſt contra naturam. vt dicit Damaſcenus. qd̓autem eſt voluntarium ſi ſit inordinatum iam eſt peccatum. non ergo aliquid intrinſecuꝫ poteſt eſſe cauſa primipctī ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Augꝰ dic̄ ꝙ volūtas ē cā pctī. ¶ Rn̄.dd̓ ꝙ ſicut iā dictū ē. ꝑ ſe cauſā pctī oꝑtet acciꝑe ex ꝑte ipſiꝰ actꝰ. actꝰ aūt hūani pōt accipi cā interior ⁊ mediata etīmediata. Immediata q̄dē cā hūani actꝰ ē rō ⁊ volūtasẜm quā hō ē liber arbitrio. cā aūt remota ē app̄hēſio. ſenſitiue ꝑtis. ⁊ etiā appetitꝰ ſēſitiuꝰ. Sic̄ .n. ex iudicio rōnisvolūtas mouet̉ ad aliqͥd ẜm rōnē. ita etiā ex apphēſionēſenſus apperitꝰ ſenſitiuꝰ ī aliqͥd īclinat̉. q̄ qͥdē inclinatio īterdū trahit volūtatē ⁊ rōnē. ſicut īfra patebit. Sic igit̉dupxex cā pctī īterior pōt aſſignari. vna ꝓxima ex ꝑte rōnis ⁊ volūtatis. alia ꝟo remota ex ꝑte imaginatiōis veappetitꝰ ſenſitiui. ſꝫ qꝛ ſupͣ dictū ē ꝙ cā pctī ē aliqd̓ bonuꝫapparēs motiuū cū defectu debiti monui. ſcꝫ regule rōisvl̓ legis dīne. ip̄ꝫ motiuū qd̓ ē apparēs bonū ꝑtīet ad app̄hēſiōeꝫ ſeuſꝰ ⁊ appetitū. ip̄a aūt abſentia debite regule ꝑtinet ad rōneꝫ q̄ nata ē hmōi regulā ꝯſiderare. ſꝫ ip̄a ꝑfectio volūtarij actꝰ pctī ꝑtinet ad volūtatē. ita ꝙ ip̄e volūtatis actꝰ p̄miſſis ſuppoſitis iā ē qͦddam pctm̄. ¶ Ad. i. gͦdd̓. ꝙ id ꝙ ē ītrinſecū ſic̄ potētia naturalis ſemꝑ īeft. idaūt qd̓ ē ītrinſecū ſic̄ actꝰ īterior appetitiue vl̓ apphēſiueꝟtutis nō ſemꝑ īeſt. ip̄a aūt potētia volūtatis ē cā pctī inpotētia. ſꝫ reducit̉ ī actū ꝑ motꝰ p̄cedētes ⁊ ſenſitiue ꝑtisprimo ⁊ rōnis cōſequent̉. ex hoc .n. ꝙ aliqͥd ꝓponit̉ vt appetibile ẜm ſenſū. ⁊ appetitꝰ ſenſitiuꝰ īclinat̉ in illd̓. rō interdū ceſſata a ꝯſideratiōe regule debite. ⁊ ſic volūtas ꝓducit actū pctī. qꝛ igit̉ motꝰ p̄cedētes n̄ ſēꝑ ſūt ī actu neqꝫpctm̄ ſemꝑ ē ī actu. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ nō oēs motꝰ īterioretſūt de ſubſtātia pctī qd̓ cōſiſtit pͥncipaliter ī actu volūtatis. ſꝫ qͥdaꝫ p̄cedūt ⁊ qͥdā ꝯſequūt̉ ip̄m pctm̄. ¶ Ad. iij. dd̓ꝙ illd̓ ꝙ ē cā pctī ſic̄ potētia ꝓduces actū ē naturale. motus etiā ſenſitiue ꝑtis ex qͦ ſeqͥtur pctm̄ īterdū ē naturalisſic̄ cū ꝓpter appetitū cibi aliqͥſ peecat. ſꝫ efficit̉ pctm̄ īnatutale ex hoc ipſo ꝙ deficit regula naturalis. quā homo ẜmnaturā ſuam debet attendere.ꝓcedit̉. Uidet̉¶ O tertium ſit ꝙpcim nobēatcauſā exteriorē. Pctm̄ .n. ē actꝰ volūtariꝰ. volūtaria aūt ſūt eoꝝ qͥ ſūt ī nobis. ⁊ ita n̄ habēt exteriorē cauſaꝫgͦ pctm n̄ hꝫ exteriorē cauſā. ¶ Pre. ſic̄ natura ē prīcipiūinteriꝰ. ita etiā volūtas. ſꝫ pctm̄ ī rebo naturalibꝰ nūqͣꝫ accidit niſi ex aliqͣ īteriori cā vipote mōſtruoſi partꝰ ꝓueniūt ex corruptiōe alicuius prīcipij īterioris gͦ neqꝫ in moralibꝰ pōt ꝯtingere pctm̄ niſi ex īteriori cā nō. gͦ hꝫ pctm̄ cauſam exteriorem. ¶ Pre. multiplicata cā multiplicat̉ effectus. ſꝫ qͣꝫto plura ſūt ⁊ maiora exteriꝰ inducētia ad peccādū. tāto minus id qd̓ qͦs īordinate agit ei imputat̉ ad peccatū. gͦ nihil exterius ē cā pctī. ¶ Sꝫ cōtra ē qḋ dr̄ Nūerixxxi. Nonne iſte ſunt que deceperūt filios iſrael. ⁊ p̄uaricari vos fecerunt in domino ſuper peccato phogorr ergoaliquid exterius poteſt eſſe cauſa faciens peccare.