QueſtioLVIII

potentijs ordinatis illa eſt principalior que ad principaliorem actum ordinatur. circa agibilia aūt humana tresactus rationis inueniuntur. quoꝝ primus eſt conſiliari. ſecundus iudicare. tertius eſt precipere. primi aūt duo reſpondent actibus intellectus ſpeculatiui. qui ſunt inquirere ⁊ iudicare. nam conſilium inquiſitio quedam eſt. ſꝫtertius actus eſt ꝓprie practici intellectus inquantum eſtoꝑatiuus. non enī rō habet precipere ea que ꝑ hoīem fierinon poſſunt. Manifeſtum eſt aūt ꝙ in his que per hoīemfiunt principalis actus eſſe precipere ad quem alij ordinantur. ⁊ ideo virtuti que eſt bene preceptiua .ſ. prudentie tanqͣꝫ principaliori. adiungūtur tanqͣꝫ ſecundarieꝭ. eubulia que eſt bene conſiliatiua. ⁊ ſyneſis ⁊ gnomin. q̄ ſūtpartes iudicatiue. de quaꝝ diſtinctione dicet̉. ¶ Ad. i. gͦdd̓m ꝙ prudentia eſt bene conſiliatiua. nō quaſi bene cōſiliari ſit īmediate actus eius. ſed qꝛ hunc actum perficitmediante virtute ſibi ſubiecta. que eſt eubulia. ¶Ad. ijdd̓m ꝙ iudicium in agendis ad aliquid vlterius ordinat̉contingit enī aliquē bene iudicare de aliquo agendo. ettn̄ non recte exequi. ſed vltimum complementum eſt qn̄ratio iam bene precipit de agendis. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ iudicium de vnaquaqꝫ re ſit ꝑ ꝓpria principia eius. inquiſitio autem nondum eſt ꝑ propria principia. qꝛ his habitiſnon eſſet opus inquiſitionis. ſed iam res eſſet inuenta. etideo vna ſola virtus ordinatur ad bene conſiliandū. dueaūt virtutes ad bene iudicandū. quia diſtinctio non eſtin cōmunibus principijs. ſed in ꝓprijs. vnde ⁊ in ſpeculatiuis vna eſt dialetica inquiſitiua de omnibꝰ. ſcientie aūtdemonſtratiue que ſunt iudicatiue ſunt diuerſe de diuerſis. Diſtinguuntur aūt ſyneſis ⁊ gnomin ẜm diuerſas regulas quibus iudicat̉ nam ſyneſis eſt iudicatiua de agendis ẜm cōmunem legē. gnomin aūt ẜm ip̄am rōnem naturalem in his in quibus deficit lex cōmuniſ. ſicut pleniꝰinfra patebit. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ memoria. intelligentia.⁊ prudentia. ſimiliter etiā cautio ⁊ docilitas. ⁊ alia hmōinon ſunt virtutes diuerſe a prudentia. ſed quodāmodocomꝑantur ad ip̄am ſicut partes integrales. inquantumoīa iſta requiruntur ad ꝑfectionem prudentie. ſunt etiam⁊ quedam partes ſubiectiue ſeu ſpecies prudentie. ſicuticonomica. regulatiua. ⁊ hmōi. ſed predicta tria ſunt qͣſipartes potentiales prudentie. quia ordinantur ſicut ſecūdarium ad principale. ⁊ de his infra dicetur.¶ Queſtio. LVIII.Einde ꝯſideranduꝫeſt de virtutibus moralibus. ⁊ primo de diſtinctione eaꝝ a virtutibus intellectualibusſcd̓o de diſtinctione earum ad inuicē ẜm ꝓpriam materiātertio de diſtinctione principaliū vel cardinalium ab alijſCirca primum queruntur quinqꝫ. primo vtꝝ omnis virtus ſit virtus moralis. ſecundo vtrum virtus moralis diſtinguatur ab intellectuali. tertio vtrum ſufficienter diuidatur virtus per intellectualem ⁊ moralem. quarto vtrūmoralis virtus poſſit eſſe ſine intellectuali. quinto vtruꝫecōuerſo intellectualis virtꝰ poſſit eſſe ſine morali.Ad primum ſic procediturUidetur ꝙ omnis virtus ſit moralis. Uirtus enim moralis dicitur a more .i. conſuetudine. ſed omnium virtutum actus conſueſcere poſſumus. ergo omnis virtus eſtmoralis. ¶ Pre. Phūs dicit in. ij. ethi. ꝙ virtus moralis eſt habitus electiuus īmediate rōnis conſiſtens. ſed

omnis virtus videtur eſſe habitus electiuus. quia actuscuiuſlibet virtutis poſſumus ex electione facere. oīs autēvirtus aliqualiter in medio rationis conſiſtit. vt infra patebit. ergo omnis virtus eſt moralis. ¶ Pre. Tulliusdicit in ſua rhetorica ꝙ virtus eſt habitus in modū nature rōni conſentaneus. ſed cum omnis virtus humana ordinetur ad bonū hominis. oportet ꝙ ſit conſentanea rōnicum bonū hominis ſit ẜm rōnem eſſe. vt Dionyſiˢ dicit.ergo omnis virtus eſt moralis. ¶ Sed contra eſt quodphūs dicit in .i. ethi. dicentes de moribus non dicimusqm̄ ſapiens vel intelligens. ſed quoniam mitis vel ſobriꝰſic igitur ſapientia ⁊ intellectus non ſunt morales. que tamen ſunt virtutes. ſicut ſupra dictum eſt. non ergo omnis virtus eſt moralis. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ad hmōi euidentiam conſiderare oportet quid ſit mos. ſic enim ſcire poterimus quid ſit moralis virtus. mos aūt duo ſignificat.Quandoqꝫ enī ſignificat conſuetudinem. ſicut diciturActuū. xv. Niſi circūdamini ẜm morem Moyſi non poteritis ſalui fieri. Quandoqꝫ vero ſignificat inclinationēquandam naturalem vel quaſi naturalē ad aliqud agendum. vnde ⁊ etiā brutorum aīalium dicūtur aliqui mores. vnde dicit̉ in. ij. metha. xi. ꝙ leonum more irruētesin hoſtes proſternunt eos. ⁊ ſic accipitur mos in pͣs. vbidicitur. Qui habitare facit vnius moris in domo Et hequidem due ſignificationes in nullo diſtinguuntur apudlatinos quantum ad vocem. in greco aūt diſtinguuntur.nam ethos quod apud nos morem ſignificat. qn̄qꝫ habetprimā longam. ⁊ ſcribit̉ ꝑi grecā lr̄am. qn̄qꝫ aūt hꝫ primācorreptā. ⁊ ſcribit̉ ꝑ e. Dicitur aūt virtus moralis a moreẜm ꝙ mos ſignificat quandam inclinationem naturaleꝫvel quaſi naturalē ad aliquid agendum. ⁊ huic ſignificationi moris ꝓpinqua eſt alia ſignificatio que ſignificat conſuetudinem. nā conſuetudo quodāmodo vertitur in naturam. ⁊ facit inclinationem ſimilē naturali. Manifeſtūeſt autem ꝙ inclinatio ad actum ꝓprie cōuenit appetitiuevirtuti. cuius eſt mouere omnes potentias ad agendumvt ex ſupra dictiſ patet. ⁊ ideo non omnis virtus diciturmoralis. ſed ſolum illa que eſt in vi appetitiua. ¶ Ad. i.ergo dd̓m. ꝙ obiectio illa procedit de more ẜm ꝙ ſignificat conſuetudinem. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ omnis actus virtutis poteſt ex electione agi. ſed electionem rectam agitſola virtus que eſt in appetitiua parte aīe. Dictum ē enīſupra ꝙ eligere eſt actus appetitiue partis. vn̄ habitꝰ electiuus qui .ſ. eſt electionis principiū. eſt ſolū ille qͥ ꝑficitvim appetitiuā. quāuis etiā alioꝝ habitū actus ſub electōne cadere poſſint. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ natura eſt principiūmotus ſicut dicit̉ in. ij. phiſicoꝝ. mouere aūt ad agendūꝓprium eſt appetitiue ꝑtis. ⁊ ideo aſſimilari nature in cōſentiendo rōi. eſt ꝓprium virtutū que ſunt ī vi appetitīa.Ad ſecundū ſic procedit̉.Uidetur ꝙ virtus moralis ab intellectuali nō diſtinguatur. Dicit enī Aug. in li. deiciui. dei. ꝙ virtus eſt ars recteviuendi. ſed ars eſt virtus intellectualis. ergo virtus moralis ab intellectuali non differt. ¶ Pre. pleriqꝫ in diffinitione virtutū moralium ponunt ſcientiā. ſicut quidamdiffiniunt ꝙ ꝑſeuerātia eſt ſciētia vel habitus eoꝝ qͥbuseſt īmanendū vel non īmanendū. ⁊ ſanctitas eſt ſcientiafaciens fideles ⁊ ſeruantes que ad deū iuſta. ſcientia aūteſt virtus intellectualis. ergo virtus moralis non debetdiſtingui ab intellectuali. ¶ Pre. Aug. dicit in. i. ſolilo qͥoꝝ. ꝙ virtus eſt recta ⁊ ꝑfecta rō. ſed hoc ꝑtinet ad virtute