QueſtioLVI

oꝑat̉ ẜm rōnem rectā. ſꝫ eſſentialiter in appetēdo ꝟtus moralis conſiſtit. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ prudētia realiter ē in rōe ſicut in ſubiecto. ſꝫ p̄ſupponit rectitudinē voluntatis ſicutprincipium. vt infra videt̉.Ad tertium ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ intellectus nō ſit ſubiectū ꝟtutis. Dic̄. n. Augin li. de moribus eccl̓e. ꝙ oīs ꝟtus ē amor. ſubiectū auteꝫamoris nō ē intellectus ſꝫ ſolū vis appetitiua. gͦ nulla ꝟtus ē in ītellectu. ¶ Pre. Uirtus ordinat̉ ad bonū. ſic̄ exſupͣ dictis pꝫ. bonū aūt nō eſt obiectū intellectus ſꝫ appetitiue ꝟtutis. gͦ ſubiectū ꝟtutis nō eſt intellectus ſꝫ appetitiua ꝟtus. ¶ Pre. Uirtus ē q̄ bonū facit hn̄tem. vt phūedicit. ſed habitus ꝑficiens intellectū nō facit bonū hn̄temnon .n. ꝓpter ſcīam vel artem d̓r homo bonus. gͦ intellectꝰnō eſt ſubiectum ꝟtutis. ¶ Sed contra ē ꝙ mens maxīed̓r intellectus. ſubiectum autem virtutis eſt mens. vt pꝫex diffinitōne virtutis ſupra inducta. ergo intellectus eſtſubiectum virtutis. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut ſupra dictum eſt.virtus eſt habitus quo aliquis bene vtit̉. Dupl̓r autemhabitus aliquis ordinat̉ ad bonum actum. Uno mō inqͣꝫtum ꝑ hmōi habitum acquirit̉ homini facultas ad bonuꝫactum. ſicut ꝑ habitum grammatice habet homo facultatem recte loquendi. non tn̄ grammatica facit vt homo ſꝑrecte loquat̉. poteſt .n. grammaticus barbarizare aut ſolōeciſmum facere. ⁊ eadem ratis eſt in alijs ſcientijs ⁊ artibꝰ.Alio modo aliquis habitus nō ſolū facit facultatem agēdi. ſed etiam facit ꝙ aliquis recte facultate vtat̉. ſicut iuſticia non ſolū facit ꝙ homo ſit ꝓmpte voluntatis ad iuſta operandum. ſed etiam facit vt iuſte operetur. Et quiabonum ſicut ⁊ ens non d̓r ſimpliciter aliquid ſecundumid quod eſt in potentia. ſed ſecundum id quod eſt in actu.ideo ab huiuſmodi habitibus ſimpliciter d̓r homo bonūoperari ⁊ eſſe bonus. puta quia eſt iuſtus vel temperatus.⁊ eadem ratio eſt de ſimilibus. Et quia virtus eſt que bonum facit habentem. ⁊ opus eius bonuꝫ reddit. huiuſmodi habitus ſimpliciter dicunt̉ virtutes. quia reddunt bonum opus in actu. ⁊ ſimpliciter faciunt bonum habentē.Primi vero habitus non ſimpliciter dicunt̉ virtutes. qꝛnon reddunt bonum opus niſi in quadam facultate. necſimpliciter faciunt bonum habentem. non .n. d̓r ſimpliciter aliquis homo bonus ex hoc ꝙ eſt ſciens vel artifex. ſedd̓r bonus ſolum ẜm quid. puta bonus grammaticus autbonus faber. ⁊ ꝓpter hoc plerumqꝫ ſcientia ⁊ ars contravirtutem diuidit̉. qn̄qꝫ autem virtutes dicunt̉. vt pꝫ n. vi.ethi. Subiectum igit̉ habitus qui ẜm quid d̓r virtus poteſt eſſe intellectus. non ſolum practicus ſed etiam intellectus ſpeculatiuus abſqꝫ omni ordine ad voluntatem. ſicenī phūs in. vi. ethi. ſcientiam ſapientiam ⁊ intellectum.⁊ etiam artem ponit eſſe intellectuales virtutes. Subiectum vero habitus qui ſimpliciter d̓r virtus. non poteſteſſe niſi voluntas vel aliqua potentia ẜm ꝙ eſt mota a voluntate. Cuius rō eſt. quia voluntas mouet omnes potētias que aliqualiter ſunt rōnales ad ſuos actus. vt ſuprahabitū eſt. ⁊ ideo ꝙ homo actu bn̄ agat. contingit ex hoc ꝙhō hꝫ bonā voluntatē. vn̄ virtus qui bn̄ facit agere in actu. nō ſolū in facultate oportet ꝙ vel ſit in ip̄a volūtate. vl̓in aliqͣ potētia ẜm ꝙ ē a voluntate mota. ꝯtingit aūt intellectu a voluntate moueri ſic̄ ⁊ alias potētias. ꝯſiderat .n.aliquis ali qͥd actu eo ꝙ vult. ⁊ iō intellectus ẜm ꝙ hꝫ ordine ad voluntatē. pōt eſſe ſubiectū ꝟtutis ſimpl̓r dicte.⁊ hoc mō intellectus ſpeculatiuus vl̓ rō ē ſubiectū fidei.

mouet̉ .n. intellectus ad aſſentiendū his q̄ ſunt fidei ex imperio volūtatis. nullus .n. credit niſi volēs. intellectus ꝟopͣcticus ē ſubiectū prudētie. cū .n. prudētia ſit recta rō agibiliū requirit̉ ad prudētiā ꝙ hō ſe bn̄ hēat ad principiahꝰ rōis agendoꝝ. q̄ ſunt fines ad qͦs bn̄ ſe hꝫ hō ꝑ rectitudinē volūtatis. ſic̄ ad principia ſpeculabiliū ꝑ naturale lumē intellectus agētis. Et iō ſicut ſubiectū ſcīe q̄ eſt rō recta ſpeculabiliū eſt intellectus ſpeculatiuus in ordine adintellectū agentē. ita ſubiectū prudētie ē intellectus pͣcticus in ordine ad voluntatē rectā. ¶ Ad. i. gͦ dd̓. ꝙ verbūAug. intelligendū eſt de virtute ſimpl̓r dicta. nō ꝙ oīs talis virtus ſit ſimpl̓r amor. ſꝫ qꝛ dependet aliqͣliter ab amore inqͣꝫtū dependet a voluntate. cꝰ prima affectio eſt amorvt ſuꝑͣ dictū ē. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ bonū vniuſcuiuſqꝫ ē finiseius. ⁊ iō cū veꝝ ſit finis intellectus. cognoſcere veꝝ ē bonus actus intellectus. vn̄ habitus ꝑficiens intellectū adverum cognoſcendum. vel in ſpeculatiuis. vel in practicisd̓r virtus. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ ratio illa ꝓcedit de virtute ſimpliciter dicta.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ iraſcibrl̓ ⁊ ꝯcupiſcibil̓ nō poſſint eē ſubiectū virtutis. Hmōi .n. vires ſunt cōes nobis ⁊ brutis. ſed nuncloquimur de ꝟtute ẜm ꝙ ē ꝓpria hoī. ſic .n. d̓r virtus hūana. nō igit̉ hūane virtutis pōt eſſe ſubiectum iraſcibilis ⁊concupiſcibilis. q̄ ſunt ꝑtes appetitus ſenſitiui. vt in pͥmodictū ē. ¶ Pre. appetitus ſenſitiuus ē vis vtens organocorꝑali. ſꝫ bonū virtutis nō pōt eſſe in corꝑe hoīs. Dicitenī apl̓s Ro. vij. Scio ꝙ nō habitat in carne mea bonū.gͦ appetitus ſenſitiuus nō pōt eſſe ſubiectū virtutis.Pre. Augꝰ. ꝓbat in li. de moribꝰ eccl̓e. ꝙ virtus nō eſt incorꝑe. ſꝫ in aīa. eo ꝙ ꝑ aīaꝫ corpus regit̉. vn̄ ꝙ aliqͦs corꝑebn̄ vtat̉ totū refert ad aīaꝫ. ſicut ſi mihi auriga obtēꝑanseqͦs quibꝰ peſt recte regit. hoc totum mihi debet̉. ſed ſicutanima regit corpus. ita etiam rō regit appetitum ſenſitiuum. ergo totum rōnali ꝑti debet̉ ꝙ iraſcibilis ⁊ concupiſcibilis recte regant̉. ſed virtus eſt qua recte viuit̉. vt ſu p̄dictum eſt. virtus igit̉ non eſt in iraſcibili ⁊ concupiſcibili. ſed ſolum in parte rōnali. ¶ Pre. Principalis actusvirtutis moralis eſt electio. vt d̓r in. viij. ethic. ſed electionon eſt actus iraſcibilis vel concupiſcibilis. ſed rōnis. vtſupra dictum eſt. ergo virtus moralis non eſt in iraſcibili⁊ concupiſcibili. ſed in ratione. ¶ Sed contra eſt ꝙ fortitudo ponit̉ eſſe in iraſcibili. temperantia autem in concupiſcibili. vnde philoſophus dicit in. iij. ethico. ꝙ he virturesſunt irrōnabilium ꝑtium. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ iraſcibilis ⁊ concupiſcibilis dupliciter conſiderari poſſunt. Uno mō ẜmſe inquantum ſunt partes appetitus ſenſitiui. ⁊ hoc modo competit eis ꝙ ſint ſubiectum virtutis. Alio mō poſſunt conſiderari inquantum participant rationem. perhoc ꝙ nate ſunt rationi obedire ⁊ ſic iraſcibilis vel concupiſcibilis poteſt eſſe ſubiectum virtutis humane. ſic .n. eſtprincipium hūani actus. inqͣꝫtuꝫ participat rōnem. ⁊ inhis potentijs neceſſe eſt ponere virtutes. ꝙ .n. in iraſcibili⁊ concupiſcibili ſint alique virtutes patet. actus enim qͥprogreditur ab vna potentia ſecundum ꝙ eſt ab alia motanon poteſt eſſe perfectus niſi vtraqꝫ potentia ſit bene diſpoſita ad actum. ſicut actus artificis non poteſt eſſe congruus niſi etiam artifex ſit bene diſpoſitus ad agendum.⁊ etiam ipſum inſtrumentum. In his igitur circa que operatur iraſcibilis ⁊ concupiſcibilis ſecundum ꝙ ſunt a rōnę mote. neceſſe eſt vt aliquis habitus perficiens ad bene