QueſtioLXXII
ſpecie ẜm fines. vt dictum eſt. ergo etiam diſtinguunturſpecie ẜm reatum pene. ¶ Sed ꝯtra ea que cōſtituuntſpecieꝫ ſunt priora. ſic ut dr̄ie ſpecifice. ſꝫ pena ſeq̄t̉ culpāſicut effectus eius. ergo peccata non differunt ſpecie ẜmreatum pene. ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ eorum que ſpecie differuntduplex differentia inuenit̉. Una quidem que conſtituitdiuerſitatem ſpēꝝ. ⁊ talis differentia nūqͣꝫ inuenit̉ niſi īſpeciebꝰ diuerſis. ſicut rōnale ⁊ irrationale aīatū ⁊ īaīatūAlia aūt dr̄ia ē ꝯn̄s diuerſitatē ſpēi. ⁊ talis dr̄ia ⁊ ſi ī aliquibꝰ ꝯſequat̉ diuerſitatē ſpēi. in alijs tn̄ pōt inueniri inalia ſpe. ſicut albū ⁊ nigꝝ ꝯſequunt̉ diuerſitatē ſpēi corui ⁊ cigni. Tn̄ inuenit̉ hmōi dr̄ia in eadē hoīs ſpē. Dicēdū ē gͦ ꝙ dr̄ia venialis ⁊ mortalis pctī. vel q̄cūqꝫ alia dr̄iaſumit̉ penes reatū nō pōt eē dr̄ia cōſtituēs diuerſitatemſpēi. nūqͣꝫ .n. id qd̓ ē ꝑ accidēs ꝯſtituit ſpēm. id aūt qd̓ ēp̄ter intētionē agētis ē ꝑ a ccn̄s. vt pꝫ in. ij. phi. Mani feſtum ē aūt ꝙ pena ē p̄ter intentionē peccantis. vn̄ ꝑ accidens ſe hꝫ ad pctm̄ ex ꝑte ip̄ius peccātis. ordinat̉ tn̄ ad peccatū ab exteriori .ſ. ex iuſticia iudicantis. qui ẜm diuerſaſꝯditiōes pctōꝝ diuerſas penas infligit. Unde dr̄ia q̄ ē exreatu pene. p̄t ꝯſequi diuerſam ſpēm pctōꝝ. nō aūt conſtituit diuerſitatē ſpēi. dr̄ia aūt pctī venialis ⁊ mortalis cōſequit̉ d̓i uerſitatē inordinatiōis q̄ ꝯplet rōnem pctī. Duplex .n. ē inordinatio. vna ꝑ ſubtractionē principij ordinis. alia qua etiā ſaluato principio ordinis fit inordinatiocirca ea q̄ ſunt pꝰ principiū ſicut in corꝑe aīalis. Qn̄qꝫ qͦdē inordinatio ꝯplexionis ꝓcedit vſqꝫ ad deſtructioneꝫprincipij vitalis. ⁊ hec eſt mors. Quādoqꝫ vero ſaluo prīcipio vite fit deordinatio quedā in humoribꝰ. ⁊ tūc ē egritudo. Principiū aūt actus totiꝰ ordīs in moralibꝰ eſt finis vltimꝰ. qui ita ſe hꝫ in oꝑatiuis ſicut principiū indemonſtrabile in ſpeculatiuis. vt dicit̉ in. vij. ethi. vnde qn̄aīa deordinat̉ ꝑ pctm̄ vſqꝫ ad auerſionē ab vltimo fine .ſdeo cui vnimur ꝑcharitatē. tunc ē pctm̄ mortale. qn̄ veroſit deordinatio circa auerſionē a deo. tunc ē pctm̄ veniale.ſicut enī in corꝑibꝰ deordinatio mortis q̄ ē ꝑ remotionemprincipij vite eſt irreꝑabilis ẜm natura. inordinatio aūtegritudinis reꝑari pōt ꝓpter id ꝙ ſaluat̉ principiū vite.ſimiliter ē in his que ꝑtinēt ad aīam. Nā in ſpeculatiu isqͥ errat circa principia. inꝑſuaſibilis ē. qui aut errat ſaluatis principijs ꝑ ip̄a principia reuocari pōt. Et ſimiliter in oꝑatiuis q̄ peccando auertit̉ ab vltimo fine. qͣꝫtū eſtex natura pctī hꝫ lapſum irreꝑabilem. ⁊ iō dicit̉ peccaremortaliter et rnaliter puniendus. qͥ vero peccat citra auerſionē a deo. ex ip̄a rōne pctī reꝑabiliter deordinat̉. qꝛ ſaluatur principiū. ⁊ iō dicit̉ peccare venialiter. qꝛ .ſ. non itapeccat vt mereat̉ interminabilē penā. ¶ Ad. i. gͦ. dd̓m ꝙpctm̄ mortale ⁊ veniale differūt in infinitū ex ꝑte auerſionis. nō aūt ex ꝑte ꝯuerſionis ꝑ quaꝫ reſpicit ob̓m. Undepctm̄ ſpēm hꝫ. vn̄ nihi l ꝓhibet in eadē ſpē inueniri aliqd̓pccm̄ mortale ⁊ veniale. ſicut primꝰ motus in genere adulterij ē pctm̄ veniale. ⁊ verbū ocioſū qd̓ plerūqꝫ ē veniale.pōt etiā eē mortale. ¶Ad. ij. dd̓m ꝙ ex hoc ꝙ inuenituraliqd̓ pctm̄ mortale ex genere. ⁊ aliqd̓ pctm̄ veniale exigenere. ſequit̉ ꝙ talis dr̄ia ꝯſequat̉ diuerſitatē pctōrum ẜmſpēm. nō autem ꝙ cauſet eā. talis aūt dr̄ia pōt inuenirietiā in his que ſunt eiuſdē ſpēi. vt dictū ē. ¶ Ad. iij. dd̓.ꝙ premiū ē de intētiōe merentis vel virtuoſe agentis. ſedpena nō eſt de intentione peccantis. ſed magis eſt contravoluntatem ipſius. vnde non eſt ſimilis ratio.O ſextum ſic procedi
tur. Uidetur ꝙ peccatum cōmiſſionis ⁊ omiſſionis ſpēdifferāt. Delictū enī ꝯtra pctm̄ diuidit̉ Ephe. ij. vbi dicit̉Cū eſſetis mortui delictis ⁊ pctīs vr̄is. Et exponit ibi gl.Delictis .i. dimittēdo q̄ iubent̉. ⁊ peccatis .ſ. agendo ꝓhibita. Ex quo pꝫ ꝙ ꝑ delictū intelligit̉ pctm̄ omiſſionis. perpctm̄ pctm̄ ꝯmiſſionis. differūt gͦ ſpē cuꝫ ex oppoſito diuidant̉ tanqͣꝫ diuerſe ſpēs. ¶ Pre. Pctō ꝑ ſe cōuenit ꝙſit ꝯtra legē dei. ponit̉ .n. in eiꝰ diffinitione. vt ex ſupra dictis pꝫ. ſed in lege dei alia ſunt p̄cepta affirmatiua ꝯtra q̄eſt pctm̄ omiſſionis. ⁊ alia pctā negatiua cōtra q̄ ē peccatū ꝯmiſſionis. gͦ peccatū omiſſionis ⁊ pctm̄ ꝯmiſſiōis differunt ſpē. ¶ Pre. Omiſſio ⁊ ꝯmiſſio differūt ſicut affirmatio ⁊ negatio. ſed affirmatio ⁊ negatio nō poſſunt eſſevnius ſpēi. qꝛ negatio nō hꝫ ſpem. nō entis nō ſūt ſpēsneqꝫ dr̄ie. vt phus dicit. gͦ omiſſio ⁊ ꝯmiſſio nō poſſūt eēvnius ſpēi. ¶ Sed ꝯtra ē in eadē ſpē pctī inuenit̉ omiſſio ⁊ ꝯmiſſio. auarus .n. ⁊ aliena rapit. qd̓ ē pctm̄ ꝯmiſſionis. ⁊ ſua non dat quibꝰ dare dꝫ. qd̓ ē pctm̄ omiſſionis. gͦomiſſio ⁊ cōmiſſio nō differūt ſpē. ¶ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ī peccatꝭinuenit̉ duplex dr̄ia. vna materialis ⁊ alia formal̓. Materialis quidē attendit̉ ẜm naturalē ſpēm actuū pctī. Formalis aūt ẜm ordinē ad vnū finē propriū. qd̓ eſt ob̓m ꝓpriū. vnde inueniunt̉ aliqͥ actus materialiter ſpē differētes qui tn̄ formaliter ſunt in eadē ſpē pctī. qꝛ ad idē ordinant̉ ſicut ad eandē ſpēm homicidij ꝑtinet iugulatio. lapidatio ⁊ perforatio. qͣꝫuis actus ſint ſpē differentes ẜm ſpeciē nature. Sic gͦ ſi loquamur de ſpē pctī omiſſiōis ⁊ cōmiſſionis materialiter differūt ſpē. large tn̄ loquendo deſpē ẜm ꝙ negatio vel priuatio ſpēm hr̄e pōt. Si autē loquamur de ſpē peccati omiſſionis ⁊ ꝯmiſſionis formaliter. ſic nō differunt ſpē. qꝛ ad idē ordinant̉. ⁊ ex eod ē motiuo ꝓcedunt. auarus enī ad ꝯgregandū pecuniā ⁊ rapit.⁊ nō dat ea q̄ dare debet. ⁊ ſil̓iter guloſus ad ſatiſfaciendūgule. ⁊ ſuꝑflua comedit. ⁊ ieiunia debita p̄termittit. ⁊ idēē videri in ceteris. Semꝑ .n. in rebꝰ negatio fundat̉ ſuꝑaliqua affirmatiōe. qͥ ē quodāmō cauſa eius. vnde etiā inrebus naturalibꝰ eiuſdē rōnis ē ꝙ ignis calefaciat ⁊ ꝙ n̄infrigidet. ¶ Ad .i. gͦ dd̓m ꝙ illa diuiſio q̄ ē ꝑ ꝯmiſſionē⁊ omiſſionē. nō ē ẜm diuerſas ſpēs formales ſed materiales tm̄ vt dictū ē. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ neceſſe fuit in legedei ꝓponi diuerſa p̄cepta affirmatiua ⁊ negatiua. vt gradatim hoīes introducerent̉ ad virtutē. prius quidē abſtinendo a malo ad qd̓ inducimur ꝑ p̄cepta negatiua ⁊ poſtmodū faciendo bonū. ad qd̓ inducimur ꝑ p̄cepta affirmatiua. ⁊ ſic p̄cepta affirmatiua ⁊ negatiua nō ꝑtinēt ad diuerſas virtutes. ſed ad diuerſos gradus virtutis. ⁊ ꝑ cōſequens non oportet ꝙ contrariētur diuerſis peccatis ẜꝫſpeciem. Peccatum etiam non habet ſpeciem ex parte auerſionis. quia ẜm hoc eſt negatio vel priuatio. ſed ex parte conuerſionis ẜm ꝙ eſt actus quidaꝫ. Unde ẜm diuerſa precepta legis non diuerſificantur peccata ẜm ſpeciem¶ Ad tertium dicendum ꝙ obiectio illa procedit de materiali diuerſitate ſpeciei. Sciendum eſt tamem ꝙ negatio ⁊ ſi proprie non ſit in ſpecie. conſtituitur tamen ī ſpecie per reductionem ad aliquam affirmationem quam ſequitur.¶ Dſeptimuꝫ ſic proceditur. Uidet̉ ꝙ ī ꝯueniēter diuidat̉ pctm̄ ī pctm̄. cordꝭ orꝭ ⁊oꝑis. Augꝰ .n. ī. xij. d̓ tri. ponit tres gradꝰ pctī. quoꝝ primꝰeſt cū carnalis ſenſus illecebram quandam ingerit qd̓ eſtpctm̄ cogitationis. Secūdus gradus ē qn̄ ſola cogitatio