QueſtioLXIIII
Queſtioille non ſunt ꝓportionate virtutibꝰ theologicis. ⁊ iō opoͣrtet alias eis ꝓportionatas ī mediate a deo cauſari. ¶ Adij. dd̓m ꝙ virtutes theologice ſufficiēter nos ordinant infinē ſuꝑnaturalē ẜm quandā inchoationē. quantū .ſ. adip̄m deū īmediate. ſed oportet ꝙ per alias virtutes infuſas ꝑficiat̉ aīa circa alias res. in ordine tn̄ ad deū. ¶ Adiij. dd̓m ꝙ virtus illoꝝ principioꝝ naturaliter inditoꝝ nōſe extendit vltra ꝓportionē nature. ⁊ ideo in ordine ad finem naturalē indiget hō ꝑfici ꝑ alia prīcipia ſuꝑaddita.Ad quartū ſic procediturUidet̉ ꝙ virtutes infuſe nō ſint alterius ſpeciei a virtutibus acquiſitis. Uirtus enī acquiſita ⁊ virtus infuſa ẜmp̄dicta nō vident̉ differre niſi ẜm ordinē ad vltimū fineꝫſed habitꝰ ⁊ actus humani nō reſpiciūt ſpeciē ab vltimofine. ſed a ꝓximo. nō ergo virtutes morales vel intellectuales infuſe differunt ſpē ab acquiſitis. ¶ Pre. habitus yactus cognoſcuntur. ſed idē eſt actus tꝑantie infuſe ⁊ acdͥſite .ſ. moderari conſcupiſcentias tactus. ergo nō differūtſpecie. ¶ Pre. virtus acquiſita ⁊ virtus infuſa differuntẜm illud qd̓ eſt īmediate a deo factū ⁊ a creatura. ſed ideꝫeſt ſpē hō quē deus formauit ⁊ quē generat natura. ⁊ oculus quē ceco nato dedit ⁊ quē virtus formatiua cauſat. gͦvidet̉ ꝙ eſt eadē ſpē virtus acquiſita ⁊ infuſa. ¶ Sed cotra quelibet dr̄ia in diffinitione poſita mutata diuerſificatſpēm. ſed in diffinitiōe virtutis ponitur. quā deus in nobis ſine nobis oꝑat̉. vt ſupra dictū eſt. ergo virtus acqͥſita cui hoc non cōuenit non eſt eiuſdē ſpeciei cū infuſa. ¶Rn̄. dd̓m ꝙ dupl̓r hītus diſtinguūtur ſpecie. Uno mōſic ut p̄dictū eſt ẜm ſpāles ⁊ formales rōnes obiectoꝝ. obiectū aūt virtutis cuiꝰ libet eſt bonū cōſideratū in materiaꝓpria. ſicut tꝑantie obiectū eſt bonū delectabiliū in concupiſcentijs tactus. cuius quid ē obiecti formalis rō ē a rōeque inſtituit modū in his ꝯcupiſcētijs. materiale aūt ē idqd̓ eſt ex ꝑte ꝯcupiſcentiaꝝ. Manifeſtū eſt aūt ꝙ alteriuſrōnis eſt modus qui imponit̉ in hmōi cōcupiſcentijs ẜmregulā rōnis hūane. ⁊ ẜm regulā diuinā. puta in ſumption ciboꝝ rōne humana moduſ ſtatuit̉. vt non noceat valitudini corꝑis. nec impediat rōnis actū. ẜm aūt regulamlegis diuine requirit̉ ꝙ hō caſtiget corpus ſuū. ⁊ in ſeruitutē redigat ꝑ abſtinentiā cibi ⁊ potus. ⁊ alioꝝ hmōi. vn̄manifeſtū eſt ꝙ tꝑantia infuſa ⁊ acquiſita differūt ſpecie.⁊ eadē rō eſt de alijs virtutibꝰ. Alio mō habitus diſtinguūtur ſpē ẜm ea ad que ordinant̉. Nō enī eſt eadē ſpecieſanitas hoīs ⁊ equi ꝓpter diuerſas naturas ad qͣs ordinātur. ⁊ eodē mō dicit phūs in. iij. politicoꝝ. ꝙ diuerſe ſuntvirtutes ciuiū ẜm ꝙ bn̄ ſe hn̄t ad diuerſas politias. Et ꝑhunc etiā modū differūt ſpē virtutes morales infuſe ꝑ qͣshō es bene ſe hn̄t in ordine ad hoc ꝙ ſint ciues ſanctoruꝫ⁊ domeſtici dei. ⁊ alie virtutes acquiſite ẜm quas homoſe bn̄ hꝫ in ordine ad res humanas. ¶ Ad .i. ergo dd̓ꝫ ꝙvirtus infuſa ⁊ acquiſita nō ſolū differūt ẜm ordinē ad vltimū finē. ſꝫ etiā ẜm ordinē ad ꝓpria obiecta. vt dictū eſt.¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ alia rōne modificat ꝯcupiſcētias delectabiliū tactꝰ tꝑantiā acq̇ſita ⁊ tꝑantia infuſa. vt dictū ē. vnnō hn̄t eundē actū. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ oculū ceci nati deꝰ fec̄ad eūdē actū ad quē formāt̉ alij oculi ẜm naturā. ⁊ iō fuiteiuſdem ſpeciei. ⁊ eadeꝫ rō eſſet ſi deus vellet miraculoſecauſare in homine virtutes quales acquiruntur ex actibꝰſed ita non eſt in propoſita. vt dictum eſt.¶ Queſtio. LXIIII.
Einde ꝯſiderādumeſt de ꝓprietatibꝰ virtutū. ⁊ primo quidē demedio virtutū. ſcd̓o de cōnexione virtutū. tertio de qͣlitate eaꝝ. quarto de ip̄aꝝ duratōe. Circa primū qͦrunt̉ qͣttuor. primo vtꝝˡ virtutes morales ſint in medio.ſcd̓o vtꝝ mediū virtutis ſit mediū rei vel rōnis. tertio vrꝝintellectuales virtutes conſiſtant in medio. quarto vtruꝫvirtutes theologice.Ad primuꝫ ſic procediturUidet̉ ꝙ virtus moralis nō ꝯſiſtat in medio. Ultimumenī repugnat medij rōni. ſed de rōne virtutis eſt vltimūd̓r enī in .i. de celo ꝙ virtus eſt vltimū potētie. ergo virtuſmoralis nō conſiſtit in medio. ¶ Pre. illud quod ē maximū non eſt mediū ſed quedā virtutes morales tendūtin aliqd̓ maximū. ſicut magnanimitas eſt circa maximosbonores. ⁊ magnificentia circa mximoſ ſumptus. vt dicit̉in. iiij. ethicoꝝ. ergo nō oīs virtus moralis eſt in medio.Pre. ſi de rōne virtutis moralis ſit in medio eſſe. oportet ꝙ virtus moralis non ꝑficiat̉. ſed magis corrūpat perhoc ꝙ tendit ad extremū. ſed quedā virtutes morales ꝑficiunt̉ ꝑ hoc ꝙ tendūt ad extremū. ſicut virginitas que abſtinet ab omni delectabili vene reo. ⁊ ſic tenet extremū. ⁊ ēꝑfectiſſima caſtitas. ⁊ dare oīa pauꝑibus eſt ꝑfectiſſimamiſericordia vel liberalitas. ergo videt̉ ꝙ n̄ ſit de rōne virtutis moralis eſſe in medio. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ phūs dic̄in. ij. ethi. ꝙ virtus moralis eſt habitus electiuus īmediate exiſtens. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ex ſupra dictis pꝫ. virtusde ſui rōne ordinat hoīem ad bonū. moralis aūt virtus ꝓprie eſt ꝑfectiua appetitiue ꝑtis aīe circa aliquā determinatam materiā. menſura aūt ⁊ regula appetitiui motuſcirca appetibilia eſt ip̄a rō. bonū aūt cuiuſlibet menſurati ⁊regulati cōſiſtit in hoc ꝙ cōformet̉ ſue regule. ſicut bonuꝫin artificiatis eſt vt ſequat̉ regulā artis. malū aūt ꝑcōſequens in hmōi eſt ꝑ hoc ꝙ aliquid diſcordat a ſua regulavel menſura. qd̓ quidem cōtingit vel ꝑ hoc ꝙ ſuꝑexceditmenſurā. vel ꝑ hoc ꝙ deficit ab ea. ſic̄ manifeſte apparet īoībꝰ regulatis ⁊ menſuratis. ⁊ iō patet ꝙ bonū virtutismoralis conſiſtit in adequatione ad menſurā rōnis. Manite ſtū eſt aūt ꝙ inter exceſſum ⁊ defectū mediū eſt eqͣlitas ſiue conformitas. vn̄ manifeſte apparet ꝙ virtus moralis in medio cōſiſtit. ¶ Ad. i. ergo dd̓. ꝙ virtus moral̓bonitatē hꝫ ex regula rōnis. ꝓ materia aūt hꝫ paſſiones vl̓oꝑationes. Si ergo cōꝑet̉ virtus moralis ad rōnem. ſicẜm id quod rōnis ē hꝫ rōnem extremi vnius qd̓ eſt cōformitas. exceſſus vero ⁊ defectus hꝫ rōnem alterius extremi qd̓ eſt difformitas. Si vero conſideret̉ virtus moraliſẜm ſuā materiā. ſic hꝫ rōnem medij inquantū paſſionē reducit ad regulā rōnis. vnde phūs dicit in. ij. ethi. ꝙ virtꝰẜm ſubſtantiā medietas eſt. inquantū regula virtutis ponit̉ circa ꝓpriā materiā. ẜm optimū aūt. ⁊ bn̄ eſt extremitas .ſ. ẜm ꝯformitatē rōnis. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ mediū ⁊ extrema conſiderant̉ in actionibꝰ ⁊ paſſionibꝰ ẜm diuerſas circūſtantias. vn̄ nihil ꝓhibet in aliqua virtute eſſe extremūẜm vnā circūſtantiā qd̓ in̄ eſt mediū ẜm alias circūſtantias ꝑ ꝯformitatē ad rōnē. ⁊ ſic ē in magnificētia ⁊ magnanimitate. nā ſi ꝯſideret̉ qͣntitas abſoluta eiꝰ in qd̓ tenditmagnificꝰ ⁊ magnanimꝰ. dicet̉ extremū ⁊ maximū. ſed ſiꝯſideret̉ hocip̄m ꝑ cōꝑationē ad alias circūſtātias. ſic hꝫrōnē medij. qꝛ in hoc maxīe tendūt hmōi virtutes ẜm regulā rōis .i. vbi oportet. ⁊ qn̄ oportet. ⁊ ꝓpter qd̓ oportet