QueſtioLIX

manifeſtum eſt ꝙ virtus perfecta eſt ſine paſſionibus. ſivero paſſiones dicamus omnes motus appetitus ſenſitiui. ſic planum eſt ꝙ virtutes morales que ſunt circa paſſiones ſicut circa propriam materiam. ſine paſſionibuseſſe non poſſunt. cuius ratio eſt. qꝛ ẜm hoc ſequeretur ꝙvirtus moralis faceret appetitum ſenſitiuū omnino ocioſum. nō autem ad virtutem pertinet ꝙ ea que ſunt ſubiecta rationi a proprijs actibꝰ vacent. ſed ꝙ exequant̉ imperium rationis proprios actus agendo. vnde ſicut virtus membra corporis ordinat ad actus exteriores debitos. ita appetitus ſenſitiuus ad motus proprios ordinatos. virtutes vero morales que non ſunt circa paſſionesſed circa operationes poſſunt eſſe ſine paſſionibꝰ. ⁊ hmōivirtus eſt iuſticia. quia per eas applicatur voluntas adproprium actum qui non eſt paſſio. ſed tamen ad actuꝫiuſticie ſequitur gaudium ad minus in voluntate. quodnon eſt paſſio. et ſi hoc gaudium multiplicetur per iuſticie perfectionem. fiet gaudij redundantia vſqꝫ ad appetitum ſenſitiuum. ẜm ꝙ vires inferiores ſequuntur motum ſuperiorem. vt ſupra dictum eſt. ⁊ ſic per redundantiam huiuſmodi qͣꝫto magis fuerit perfectior. tanto magis paſſionem cauſat. ¶ Ad i. ergo dicendum ꝙ virtꝰpaſſiones inordinatas ſuperat. moderatas auteꝫ producit. ¶ Ad. ij. dicendum ꝙ paſſiones inordinate inducūtad peccandum. non autem ſi ſunt moderate. ¶ Ad. iij.dicendum ꝙ bonum in vnoquoqꝫ conſideratur ẜm cōditionem ſue nature. in deo autem ⁊ angelis non eſt appetitus ſenſitiuus ſicut eſt in homine. ⁊ ideo bona operatio dei et angeli eſt omnino ſine paſſione ſicut et ſinecorpore. bona autem operatio hominis eſt cum paſſiōeſicut ⁊ cum corporis miniſterio. ¶ Queſtio. LXEinde ꝯſiderādumeſt de diſtinctione virtutum moraliuꝫ ad inuicem. ⁊ circa hoc queruntur quinqꝫ. Primo vtrum ſit tantū vna virtus moralis. Secundo vtꝝdiſtinguant̉ ꝟtutes morales que ſunt circa operationesab his que ſunt circa paſſiones. Tertio vtrum circa oꝑationes ſit vna tantum moralis virtus. Quarto vtrū circa diuerſas paſſiōes ſint diuerſe morales ꝟtutes. Quīto vtrum virtutes morales diſtinguantur ẜm diuerſaobiecta paſſionum.Ad primum ſic ꝓcediturUidetur ꝙ ſit vna tantum moralis virtus. Sicut eniꝫin actibꝰ moralibꝰ directio pertinet ad rationem que eſtſubiectum intellectualium virtutum. ita inclinatio pertinet ad vim appetitiuam que eſt ſubiectum moraliuꝫ virtutum. ſed vna eſt intellectualis virtus dirigens in omnibꝰ moralibꝰ actibꝰ .ſ. prudentia. ergo etiam vna tantuꝫeſt moralis virtus inclinans in omnibus moralibꝰ actibus. ¶ Pre. Habitus non diſtinguunt̉ ẜm materialiaobiecta. ſed ẜm formales rationes obiectoꝝ. formal̓ autem ratio boni ad qd̓ ordinat̉ virtus moralis eſt vnuꝫ .ſ.modus rationis. gͦ videt̉ ꝙ ſit vna tantum moralis virtus. ¶ Pre. Moralia recipiunt ſpeciem a fine. vt ſupradictum eſt. ſed finis omnium virtutum moralium communis eſt vnus. ſcꝫ felicitas. proprij autem et propinqui ſunt infiniti. non ſunt autem infinite virtutes morales. gͦ videtur ꝙ ſit vna tantum. ¶ Sed ꝯͣ eſt ꝙ vnꝰ habitus non poteſt eſſe in diuerſis potentijs. vt ſupra dictū eſt. ſed ſubiectum virtutum moralium eſt pars ap-

petitiua anime. que per diuerſas potentias diſtinguit̉.vt in primo dictum eſt. gͦ non poteſt eſſe vna tantū virtus moralis. ¶ Rn̄. dicendum ꝙ ſicut ſupra dictuꝫ eſt.virtutes morales ſunt habitus quidam appetitiue ꝑtishabitus autem ſpecie differunt ẜm ſpeciales differentiaſobiectoꝝ. vt ſupra dictum eſt. ſpecies autem obiecti appetibilis ſicut et cuiuſlibet rei attendit̉ ẜm formam ſpecificam que eſt ab agente. Eſt auteꝫ conſideranduꝫ ꝙ materia patientis ſe habet ad agens dupliciter. Quandoqꝫenim recipit formam agentis ẜm eandem rationem prout eſt in agente. ſicut eſt in omnibꝰ agentibꝰ vniuocis.et ſic neceſſe eſt ꝙ ſi agens eſt vnum ſpecie. ꝙ materiarecipiat formam vnius ſpeciei. ſicut ab igne non generatur vniuoce niſi aliquid exiſtens in ſpecie ignis. Aliquādo vero materia recipit formam ab agente non ẜm eandem rationem ꝓut eſt in agente. ſicut patet in generantibus non vniuocis. vt animal generat̉ a ſole. ⁊ tunc forme recepte in materia ab eodem agente non ſunt vniusſpeciei. ſed diuerſificant̉ ẜm diuerſam proportionē materie. ad recipiendum influxum agentis. ſicut videmꝰ ꝙab vna actione ſol̓ generant̉ ꝑ putrefactioneꝫ animaliadiuerſaꝝ ſpecieꝝ ẜm diuerſam ꝓportioneꝫ materie. Manifeſtū eſt autem ꝙ in moralibꝰ rō eſt ſicut imparans etmouens. vis autem appetitiua ſicut imꝑata ⁊ mota. nōautem appetitus recipit impreſſionē rōnis quaſi vniuoce. qꝛ non ſit rōnale ꝑ eſſentiam. ſed ꝑ participationē vtdr̄ in. j. ethi. vn̄ appetibilia ẜm motionē rōnis ꝯſtituuntur in diuerſis ſpeciebꝰ. ẜm ꝙ diuerſimode ſe habent adraiionem. ⁊ ita ſequitur ꝙ virtutes morales ſint diuerſeẜm ſpeciem ⁊ non vna tantum. ¶ Ad. j. ergo dicenduꝫꝙ obiectum rationis eſt verum. eſt autem eadem ratioveri in omnibus moralibus que ſunt contingentia agibilia. vnde eſt vna ſola virtus in eis dirigens. ſcilicꝫ prudentia. obiectum aūt apperitiue ꝟtutis eſt bonum appetibile. cuius ē diuerſa rō ẜm diuerſaꝫ habitudinē ad rōnem dirigentē. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ illud formale eſt vnū genere ꝓpter vnitatē agentis ſꝫ diuerſificat̉ ſpecie ꝓpter diuerſas habitudīes recipientiuꝫ. vt ſupra dictū ē. ¶Adiij. dd̓. ꝙ moralia non hn̄t ſpeciem a fine vltimo. ſed a finibꝰ ꝓximis. qui quidem ⁊ ſi infiniti ſint numero. non tamen infiniti ſunt ſpecie.Ad ſecundū ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ ꝟtutes morales non diſtinguant̉ ab inuicē ꝑhoc qd̓ quedā ſunt circa oꝑationes. q̄daꝫ circa paſſionesDicit enī phūs in. ij. ethi. ꝙ ꝟtꝰ moral̓ eſt circa delectationes ⁊ triſticias optimoꝝ oꝑatiua. ſꝫ voluptates ⁊ triſticie ſūt paſſiōes q̄daꝫ. vt ſupra dictū ē. gͦ eadē ꝟtꝰ q̄ eſtcirca paſſiōes. ē etiā circa oꝑationes. vtpote oꝑatiua exiſtens. ¶ Pre. Paſſiōes ſūt principia exterioꝝ oꝑationū. ſi gͦ aliq̄ ꝟ̓tutes rectificāt paſſiōes. oportꝫ ꝙ etiā perꝯn̄s rectificet oꝑatiōes. eed ē gͦ ꝟtutes morales ſunt circapaſſiōes ⁊ oꝑatiōes. ¶Pre. Ad oēm oꝑationē exteriorēmouet̉ appetitꝰ ſenſitiuꝰ bn̄ vl̓ male. ſꝫ motꝰ appetitꝰ ſenſitiui ſūt paſſiōes. gͦ eedē ꝟtutes qͣ ſūt circa oꝑatiōes ſuntcirca paſſiōes. Sꝫ ꝯͣ ē ꝙ phūs poīt iuſticiā circa oꝑationes. tꝑantiā aūt ⁊ fortitudinē ⁊ māſuetudīeꝫ circa paſſiones qͣſdā. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ oꝑatio ⁊ paſſio dupliciter pōt cōꝑari ad ꝟtutē. Uno mō ſic̄ effectꝰ. ⁊ hoc mō oīs moraliſꝟtꝰ hꝫ aliqͣs oꝑatiōes bōas. qͣꝝ eſt ꝓductiua. ⁊ delectationē aliquā vl̓ triſticiam. q̄ ſunt paſſiones vi ſupra di-

I 5