QueſtioLXXIII

luntarium. intm̄ ꝙ ſi actus ſit omino inuoluntarius nōhabet rationē peccati. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ obiectio illaprocedit de cauſa mouente extrinſeca que diminuit volūtarium. cuius quidem cauſe augmentum diminuit peccatum vt dictuꝫ ē. ¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ ſi ſub ꝯcupiſcētia includatur etiā ipſe motꝰ volūtatis. ſic vbi ē maior cōcupiſcentia eſt maius peccatum. Si vero cōcupiſcentia dicaturpaſſio quedā q̄ eſt motus vis ꝯcupiſcibilis. ſic maior cōcupiſcentia p̄cedens iudicium rationis ⁊ motū voluntatis diminuit peccatum. qꝛ qui maiori cōcupiſcētia ſtimulatus peccat cadit ex grauiori temptatione. vn̄ minus eiimputatur. Si ꝟo cōcupiſcentia ſic ſumpta ſequat̉ iudiciuꝫ rationis ⁊ motū voluntatis. ſic vbi ē maior concupiſcentia ē maius peccatū. īſurgit .n. interdū maior cōcupiſcentie motus ex hoc ꝙ voluntas ineffrenate tendit inſuum obiectum. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ratio illa procedit decauſa que cauſat inuoluntariū. ⁊ hec diminuit peccatumvt dictum eſt.A ſeptimū ſic procdi.2tur. Uidetur ꝙ circūſtantia non aggrauet peccatum. Peccatum .n. habet grauitateꝫ ex ſua ſpecie. circumſtantia autem nō dat ſpeciē peccato. cū ſit quoddā accn̄seius. gͦ grauitas peccati nō cōſideratur ex circumſtantia.¶ Pre. aut circum ſtantia eſt mala. aut nō. ſi circūſtantia mala eſt. ip̄a per ſe. cauſat qͣndā ſpecieꝫ mali. ſi vero nōſit mala. nō habet vnde augeat malū. gͦ circūſtātia nullomodo auget peccatum. ¶ Pre. malicia peccati eſt ex ꝑteauerſionis. ſed circūſtantie cōſequūtur peccatū ex ꝑte cōuerſionis. gͦ non augent maliciam peccati. ¶ Sed contra eſt ꝙ ignorantia circūſtantie diminuit peccatum. quienim peccat ex ignorantia circumſtantie meretur veniaꝫ.vt dicit̉ in. iij. ethicoꝝ hoc autem nō eſſet niſi circūſtantiaaggrauaret peccatum gͦ circūſtantia peccatū aggrauat ¶Rn̄. dd̓m ꝙ vnūc uodqꝫ ex eodē natuꝫ eſt augeri ex quocauſatur. ſicut phūs dicit de habitu virtutis in. ij. ethi.Manifeſtū eſt aūt ꝙ peccatū cauſat̉ ex defectu alicuiuscircumſtantie. ex hoc .n. recedit̉ ab ordine rationis ꝙ aliquis in operando nō obſeruat debitas circumſtātias. vr̄manifeſtū ē ꝙ peccatū natū ē aggrauari per circūſtātiaꝫSꝫ hoc quid ē cōtingit tripl̓r Uno qͥdē mō inqͣꝫtū circūſtantia tranſfert in aliud genus peccati. ſicut peccatū fornicationis conſiſtit in hoc ꝙ homo accedit ad nō ſuam. ſiautem addatur hec circūſtantia vt illa ad quaꝫ accedit ſialterius vxor. tranſfertur iam in aliud genus peccati. ſcꝫin īiu ſticiaꝫ. inqͣꝫtum homo vſurpat reꝫ alteriꝰ. ⁊ ẜm hocadulteriū eſt grauius peccatuꝫ qͣꝫ fornicatio. Aliqn̄ verocircumſtantia non aggrauat paccatū quaſi trahēs in aliud genus peccati. ſed ſolum qꝛ multiplicat rationem peccati. ſicut ſi ꝓdigus det qn̄ non debet. ⁊ cui nō debet multiplicius peccat eodem genere peccati. qͣꝫ ſi ſolū det cui n̄debet. ⁊ ex hocip̄o peccatum ſit grauiꝰ. ſicut etiā egritudoē grauior que plures partes corꝑis inficit. Un̄ ⁊ Tulliuſdicit in paradoxis ꝙ in patris vita violāda multa peccantur. violat̉ .n. is qui ꝓ creauit. q̄ aluit. qͥ erudiuit. qͥ in ſedeac domo atqꝫ in reꝫ publicam collocauit. Tertio mō circūſtantia aggrauat peccatum ex eo ꝙ auget deformitatēꝓueniēteꝫ ex alia circūſtātia. ſicut acciꝑe alienū cōſtituitpeccatum furti. ſi aūt addatur hec circumſtātia vt multuꝫaccipiat de alieno. erit peccatuꝫ grauiꝰ. qͣꝫuis acciꝑe multū vel parū de ſe nō dicat rationem boni vel mali. ¶ Adi. gͦ dd̓m ꝙ aliqua circumſtantia dat ſpeciē actui morali

vt ſupra habitū ē. ⁊ tn̄ circūſtantia q̄ non dat ſpeciem poteſt aggrauare peccatum. qꝛ ſicut bonitas rei non ſolū pēſat̉ ex ſua ſpē. ſed etiam ex aliquo accidēte. ita malicia actus nō ſolū penſat̉ ex ſpē actus. ſꝫ etiā ex circumſtantia.Ad. ij. dd̓m ꝙ vtroqꝫ mō circūſtantia poteſt aggrauarepeccatum. ſi .n. ſit mala nō tn̄ ꝓpter hoc oportet ꝙ conſtituat ſpeciem peccati. pōt .n. eadē ratione malicie in eadeꝫſpecie. vt dictum ē. ſi aūt nō ſit mala. pōt aggrauare peccatum in ordine ad maliciam alterius circūſtantie. ¶ Adiij. dd̓m ꝙ ratio debet ordinare actū nō ſolū qͣꝫtuꝫ ad obiectum. ſed etiam qͣꝫtuꝫ ad omnes circumſtantias. ⁊ idcoauerſio quedam a regubi rationis attenditur ẜm corruptionem cuiuſlibet circumſtantie. puta ſi aliquis oꝑet̉ qn̄nō debet. vel vbi non debet. ⁊ hmōi auerſio ſufficit ad rationē mali. hanc aūt auerſionē aregula rationis ſequiturauerſio a deo. cui debet homo ꝑ rectā ratiōem coniungi.D octauū ſic proceditur. Uidetur ꝙ grauitas peccati non augeat̉ ẜmmaius nocumentū. Nocumētū .n. ē quidā euentꝰ ꝯn̄s actū peccati. ſꝫ eueutꝰ ſequēs nō addit ad bonitatē vel maliciam actꝰ. vt ſupͣ habitū eſt. gͦ peccatuꝫ nō aggrauat̉ propter maius nocumētum. ¶ Pre. nocumētū maxime inuenitur in peccatis q̄ ſunt cōtra ꝓximuꝫ. quia ſibijpſi nemovult nocere. deo aūt nemo pōt nocere. ẜm illud Iob. xxxv. Si multiplicati fuerint iniquitates tue qͥd faciēs contra illum? homini qui eſt ſil̓is tibi nocebit īpietas tua. ſigͦ peccatuꝫ aggrauaret̉ ꝓpter maius nocumētū. ſequeret̉ꝙ peccatū qͦ quis peccat in ꝓximum eſſet grauius peccato qͦ quis peccat in deuꝫ vel in ſeip̄ꝫ. ¶ Pre. maius nocumentū īfertur alicui cū priuatur vita gr̄e qͣꝫ cū priuat̉vita nature. qꝛ vita gr̄e ē melior qͣꝫ vita nature. ītm̄ ꝙ hōdebet vitā nature ꝯtemnere ne amittat vitā gr̄e. ſꝫ hōqͥ īducit aliquā mulierem ad fornicādū. qͣꝫtū ē d̓ ſe priuat eāvita gr̄e īducēs eā ad pctm̄ mortale. ſi gͦ pctm̄ eēt grauiusꝓpter maiꝰ nocumētū. ſeq̄ret̉ ꝙ ſimplex fornicator grauiꝰpeccaret qͣꝫ homicida qd̓ ē māifeſte falſū n̄ gͦ pctm̄ ē grauiꝰ ꝓpter maius nocumentū. Sꝫ cōtra ē qd̓ Augꝰ dicit īiij. de. li. arbitrio. Quia vitiū nature aduerſat̉. tātū addit̉malicie vitioꝝ qͣntū ītegritas naturaꝝ minuit̉. ſꝫ diminutio ītegritatis nature ē nocūmētū. gͦ tāto grauiꝰ eſt pctm̄qͣnto maiꝰ ē nocum̄iū ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ nocumētū tripliciterſe hr̄e pōt ad pctm̄. Qn̄qꝫ .n. nocumētū qd̓ ꝓuēit ex pctōē p̄uiſū ⁊ ītentū. ſicut cū aliqͥs aliqͥd oꝑat̉ animo nocēdialteri vt homicida vl̓ fur. ⁊ tūc directe quātitas nocumēti adauget grauitatē pctī. qꝛ tūc nocumētū ē ꝑ ſe obiectūpctī. Qn̄qꝫ aūt nocum̄tū ē p̄uiſū ſꝫ n̄ ītentū. ſic̄ cū aliqͥstrāſiēs ꝑ agrū vt ꝯpēdioſꝰ vadat ad fornicandū. īfert nocum̄tū hiſ q̄ ſūt ſemīata ī agro ſciēter. lꝫ n̄ aīo nocēdi ⁊ ſitetiā qͣꝫtitas nocūm̄ti aggrauat pctm̄. ſꝫ īdirecte. īqͣꝫtuꝫ .ſ.ex volūtate multū īclinata ad peccādū ꝓcedit ꝙ aliqͥs nōp̄termittat facere damnū ſibi vl̓ alij qd̓ ſimpl̓r nō velletQn̄qꝫ aūt nocum̄tū nec ē p̄uiſū nec ītētū ⁊ tūc ſi ꝑ accn̄sſe habeat ad pctm̄. n̄ aggrtauat pctm̄ directe ſꝫ ꝓpt̓ negligētiā ꝯſiderādi nocum ēta q̄ ꝯſeqͥ poſſēt. īputātur hoī adpenā mala q̄ eueniūt p̄ter eius īieſiōeꝫ. ſi dabat oꝑā reiillicite. Si vero nocumētū ꝑ ſe ſeqͣtur ex actu pctī. lꝫ nonſit intētuꝫ nec p̄uiſū directe pctm̄ aggrauat. qꝛ q̄cūqꝫ ꝑ ſeꝯſequūt̉ ad pctm̄. ꝑtinēt qͦdāmō ip̄am pctī ſpēm puta ſialiqͥs publice fornicet̉. ſeqͥt̉ ſcādalū plurimoꝝ qd̓ qͣꝫuis ipſe nō ītendat nec forte p̄uideat. directe ꝑ hoc aggrauaturpctm̄. aliter tn̄ videt̉ ſe habere circa nocumētū penale qd̓