Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioLVIII

intellectualē. vt ptꝫ in. vi. ethi. ergo virtus moralis noneſt diſtincta ab intellectuali. Pre. Nihil diſtinguit̉ab eo quod in eius diffinitione ponit̉. ſꝫ virtus intellectualis ponit̉ in diffinitione virtutis moral̓. Dicit enī phūsin. ij. ethi. virtus moralis eſt habitus electiuus exiſtēsīmediate determinata rōe ꝓut ſapiens der̄minabit. hmōiaūt recta determinās mediū virtutis moralis pertinetad virtutē intellectualē. vt dicit̉ in. vi. ethi. ergo virtusmoralis non diſtinguit̉ ab intellectuali. Sed contra ēquod d̓r in i. ethi. vbi det̓minat̉ virtus ẜm differētiā hācdicimus enī haꝝ has quidem intellectuales. has ꝟo morales. Rn̄. dd̓m. oīm humanoꝝ operum principiuꝫprimū eſt. quecūqꝫ alia principia humanoꝝ opeꝝ inueniūtur. qd̓āmodo rōni obediūt. diuerſimode tn̄. que cōni obediunt oīno ad nutū abſqꝫ ꝯtradictione. ſicutcorꝑis mēbra ſi fuerint in ſua natura conſiſtentia. ſtatimenī ad imperiū rōnis manus aut pes mouet̉ ad opus. vn̄phūs dicit in. i. politicoꝝ. aīa regit corpꝰ deſpotico prīcipatu .i. ſicut dn̄s ſeruū. qui ius contradicendi habetPoſuerūt igit̉ quidā oīa principia actiua que ſunt inhomine hoc ſe habent ad rōnem. quod quidē ſi veruꝫeſſet. ſufficeret eſſet ꝑfecta ad bene agendū. vn̄ cumvirtus ſit habitus quo ꝑficimur ad bn̄ agendū. ſequeret̉ in ſola ratione eſſet. ſic nulla virtus eſſet niſi intellectualis. Et hec fuit opinio Socratis. qui dicit oēs virtutes eſſe prudentias. vt dicit̉ in. vi. ethi. vn̄ ponebatſcientia in eo exiſtente peccare non poterat. ſed quicunqꝫpeccabat. peccabat ꝓpter ignorantiā. hoc aūt ꝓcedit ex ſuꝑpoſitione falſi. pars enī appetitiua obedit rōni oīno adnutū. ſed aliqua contradictione. vn̄ phūs dicit in. i. politicoꝝ. imperat appetitiue principatu politico. quo. ſaliquis p̄eſt liberis qui hn̄t ius in aliquo ꝯtradicēdi. vn̄ Aug. dicit ſuꝑ p̄s. interdū p̄cedit intellectꝰ. ſequrtardus aut nullus affectus intm̄ qūqꝫ paſſionibus velhabitibus appetitiue ꝑtis hoc agit̉. vt vſus rōnis in ꝑticulari impediatur. ẜm hoc aliquater verū eſt qd̓ Socrates dixit. ſcientia p̄ſente peccat̉. ſi tn̄ hoc extendaturvſqꝫ ad vſum rōnis in ꝑticu lari eligibili. Sic igit̉ ad hoc homo bene agat. requirit̉ non ſolū ſit bene diſpoſita habitū virtutis intellectualis. ſed etiā vis appetitiua ſit bene diſpoſita habitum virtutis moralis. Sicutigit̉ apperitus diſtinguit̉ a rōne. ita virtus moralis diſtīguit̉ ab intellectuali. vnde ſicut appetitiuū eſt principiuꝫhumani actus ẜm hoc ꝑticipat aliqͣliter rōnem. ita habitus moral̓ hꝫ rōnem virtutis hūane. inquātū rōi ꝯformat̉. Ad. i. dd̓m Aug. cōiter accipit artē qualibetrecta rōne. ſic ſub arte includit̉ etiā prudentia. ita eſt recta agibiliū. ſic̄ ars eſt recta factibiliū. ẜm hoc qd̓dicit virtus eſt ars recte viuēdi. eſſentialiter conuenitprudētie. ꝑticipatiuę aūt alijs virtutibꝰ ꝓut ẜm prudentiā diſtīguūtur. Ad. ij. dd̓. tales diffinitōes a qͥbuſcūqꝫ inueniāt̉ date. ꝓceſſerūt ex opinione ſocratica. ſūtexponēde eo quo de arte p̄dictū eſt. Et ſil̓it̓ dd̓. eſt adtertiū. Ad. iiij. dd̓. recta eſt ẜm prudentiā poūit̉in diffinitōe virtutis moralis. tanqͣꝫ ꝑs eēntie eiꝰ. ſedſic̄ quiddā ꝑticipatū in oībꝰ virtutibꝰ moralibꝰ in quantūprudentia dirigit oēs virtutes morales.Ad tertium ſic procedit̉.Uidet̉ virtus hūana ſufficiēter diuidat̉ virtuteꝫmoralē intellectual ē. Prudētia enī videt̉ eſſe aliqͥd mediū inter virtutē moralē intellectualē. cōnumerat̉ eniꝫ

virtutibꝰ intellectualibꝰ in. vi. ethi. etiā ab oībꝰ cōitercōnumerat̉ inter quattuor virtutes cardinales. ſunt morales. vt infra patebit. ergo ſufficienter diuidit̉ virtus intellectualē moralē ſicut īmediata. Pre. cōtinētia ꝑſeuerātia etiā patiētia camputant̉ inter virtutes intellectuales. nec etiā ſunt virtutes morales. quiatenent mediū in paſſionibus ſed abūdāt in eis paſſiones. ergo ſufficiēter diuidit̉ virtus intellectuales morales. ¶Pre. Fides ſpes charitas quedā virtutes ſunt tn̄ ſunt virtutes intellectuales. he enī ſolū ſunt quinqꝫſcꝫ. ſcientia. ſapiētia. intellectus. prudētia. ars. vt dic tueſt. nec etiā ſunt virtutes morales. qꝛ ſunt circa paſſiones circa quas maxime eſt moralis virtus. virtus ſuſficiēter diuidit̉ intellectuales morales. Sed cōtraeſt ph̓s dicit in. ij. ethi. duplicē eſſe virtutē. hāc quidēintellectualē. illā aūt moralē. Rn̄. dd̓. virtus hūanaeſt quidem habitus ꝑficiens hominē ad bene oꝑandumprīcipiū aūt hūanoꝝ actuū in hoīe non eſt niſi duplex. ſcꝫintellectus ſiue ratio. appetitus. hec enī ſunt duo mouetia in hoīe. vt d̓r in. iij. de aīa. vn̄ oīs virtus hūana oportet ſit ꝑfectiua alicuius iſtoꝝ principioꝝ. Siquidē igit̉ſit ꝑfectiua inrellectus ſpeculatiui vel practici ad bonumhoīs actū. erit virtus intellectual̓. ſi aūt ſit ꝑfectiua appetitiue ꝑtis. erit virtus moralis. vn̄ relinquitur oīs virtꝰhumana. vel intellectualis vel moralis. Ad .i. ergo dd̓ prudentia ẜm eſſentiā ſuā eſt intellectualis virtus. ſedẜm materiā cōuenit virtutibꝰ moralibus. eſt enī rectaratio agibiliū. vt ſupra dictū eſt. ẜm hoc virtutibus moralibus cōnumeratur. ¶¶ Ad. ij. dd̓m cōtinentia ꝑſeuerātia ſunt ꝑfectiōes appetitiue virtutis ſenſitiue. qd̓ex hoc ptꝫ in continēte ꝑſeuerāte ſuꝑabundāt inordinate paſſiones. qd̓ non eſſet niſi appetitꝰ ſenſitiuus eētꝑfectus aliquo habitu cōformante ip̄m tationi. Eſt auteꝫcontinentia ſeu pſeruantia ꝑfectio rōnalis ꝑtis que ſe fenet contra paſſiones ne deducat̉. deficit tn̄ a rōne virtutꝭqꝛ virtus intellectiua facit rōnem ſe bn̄ habere circa moralia. p̄ſupponit appetitū rectū finis. vt recte ſe habeat circa principia .i. fines. ex quibus rōnatur. qd̓ continentiſeueranti deeſt. neqꝫ etiā pōt eſſe ꝑfecta oꝑatio a duabus potentijs ꝓcedit niſi vtraqꝫ potentia ꝑficiat̉ debi habitū. ſicut ſequit̉ ꝑfecta actio alicuius agētis inſtrumentū ſi inſtrumentū non ſit bn̄ diſpoſitū quantūcūqꝫ principale agens ſit ꝑfectū. vn̄ ſi appetitus ſenſitiuusquē mouet rōnalis ꝑs non ſit ꝑfectus. quantūcunqꝫ rōnalis ꝑs ſit ꝑfecta. actio conſequēs non erit ꝑfecta. vnde necprincipiū actōis erit virtus ꝓpter hoc ꝯtinentia a delectationibuſ ꝑſeuerantiaa triſticijs non ſunt virtutes. ſꝫaliquid minus virtute. vt phūs dicit. vij. ethi. Ad. iij.dd̓. fides. ſpes charitas ſunt ſupra virtutes hūanas.ſunt enī virtutes hoīs ꝓut eſt factus ꝑticeps diuine gr̄e.Ad quartuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ virtꝰ moralis poſſit eſſe ſine intellectuali. Uirtus enī moralis vt dicit Tullius eſt habitus in modumnature rōni conſentaneus. ſed natura ſi conſentiat alicui ſuꝑiori rōni mouenti. non tn̄ oportet illa natureconiūgat̉ in eodē. ſicut ptꝫ in rebus naturalibꝰ cognitōnecarentibꝰ. ergo pōt eſſe in hoīe virtus moralis in moduꝫnature inclinans ad conſentiendū rōni. quāuis illius hominis non ſit ꝑfecta virtutē intellectualē. Pre.virtutē intellectualē conſequit̉ rōnis vſum ꝑfectū. ſedqn̄qꝫ contingit aliqui in quibꝰ non multum vigt vſus

I 3