QueſtioLXXI

D quartuꝫ ſic proceditur. Uidetur ꝙ actus vitioſus ſiue peccatū nonpoſſit ſimul eſſe cū virtute. Contraria enim non poſſunteē ſimul in eodem. ſed peccatū quodāmō contrariat̉ virtuti. vt dictum eſt. gͦ peccatum nō pōt ſimul eē cū virtute.Pre. Peccatū ē peius qͣꝫ vitiū .i. actus malus qͣꝫ habitus malus. ſed vitium non poteſt ſimul eē in eodem cūvirtute. ergo neqꝫ peccatum. ¶ Pre. Sicut peccatum accidit in rebꝰ volūtarijs. ita ⁊ in rebus naturalibꝰ. vt dicit̉in. ij. phiſicoꝝ. ſed nunqͣꝫ in rebꝰ naturalibꝰ accidit peccatum niſi per aliquā corruptionē virtutis naturalis. ſicutmonſtra accidunt corrupto aliquo principio in ſemīe. vtdicitur in. ij. phiſicoꝝ. ergo etiam in rebus volūtarijs nonaccidit peccatum niſi corrupta aliqua virtute anime. ⁊ ſicpeccatum ⁊ virtus nō poſſunt eē in eodem. ¶ Sed ꝯtraeſt ꝙ phūs dicit in. ij. ethi. ꝙ per contraria virtus generatur ⁊ corrumpitur. ſed vnus actus virtuoſus non cauſatvirtutem. vt ſupra habitum eſt. ergo neqꝫ vnus actus peccati tollit virtutē. poſſunt ergo ſimul in eodem eē. ¶ Rn̄dicendum ꝙ peccatum cōꝑatur ad virtutem ſicut actꝰ malus ad habitum bonū. aliter aūt ſe habet habitus in aīa ⁊forma in re naturali. forma enim naturalis ex neceſſitateproducit oꝑationem ſibi cōuenientē. vnde non poteſt eēſimul cum forma naturali actus forme cōtrarie. ſicut nōpoteſt eſſe cum caſore actus infrigidatiōis. neqꝫ ſimul cūleuitate motus deſcenſiōis niſi forte ex violentia exteriorꝭmouentis. ſed habitus in aīa nō ex neceſſitate ꝓducit ſuāoꝑationem. ſed hō vtit̉ eo cū voluerit. vnde ſimul habitu in homine exiſtente poteſt nō vti habitu aut agere contrarium actum. ⁊ ſic pōt habens virtutē procedere ad actum peccati. actus vero peccati ſi cōparet̉ ad ipſam virtutem ꝓut eſt habitus quidā. non poteſt ipſam corrumpereſi ſit vnus tantum. ſicut enim non generatur habitus ꝑvnum actū. ita nec per vnum actum corrumpitur. vt ſupra dictum eſt. Sed ſi comparetur actus peccati ad cāmvirtutum. ſic poſſibile eſt ꝙ per vnum actum peccati aliq̄virtutes corrumꝑantur. quodlibet enim peccatum mortale contrariatur charitati. que eſt radix omniuꝫ virtutūin fuſarum inquantum ſunt virtutes. ⁊ ideo per vnū actum peccati mortalis excluſa charitate. excluduntur ꝑ cōſequens omnes virtutes infuſe inquantuꝫ ſunt virtutes⁊ hoc dico propter fidem ⁊ ſpem. quarum habitus remanent informes poſt peccatum mortale. ⁊ ſic non ſunt virtutes. ſed peccatum veniale quod non cōtrariatur charitati. nec excludit ipſam. per conſequens etiam non excludit alias virtutes. Uirtutes vero acquiſite non tollunturper vnū actū cuiuſcūqꝫ peccati. Sic igit̉ peccatum mortale nō poteſt ſimul eſſe cuꝫ virtutibꝰ in fuſis. poteſt tamēſimul eē cum virtutibus acquiſitis. peccatum vero veniale poteſt ſimul eſſe ⁊ cum virtutibus infuſis. ⁊ cum acquiſitis. ¶ Ad. i. gͦ dd̓m ꝙ peccatum nō cōtrariat̉ virtutiẜm ſe ſꝫ ẜm ſuum actum. ⁊ ideo peccatū nō poteſt ſimuleſſe cum actu virtutis. poteſt tamen ſimul eſſe cū habitu¶ Ad. ij. dicendū ꝙ vitium directe ꝯtrariatur virtuti. ſicut ⁊ peccatū actui virtuoſo. ⁊ iō vitiū excludit actū virtutis. ¶ Ad tertium dicendū ꝙ virtutes naturales agūt exneceſſitate. ⁊ iō integra exiſtente virtute nūqͣꝫ peccatū poteſt in actu inueniri. ſed virtutes anime non producūt actus ex neceſſitate. vnde non eſt ſimilis ratio.D quintuꝫ ſic proceditur. Uidetur ꝙ in quolibet peccato ſit aliqͥs actꝰ

Sicut enim meritum comparatur ad virtutem. ita peccatum ad vitium comparatur. ſed meritum non pōt eſſeabſqꝫ aliquo actu. ergo nec peccatū poteſt eſſe abſqꝫ aliquo actu. ¶ Pre. Augꝰ dicit in libro de li. arbi. ꝙ omnepeccatum a deo eſt voluntarium. qd̓ ſi non ſit voluntarium non eſt peccatum. ſed non poteſt eſſe aliquid voluntarium niſi per actum voluntatis. ergo omne peccatū habet aliquem actum. ¶ Pre. Si peccatum eſſet abſqꝫ aliquo alio actu ſequeret̉ ꝙ ex hocipſo ꝙ aliquis ceſſat ab actu debito peccaret. ſed cōtinue aliquis ceſſat ab actu debito. ille .ſ. qui nūqͣꝫ actū debitū operatur. ergo ſequeret̉ ꝙcontinue peccaret. qd̓ eſt falſum. non ergo eſt aliquod peccatum abſqꝫ actu. ¶ Sed contra eſt quod dicit̉ Iaco.iiij. Scienti bonum facere ⁊ non facienti peccatum ē illi.ſed nō facere non importat aliquē actum. ergo peccatumpoteſt eſſe abſqꝫ actu. ¶ Rn̄. dicendū ꝙ queſtio iſta principaliter mouetur ꝓpter peccatum omiſſionis. de quo aliqui diuerſimode opinantur. Quidam enim dicunt ꝙ inomni peccato omiſſionis ē aliquis actus. vel interior. velexterior. interior quidem ſicut cum aliquis vult nō ire adeccleſiam quando ire tenetur. exterior autem ſicut cū aliquis illa hora qua ad eccleſiam ire tenetur. vel etiam anteoccupat ſe talibꝰ quibus ab eundo ad eccleſiā impeditur⁊ hoc quodammō videtur in primū redire. qui eniꝫ vultaliquid cū quo aliud ſimul eē nō poteſt ex cōſequēti vultillo carere. niſi forte non perpendat ꝙ per hoc qd̓ vult facere impeditur ab eo qd̓ facere tenetur. in quo caſu poſſetper negligentiā culpabilis iudicari. Alij vero dicunt ꝙ inpeccato omiſſionis non requiritur aliquis actus. ip̄m enīnon facere quod quis facere tenetur peccatum eſt. Utraqꝫ autem opinio ẜm aliquid veritatem habet. Si enim ītelligatur in peccato omiſſionis illud ſoluꝫ quod per ſe ꝑtinet ad rationem peccat. ſic quandoqꝫ omiſſionis peccatum eſt cum actu interiori. vt cum aliquis vul non ire adeccleſiam. Quandoqꝫ vero abſqꝫ omniˢ actu vel interiorivel exteriori. ſicut cum aliquis hora qua tenetur ire ad eccleſiam nihil cogitat de eundo vel non eundo ad eccl̓iamSi vero in peccato omiſſionis intelligantur etiam cauſevel occaſiones omittendi. ſic neceſſe eſt in peccato omiſſionis aliquē actū eſſe. non enim eſt peccatuꝫ omiſſionis niſi cum aliquis p̄termittit qd̓ poteſt facere ⁊ non facere. ꝙautē aliquis declinet ad nō faciendum illud qd̓ pōt facere ⁊ non facere. non eſt niſi ex aliqua cauſa vel occaſiōe cōiuncta vel p̄cedente. ⁊ ſiquidē cauſa illa nō ſit in poteſtate hominis. omiſſio non habet rōnem peccati. ſicut cū aliquis propter infirmitatē p̄termittit ad eccleſiā ire. Si vero cauſa vel occaſio omittendi ſubiaceat voluntati. omiſſio habet rationem peccati. ⁊ tunc ſemper oportet ꝙ iſtacauſa inquantum eſt voluntaria habeat aliquem actumad minus interiorem voluntatis. qui quidem actꝰ quandoqꝫ directe fertur in ipſam omiſſionem. puta cū aliquisvult non ire ad eccleſiam vitans laborem. ⁊ tunc tal̓ actꝰper ſe pertinet ad omiſſionem. voluntas enim cuiuſcunqꝫ peccati per ſe pertinet ad peccatum illud. eo ꝙ voluntariū ē de rōne pctī. qn̄qꝫ aūt actꝰ voluntatꝭ directe fert̉ īaliud ꝑ qd̓ hō īpedit̉ ab actu debito. ſiue illud in qͦ fert̉ volūtas ſit cōiūctu omiſſiōi puta cū aliqͥs vult ludere qn̄ adeccl̓iam deberet ire. ſiue etiā ſit p̄cedēs puta cū aliqͥs vultdiu vigilare de ſero ex qͦ ſeqͥt̉ ꝙ nō vadat hora matutinali ad eccl̓iam ⁊ tunc actus iſte interior vel exterior per accidens ſe habet ad omiſſioneꝫ. quia omiſſio ſequitur preter intentionē. hoc aūt dicimus per accidēs eſſe quod eſtpreter intentionem. vt patet in. ij. phiſicorum. Unde m-