QueſtioLXXIIII

imputar̄ ei ad peccatū. defectus aūt qui eſt ſolū in dirigēdo aliaſ vires. ſemꝑ imputat̉ ei ad pctm̄ qꝛ huic defectuioccurrere pōt ꝑ ꝓpriū actum. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſicut ſupradictū ē. cū de actibus volūtatis ⁊ rōnis ageret̉. volūtasqͦdāmō mouet ⁊ precedit rōnem. ⁊ ratio qͦdāmō volūtatēvnde ⁊ motꝰ volūtatis dici pōt rōnalis. ⁊ acius rationispoteſt dici volūtariꝰ. ⁊ ẜm hoc in rōne inuenit̉ pctm̄. vl̓ ꝓut eſt defectꝰ eius volūtarius. vel ꝓut actus rationis eſtprincipiū actꝰ voluntatis. ¶ Ad. iij. patet rn̄ſio ex dictisD ſextum ſic proceditur. Uidetur ꝙ pctm̄ moroſe delectatiōis nō ſit īratione. Delectatio .n. īp̄ortat motū appetitiue ꝟtutis. vtſupra dictū ē. ſꝫ vis appetitiua diſtinguit̉ a ratiōe que eſtvis app̄henſiua. gͦ delectatio moroſa nō ē in ratione.Pre. ex obiectis cognoſci pōt ad quam potentiam actuspertineat per quē potentia ordinat̉ ad obiectū. ſꝫ delectatio quandoqꝫ ē moroſa circa bona ſenſibilia et non circabona rationis. gͦ peccatū delectationis moroſe nō ē in rationē. ¶ Pre. moroſum dicit̉ aliquod ꝓpter diuturnitatem temporis ſed diuturnitas temꝑis nō ē rō ꝙ aliquisactus ꝑtineat ad aliquā potētiā. gͦ delectatio moroſa nonꝑtinet ad rationē. ¶ Sed cōtra ē qd̓ Augꝰ. dicit. xij. detri. ꝙ cōſenſus illecebre ſi ſola cogitatiōe delectatiōis cōtentus ē ſic habendū exiſtimo velud cibū eſſe vetitū mulier ſola comederit. ꝑ mulierē aūt intelligit̉ rō inferior. ſic̄ibidē ip̄e exponit. gͦ pctm̄ moroſe delectatiōis ē in ratiōe¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut iam dictū ē. pctm̄ contīgit eſſe in ratione. qn̄qꝫ quidē inqͣꝫtū eſt directiua hūanorū actuumManifeſtū ē aūt ꝙ ratio nō ſolū eſt directiua exteriorumactuū ſed etiā interioꝝ paſſionū. ⁊ iō qn̄ deficit rō in directione interioꝝ paſſionū. dicit̉ eē pctm̄ in ratione. ſicutetiā quando deficit in directiōe exterioꝝ actuū. Deficit autem in directione paſſionū interioꝝ dupliciter. Uno mōqn̄ imperat illicitas paſſiones. ſicut qn̄ hō ex de liberatiōeꝓuocat ſibi motū ire vel concupiſcētie. Alio modo qn̄ nōreprimit illicituꝫ paſſionis motū. ſicut cūˡ aliquis poſtqͣꝫdeliberauit ꝙ motꝰ paſſionis inſurgēs ē īordinatꝰ. nihilominꝰ circa ip̄m īmorat̉ ⁊ ip̄m nō expellit. ⁊ ẜm hoc dicitur pctm̄ delectationis moroſe eſſe in ratione. ¶ Ad. i. gͣdd̓ꝫ ꝙ delectatio q̄deꝫ eſt in vi appetitua ſicut in ꝓximoprincipio. ſꝫ in ratione ē ſicut in primo motiuo. ẜm hoc ꝙſupͣ dictū ē ꝙ actiōes q̄ n̄ trāſeūt in exteriorē materiā ſūtſic̄ ī ſubiecto ī ſuis prīcipijſ. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ rō actū ꝓpriūillicitū hꝫ circa ꝓpriū obiectū. ſꝫ directiōꝫ hꝫ circa oīa ob̓ainferioꝝ viriū q̄ ꝑ rationē dirigi pn̄t. ⁊ ẜm hoc etiā delectatio circa ſenſibilia obiecta ꝑtinet ad rationē. ¶ Ad. iijdd̓ꝫ ꝙ delectatio dicit̉ moroſa nō ex mora tꝑis. ſꝫ ex eo ꝙratio deliberās circa eā īmorat̉. nec tn̄ eā repellit tenēs ⁊volēs libenter. q̄ ſtatim vt attigerūt animū reſpui debuerunt. vt Augꝰ d.cit. xij. de tri.O ſeptimū ſic proceditur. Uidet̉ ꝙ pctm̄ ꝯſenſus in actū non ſit in ratione ſuꝑiori. Cōſentire .n. ē actus appetitiue virtutis vtſupͣ habitū ē. ſꝫ ratio ē vis apprehēſiua. gͦ pctm̄ ꝯſenſus īactū nō ē in ratione ſuꝑiori. ¶ Pre. ratio ſuꝑior intenditrationibus eternis inſpiciēdis ⁊ ꝯſulendis. vt Augꝰ dicit. xij. de. tri. ſed qn̄qꝫ ꝯſentit̉ in actū non cōſultis rationibus eternis. nō .n. ſemꝑ hō cogitatꝭ de rebus diuinis qn̄conſentit in aliqueꝫ actū. gͦ pctm̄ conſenſus in actum nonſemper ē in ratione ſuperiori. ¶ Pre. ſicut p̨̄ratiōes eter

nas pōt homo regulare actus exteriores. ita etiā interiores delectatiōes vel alias paſſiones. ſed conſenſus in delectationem abſqꝫ hoc ꝙ opere ſtatuatur implendum eſtrationis inferioris. vt dicit augꝰ. Augꝰ. xij. de. tri. gͦ etiamꝯſenſus in actum peccati debet interdum attribui rationi inferiori. ¶ Pre. ſicut ratio ſuperior excedit inferioreꝫita ratio excedit vim imaginatiuam. ſed qn̄qꝫ ꝓcedit homo in actū ꝑ apprehenſionē virtutis imaginatiue abſqꝫomni deliberatione ratiōis ſicut cum aliqͥs ex impͥmeditato mouet manum aut pedē. ergo etiā qn̄qꝫ pōt ratio īferior conſentire in actum peccati abſqꝫ ratione ſuꝑiori.¶ Sed contra ē qd̓ Augꝰ dicit. xij. de. tri. ſi in conſenſionemale viēdi rebus que per ſenſum corꝑis ſentiuntur. itadecernitur quodcūqꝫ pctm̄. vt ſi poteſtas ſit etiaꝫ corꝑecompleatur. intelligenda eſt mulier cibū illicitū viro dediſſe. per quē ſuperior ratio ſignificat̉. gͦ ad rationē ſuꝑiorem pertinet ꝯſentire in actū peccati. Rn̄. dn̄ ꝙ ꝯſenſusimportat iudiciū quoddā de eo in qd̓ conſentit̉. ſicut .n.ratio ſpeculatiua iudicat ⁊ ſententiat de rebus intelligibilibus. ita ratio practica iudicat ⁊ ſententiat de agendisEſt aūt conſiderandum ꝙ in omni iudicio vltima ſentētia pertinet ad ſupremum iudicatorium. ſicut videmusin ſpeculatiuis ꝙ vltima ſententia de aliqua propoſitiōedatur per reſolutioneꝫ ad prima principia. qͣꝫdiu .n. remanet aliquod principium altius. ad huc ꝑ ipſum poteſt examinari id de quo queritur. vnde adhuc eſt ſuſpenſuꝫ iudiciuꝫ. quaſi nondū data finali ſententia. Manifeſtū eſtautem ꝙ actus humani regulari poſſunt. ⁊ regula rationis humane que ſumitur in rebus creatis quas naturaliter homo cognoſcit. ⁊ vlterius ex regula legis diuīe. vtſupͣ dictum eſt. vnde cum regula legis diuine ſit ſuperior. conſequens eſt vt vltima ſententia per quam iudiciūfinaliter terminatur ꝑtinet ad rationem ſuperiorem. queintendit rationibus eternis. cum autem de pluribus occurrit iudicandum. finale iudicium eſt de eo qd̓ vltimo occurrit. in actibus autem humanis vltimo occurit ipſe actus. preambalum autem eſt ipſa delectatio que inducitad actum. ⁊ ideo ad rationem ſuperioreꝫ proprie pertinetconſenſus in actum. ad rationem vero inferioreꝫ que habet inferius iudicium pertinet. iudicium preambulū. qd̓eſt de delectatione. quamuis etiam ⁊ de delectatione ſuperior ratio iudicare poſſit. quia quicquid iudicio ſubdit̉inferioris. ſubditur etiam iudicio ſuperioris ſed non cōuertitur. ¶ Ad. i. gͦ dd̓m ꝙ conſentire eſt actus appetitiuevirtutis nō abſolute. ſꝫ conſequens ad actum rationis deliberantis ⁊ iudicantis. vt ſupra dictum eſt. in hoc enimterminatur conſenſus. quia voluntas tendit in id quod ēiam ratione iudicatum. vnde conſenſus poteſt attribui ⁊voluntati ⁊ rattioni. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ex hocip̄o ꝙ ratioſuperior non dirigit actus humanos ẜm legem diuinamimpediens actum peccati dicitur ipſa conſentire. ſiue cogitet de lege eterna. ſiue non. cum enim cogitat de lege d̓iactu eam cōtemnit. cum vero n̄ cogitat eam negligit ꝑmodū omiſſionis cuiuſdam. vnde omnibꝰ modis conſenſus in actū peccati ꝓcedit ex ſuꝑiori ratiōe. quia vt Augꝰdicit. xij. de tri. nō poteſt pctm̄ efficaciter ꝑpetrandū mente decerni. niſi illa mentis intentio penas quam ſūma poteſtas ē membra in opus mouendi vel ab oꝑe cohibendimale actioni cedat aut ſeruiat. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ratio ſuꝑior per conſiderationē legis eterne. ſicut pōt dixigere vl̓vohibere actum exteriorem. ita etiam delectationem interiorem. ſed tamen anteqͣꝫ ad iudiciū ſuꝑioris rationis de