QueſtioLXXIIII
nitudinē ꝑſone peccātis nō aggrauat̉ pctm̄. ¶ Sed contra ē qḋ Iſidorꝰ dicit in. ij. de ſūmo bono. Tanto maiuscognoſcit̉ pctm̄ eē qͣꝫto maior qͥ peccat habet̉. ¶ Rn̄. dd̓ꝫꝙ duplex ē pctm̄. Quoddā .n. ex ſurreptiōe ꝓueniēs propter īfirmitateꝫ hūane nature. ⁊ tale pctm̄ minꝰ imputat̉ei qͥ ē maior in virtute eo ꝙ minus negligit hmōi pctā reprimere. q̄ tn̄ oīno ſubterfugere īfirmitas hūana nō ſinitAlia ꝟo pctā ſūt ex deliberatiōe ꝓcedētia. ⁊ iſta pctā tantomagis alicui imputātur qͣꝫto maior ē. Et hoc pōt eē propter quattuor. Primo qͥdē qꝛ faciliꝰ pn̄t reſiſtere pctō maioris puta qͥ excedunt in ſcīa ⁊ ꝟtuie. vn̄ dn̄s dicit Luc.xij. ꝙ ſeruus ſciēs volūtatē dn̄ i ſui ⁊ nō faciēs. plagis vapulabit multis. Secūdo ꝓpter īgratitudinē. qꝛ oē bonūqͦ aliqͥs magnificat̉ ē dei beneficiū. cui hō ſit īgratus peccādo. ⁊ qͣꝫtū ad hoc q̄libet maioritas etiā ītemporalibꝰ bonis pctm̄ aggrauat. ẜm illud Sap̄. vi. Potētes potētertormēta patiētur. tertio ꝓpter ſpāleꝫ repugnātiā actꝰ pctīad magnitudinē ꝑſone. ſicut ſi princeps iuſticiā violet qͥponit̉ iuſticie cuſtos. ⁊ ſi ſacerdos fornicet̉ qͥ caſtitatē vouit. quarto ꝓpter exēplū ſiue ſcādalū. qꝛ vt Greg. dicit inPaſtorali. ī exemplū culpa vehemēter extēdit̉. qn̄ ꝓ reuerētia gradus peccator honorat̉. Ad pluriū etiā noticiāꝑueniūt pctā magnoꝝ. ⁊ magis hoīes ea indigne ferūt.Ad i. gͦ dd̓m ꝙ auctoritas illa loquit̉ de his q̄ ꝑ ſurreptionē īfirmitatis hūane negligēter agunt̉. ¶ Ad. ij. dd̓mꝙ deꝰ nō accipit ꝑſonas ſi maiores plus punit. qꝛ i p̄oruꝫmaioritas facit ad grauitatē peccati. vt dictū ē. ¶ Ad. iijdd̓m. ꝙ hō magnꝰ nō reportat incomodū ex bono qd̓ habet. ſed ex mala vſu illius.¶ Queſtio LXXIIIIEinde conſideranduꝫeſt de ſubiecto vitioꝝ ſiue peccatoꝝ. ⁊ circa hocquerunt̉ decē. Primo vtꝝ volūtas poſſit eſſeſubiectum peccati. ſecūdo vtꝝ volūtas ſola poſſit eē pctīſubiectū. tertio vrꝝ ſēſualitaſ poſſit eē ſubiectū pctī. qͣrtovtꝝ poſſit eē ſubiectū pctī mortalis. quīto vtꝝ rō poſſit eſſe ſubiectū pctī. ſexio viꝝ delectatio moroſa vl̓ nō moroſaſit ī rōe inferiori ſic̄ inſubiecio. ſeptio viꝝ pctm̄ ꝯſenſus īactuꝫ ſit in ſuꝑiori ratione ſicut in ſubiecto. octauo vrꝝ ratio inferior poſſit eē ſubiectū pctī mortalis. nono vtꝝ ratioſuꝑior poſſit eē ſubiectū pctī venialis. decimo vtꝝ ī rōneſuꝑiori poſſit eē pctm̄ veniale circa ꝓpriū obiectum.D primum ſic proceditur. Uidet̉ ꝙ volūtas nō poſſit eſſe ſubiectū pctīDicit. n. Diony. iiij. c. de diui. no. ꝙ malū ē p̄ter volūtavē ⁊ ītenſionē. ſꝫ pctm̄ hꝫ rōnem mali. gͦ pctm̄ nō pōt eē involūtate. ¶ Pre. volūtas eſt boni vel apparētis boni exhoc aūt ꝙ volūtas vult bonū n̄ peccat. hoc aūt ꝙ vult apparēs bonū qd̓ nō ē vere bonū. magis ꝑtinere videt̉ addefectū ꝟtutis app̄henſiue qͣꝫ ad defectū volūtatis. gͦ peccatū nullo mō ē in volūtate. ¶ Pre. nō pōt eē idē ſubiectū pctī ⁊ cauſa efficiēs. qꝛ cauſa efficiēs ⁊ material̓ nō iucidūt in idē vt dr̄ in. ij. ph̓icoꝝ. ſꝫ volūtas ē cauſa efficienspctī. prima .n. cauſa peccādi ē volūtas. vt Aug. dicit in. li.de duabꝰ aīabꝰ. gͦ nō ē ſubiectū pctī. ¶ Eed contra ē qd̓Aug. dicit ī. li. retractio. ꝙ volūtas ē qͣ peccat̉ ⁊ recte vnitur. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ pctm̄ qͥdā actus eſt. ſicut ſupͣ dictū eſtactuū aūt qͥdaꝫ traſeūt in exteriorē materiā. vt vrere ⁊ ſecare. ⁊ hmōi actus hn̄t ꝓ materia et ſubiecto id ī qd̓ trāſit actio. ſicut phūs dicit ī. iij. phiſi. ꝙ motus ē actus mo-
bilis a mouēte. Quidā vero actus ſūt nō tranſeūtes ī exterioreꝫ materiā. ſꝫ manētes ī agente. ſicut appetere ⁊ cognoſcere. ⁊ tales actus ſūt oēs actus morales ſiue ſint actꝰvirtutū ſiue pctōꝝ. vn̄ or ꝙ ꝓpriū ſubiectū actꝰ pctī ſit potētia q̄ ē principiū actꝰ. Cū aūt ꝓpriū ſit actuū moraliumꝙ ſint volūtarij. vt ſupͣ habitū ē. ſequit̉ ꝙ volūtas que ēprincipiū actuū volūt arioꝝ ſiue bonoꝝ ſiue maloꝝ q̄ ſūtpctā ſit prīcipiū pctōꝝ. ⁊ iō ſequit̉ ꝙ pctm̄ ſit in volūiateſicut ī ſubiecto. ¶ Ad. i. gͦ dd̓m ꝙ malū dr̄ eē p̄ter voluntatē. qꝛ volūtas nō tendit ī ip̄m ſub rōe mali Sꝫ qꝛ aliqd̓malū ē apparēs bonū. iō volūtas aliqn̄ appetit aliqd̓ maluꝫ. ⁊ ẜm hoc pctm̄ ē in volūtate. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſi defectus app̄henſiue virtutis nullo mō ſubiaceret volūtati n̄eēt pctm̄ nec in volūtate nec in app̄henſiua virtute. ſicutpatet ī his qui habēt ignorantiā īuincibilē. ⁊ iō relīquit̉ꝙ etiā defectus apphenſiue ꝟtutis ſubiacens voluntatideputet̉ ī peccatū. ¶ Ad. iij. dd̓ꝫ ꝙ rō illa ꝓcedit in cauſis efficientibꝰ. qͣrū actiones traſent ī materiā exteriorem⁊ q̄ non mouēt ſe. ſed alia. cuiꝰ cōtrariū eſt in voluntate.vnde ratio nō ſequitur.D ſecundū ſic proce:ditur. Uidet̉ ꝙ ſola volūtas ſit ſubiectū pctī. Dicit. n. Aug. in li. de duabꝰ aīabꝰ. ꝙ nō niſi volūtate peccatur. ſꝫ pctm̄ ē ſicut ī ſubiecto. in potētia qua peccat̉. gͦ ſolavolūtas ē ſubiectum peccati. ¶ Pre. pctm̄ ē qͦddaꝫ malum cōtra rationē. ſꝫ bonū ⁊ malū ad rōneꝫ pertines ē obiectum ſolius volūtatis. gͦ ſola volūtas eſt ſubiectū pctī.Pre. oē pctm̄ eſt actus volūtarius. qꝛ vt dicit Augu.in li. de arbitrio. pctm̄ adeo ē volūtariū ꝙ ſi nō ſit voluntariū nō ē pctm̄. ſꝫ actus aliaꝝ viriū nō ſūt volūtarij niſiinqͣꝫtū ille vires mouentur a volūtate. hoc aūt nō ſufficitad hoc ꝙ ſint ſubiectū pctī qꝛ ẜm hoc etiā mēbra exteriora q̄ mouent̉ a volūtate eēt ſubiectū pctī. qd̓ patet eē falſum. gͦ ſola volūtas ē ſubiectum pctī. ¶ Sꝫ cōtra. pctm̄virtuti contariat̉. cōtraria aūt ſūt circa idē. ſꝫ alie etiā vires aīe p̄ter volūtatē ſūt ſubiecta ꝟtutū. vt ſupͣſdictum ēgͦ nō ſola volūtas ē ſubiectum pctī. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicutex p̄dictis paiet. oē qd̓ ē principiū volūtarij actus ē ſubiectū pctī. actꝰ aūt volūtarij dicūt̉ nō ſolū illi qͥ eliciūt̉ ⁊ volūtate ſꝫ illi qͥ a volūtate īꝑāt̉ vt ſupͣ dcm̄ ē. cū d̓ volūtarioaugeret̉. vn̄ nō ſolū volūtas pōt eē ſubiectū pctī. ſꝫ oēs ille potētie q̄ pn̄t moueri ad ſuos actus. vl̓ ab eis reprimiꝑ volūtatē. ⁊ eedē etiā potētie ſūt ſubiecta hītuū moraliūbonoꝝ vel malorū qꝛ eiuſdē ē actꝰ ⁊ habitꝰ. ¶ Ad. i. gͦ dd̓ꝙ non peccat̉ niſi voluntate ſicut primo mouēte. alijs aute potētijs peccat̉ ſicut ab ea motis. ¶ Ad. ij. dd̓m. ꝙ bonum ⁊ malū pertinēt ad volūtatē ſicut ꝑ ſe obiecta ipſiusſꝫ alie potētie hn̄t aliqd̓ determinatū bonū ⁊ malū rōnecuius pōt in eis eē ⁊ virtus ⁊ vitiū ⁊ pctm̄ ẜꝫ ꝙ ꝑticipātvoluntate ⁊ rōne. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ mēbra corporis nonſunt principia actuum. ſꝫ ſolū organa. vn̄ ⁊ comꝑant̉ adanima mouēteꝫ ſicut ſeruus qui agit̉ ⁊ non agit. potētieaūt appetiue interiores comꝑant̉ ad rationē quaſi libere.qꝛ agunt qͦdāmō ⁊ aguntur. vt patet ꝑ id qd̓ dicit̉ in prīopolilicoꝝ. Et preterea actus exterioruꝫ membrorum ſūtactiōes in exteriorem materiā tranſeuntes ſicut patet depercuſſione in peccato homicidij. ⁊ ꝓpter hoc nō ē ſil̓is rō¶ D tertiuꝫ ſic proceditur. Uidetur ꝙ in ſenſualitate nō poſſit eē peccatum. Peccatuꝫ .n. eſt ꝓprium homini. qui ex ſuis actibus