Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioLIX

rōnis ſunt virtuoſi deo accepti. ergo videt̉ virtus moralis poſſit eſſe ſine virtute intellectuali. Pre. Uirtuſmoralis facit inclinationē ad bene oꝑandū. ſed etiā quidāhabēt naturalē inclinationē ad bn̄ oꝑandū etiā abſqꝫ rōiſiudicio. ergo virtutes morales poſſunt ſine inte lectuali Sed ꝯtra eſt qd̓ Gre. dicit in. ij. moraliū. cetere virtutes niſi ea que appetūt prudenter agāt virtutes eſſe nequaqͣꝫ poſſunt. ſed prudentia eſt virtus intellectualis. vtſupra dictū eſt. ergo virtutes morales poſſunt eſſe ſineintellectualibꝰ. Rn̄. dd̓m virtus moralis pōt quidēeſſe ſine quibuſdā intellectualibꝰ virtutibus. ſicut ſine ſapientia. ſcientia arte. non aūt pōt eſſe ſine intellectu etprudentia. Sine prudentia quidē eſſe pōt moralis virtus. qꝛ moralis virtus eſt habitus electiuus .i. faciens bo electionē. Ad hoc aūt electio ſit bona duo requirunt̉Primo vt ſit debita intentio finiſ. hoc ſit virtutē moralem. que vim appetitiuā inclinat ad bonū ꝯueniens rōiqd̓ eſt finis debitus. Secundo vt recte accipiat ea queſunt ad finē. hoc non pōt eſſe niſi rōnem recte conſiliā. iudicantē precipientē. qd̓ ꝑtinet ad prudentiā advirtutes ſibi annexas. vt ſupra dictū eſt. vnde virtus moralis ſine prudentia eſſe non pōt. conſequēs nec ſineintellectu. intellectū enī cognoſcuntur principia naturaliter nota in ſpeculatiuis qͣꝫ in oꝑatiuis. vn̄ ſicut rectaratio in ſpeculatiuis inquantū ꝓcedit ex principijs naturaliter cognitis p̄ſupponit intellectū principioꝝ. ita etiamprudentia que ē recta agibiliū. Ad .i. ergo dd̓ꝫ. inclinatio nature in rebꝰ carentibꝰ rōe eſt abſqꝫ electione.ideo talis inclinatio non requirit ex neceſſitate rōnem. ſꝫinclinatio virtutis moralis eſt electione. ideo ad ſuāꝑfectionē indiget ſit ꝑfecta virtutē intellectualem Ad. ij. dd̓m in virtuoſo non oportet vigeat vſusrōnis quantū ad oīa. ſed ſolū quantū ad ea ſunt agēdaẜm virtutē. ſic vſus rōnis viget in oīboꝰ virtuoſis. vndeetiā qui vident̉ ſimplices eo carent mundana aſtutia.poſſunt eſſe prudentes. ẜm illud Matth. x. Eſtote prudētes ſicut ſerpentes. ſimplices ſicut colūbe. Ad. iij. dd̓ naturalis inclinatio ad bonū virtutis eſt quedā inchoatio virtutis. non aūt eſt virtus ꝑfecta. hmōi enī inclinatōquanto eſt ꝑfectior. tanto pōt eſſe periculoſior. niſi recta adiūgat̉ quā fiat recta electio eoꝝ que cōueniunt addebitū finē. ſicut equus currens ſi ſit cecus tanto fortiusimpīgit ledit̉ qͣꝫto fortius currit. ideo ſi virtus moralis non ſit recta. vt Socrates dicebat. tn̄ ſolū eſtẜm rōnem rectā inquantū inclinat in id qd̓ eſt ẜm rōnemrectā. vt platonici poſuerūt. ſed etiā oportet ſit rōe recta. vt Ariſioteles dicit in. vi. ethi.Ad quintuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ virtus intellectualis poſſit eſſe ſine virtute morali. Perfectio enī prioris non dependet a ꝑfectione poſterioris. ſed eſt prior appetitu ſenſitiuo. mouens ip̄umergo virtus intellectualis que eſt ꝑfectio rōnis non depēdet a virtute morali. eſt ꝑfectio appetitiue ꝑtis. pōt ergoeſſe ſine ea. Pre. moralia ſunt materia prudentie. ſic̄faciibilia ſunt materia artis. ſed ars pōt ſine ꝓpria materia. ſicut faber ſine ferro. ergo prudentia pōt eſſe ſinevirtutibꝰ moralibꝰ. que tn̄ inter oēs intellectuales virtutes maxime moralibꝰ cōiuncta videt̉. Pre. prudentiaeſt virtus bene conſiliatiua. vt d̓r in. viethi. ſed multi bn̄conſiliantur quibꝰ tn̄ virrutes morales deſunt. ergo prudentia pōt eſſe ſine virtute morali. Sed contra. velle

malū facere opponit̉ directe virtuti morali. non aūt opponit̉ alicui ſine virtute morali eſſe pōt. opponit̉ aūt prudentie volens peccet. vt d̓r in. vi. ethi. non ergo prudētia pōt eſſe ſine virtute morali. Rn̄. dd̓m alie virtutes intellectuales ſine virtute morali eſſe poſſunt. ſed prudentia ſine virtute morali eſſe non poteſt. cuius eſt. qꝛprudentia de natura eſt recta agibiliū. non aūt ſolū invniuerſali. ſed etiā in ꝑticulari. in quibꝰ ſunt actōeſ. rectaaūt p̄exigit principia ex quibꝰ ꝓcedit. oportet autemrōnem circa ꝑticularia ꝓcedere. ſolū ex principijs vniuerſalibꝰ. ſed etiā ex principijs ꝑticularibꝰ. Eirca principia quidē vniuerſalia agibiliū recte ſe hꝫ naturalemintellectū principioꝝ quē homo cognoſcit nullū malum eſt agendū. vel etiā aliquā ſcientiā practicā. ſed hocnon ſufficit ad recte rōnandū circa ꝑticularia. cōtingit enīqn̄qꝫ hmōi vni uerſale principiū cognitū intellectumvel ſcientiā. corrumpit̉ in ꝑticulari per aliquā paſſionemſicut concupiſcēti qn̄ concupiſcentia vincit. videt̉ hoc eſſebonū quod cōcupiſcit. licet ſit contra vniuerſale iudiciuꝫrōnis. ideo ſicut diſponit̉ ad recte ſe habendum circap incipia vniuerſalia intellectū naturalē vel habituꝫſciētie. ita ad hoc recte ſe habeat circa principia ꝑticularia agibiliū. que ſunt fines. oportet ꝑficiat̉ per aliquoshabitus. ẜm quos fiat quodammō hoī cōnaturale recte iudicare de fine. hoc fit virtutē moralē. virtuoſus enimrecte iudicat de fine virtutis. qꝛ qualis vnuſquiſqꝫ eſt tal̓finis videt̉ ei. vt dicit̉ in. iij. ethi. ad rectā rōnem agibiliū ē prudētia reqͥrit̉ habeat virtutē moralē. VAd .i. ergo dd̓m ẜm eſt apprehenſiua finis p̄ceditappetitū finis. ſed appetitus finis p̄cedit apperitū rōnātēad eligēdū ea ſunt ad finem. quod pertinet ad prudentiam. ſicut etiā in ſpeculatiuis intellectus principiorū eſtprincipium rōnis ſyllogizantis. Ad. ij. dd̓m principia artificialium non diiudicant̉ a nobis bn̄ vel male ẜmdiſpoſitionem appetitus noſtri. ſicut fines qui ſunt moralium principia. ſed ſoluꝫ per conſiderationem rōnis.ars non requirit virtutem perficientē appetitum ſicut requirit prudentia. Ad. iij. dd̓m prudentia non ſoluꝫeſt bene conſiliatiua. ſed etiam bene iudicatiua bene preceptiua. quod eſſe non poteſt niſi remoueat̉ impedimentum paſſionum corrūpentium iudicium preceptum prudenue. hoc per virtutem moralemMQueſtio. LIX.Einde ꝯſideranduꝫeſt de diſtinctione moraliū virtutum ad inuiceꝫ. Et quia virtutes morales que ſunt circa paſſiones diſtinguuntur ẜm diuerſitatem paſſionum.oportet primo conſiderare comꝑationem virtutis ad paſſionem. ſecundo diſtinctionē moralium virtutū ẜm paſſiones. Circa primū queruntur quinqꝫ. primo vtrum virtus moralis ſit paſſio. ſecundo vtꝝ virtus moralis poſſiteſſe cum paſſione. tertio vtrū poſſit eſſe cum iuſticia. quarto vtrum omnis virtus moralis ſit circa paſſiones. quinto vtrum aliqua virtus moralis poſſit eſſe ſine paſſione.Ad primumʳ ſic procediturUidetur virtus moralis ſit paſſio. Medium enim eſteiuſdem generis cum extremis. ſed virtus moralis eſt medium inter paſſiones. ergo virtus moralis eſt paſſio.Pre. Birtus vitium cum ſint contraria ſunt in eodꝫ