QueſtioLVI

aſſignat̉ diffinitio ꝟtutis in cōi. vn̄ ponit̉ ſubiectuꝫ lococauſe materialis. cū dicit̉ ꝙ ē bona qͣlitas mētis. finis autem ꝟtutis cū ſit habitꝰ oꝑatiuꝰ eſt ipſa oꝑatio. Sed notandū ꝙ habituū oꝑatiuoꝝ aliqui ſunt ſemꝑ ad malū. ſicuti habitꝰ vitioſi. aliqͥ ꝟo qn̄qꝫ ad bonū ⁊ qn̄qꝫ ad malūſicut opinio ſe habet ad verū ⁊ ad falſum. ꝟtus aūt ē habitus ſemꝑ ſe hn̄s ad bonuꝫ. ⁊ ideo vt diſcernat̉ ꝟtus abhis que ſe ſemꝑ hn̄t ad malū dicit̉ qua recte viuit̉. vt aūtdiſcernat̉ ab his que ſe hn̄t qn̄qꝫ ad bonū. qn̄qꝫ ad malūdicit̉ qua nullus male vtit̉. Cauſa aūt efficiēs ꝟtutis infuſe de qua diffinitio dat̉. deus ē. ꝓpt̓qd̓ dicit̉. quā deusin nobis ſine nobis oꝑat̉. que quidē ꝑticula ſi auferat̉. reliquū diffinitionis erit cōe oībꝰ ꝟtutibꝰ. ⁊ acqͥſitis. ⁊ infulis. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ id qd̓ primo cadit ī intellectueſt enſ. vn̄ vnicuiqꝫ appreheſo a nobis. attribuimus ꝙ ſitens. ⁊ ꝑ ꝯſequēs ꝙ ſit vnū ⁊ bonū. que ꝯuertunt̉ cū entevn̄ dicimꝰ ꝙ eſſentia ē ens ⁊ vna ⁊ bona. ⁊ ꝙ vnitas eſtens ⁊ vna ⁊ bona. ⁊ ſimilit̓ de bonitate. nō aūt hoc hꝫ locum in ſpecialibus formis. ſicut ē albedo ⁊ ſanitaſ. nō .n.oē qd̓ apprehēdimꝰ ſub ratione albi ⁊ ſani apprehēdimuſſed tn̄ ꝯſiderandū ꝙ ſicut accidētia ⁊ forme ſubſiſtentesdicunt̉ entia. nō qꝛ ipſa habeāt eſſe ſed qꝛ eis aliqͥd ē: itaetiā dicunt̉ bona vel vna. nō quidē aliqͣ alia bonitate velvnitate. ſed qꝛ ē eis aliqͥd bonū vel vnuꝫ. ſic igit̉ ⁊ ꝟtusdicit̉ bona. qꝛ in ea aliqͥd ē bonū. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ bonuꝫqd̓ ponit̉ in diffinitiōe ꝟtutis nō eſt bonū cōe qd̓ ꝯuertit̉cū ente. ⁊ eſt in plus qͣꝫ qualitas. ſed ē bonū rōnis. ẜm ꝙDiony. dicit in. iiij. c. de diui. no. ꝙ bonū aīe ē ẜm rōnemeſſe. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ꝟtus nō pōt eſſe in irrōnali ꝑte aīeniſi inquātū ꝑticipat rōnē vt dicit̉ in .i. ethi. ⁊ iō rō ſiuemens eſt ꝓpriū ſubiectum ꝟtutis hūane. ¶ Ad. iiij. dd̓m.ꝙ iuſticie eſt ꝓpria rectitudo q̄ ꝯſtituit̉ circares exteriores q̄ in vſum hoīs veniūt: que ſunt ꝓpria materia iuſticie. vt infra patebit. ſed rectitudo q̄ importat ordinē ad finem debitū. ⁊ ad legē dīnā. que ē regula volūtatꝭ hūanevt ſupͣ dictū eſt. cōis eſt oī ꝟtuti. ¶ Ad. v. dd̓m ꝙ ꝟtutepōt aliqͥs male vti tanqͣꝫ obiecto. puta cuꝫ male ſentit deꝟtute cū odit eā. vel ſuꝑbit de ea. nō aūt tanqͣꝫ principiovſus. ita .ſ. ꝙ malus ſit actus ꝟtutis. ¶ Ad. vi. dd̓m ꝙꝟtus infuſa cauſat̉ in nob̓ a deo ſine nob̓ agētibꝰ. nō tam̄ſi ne nob̓ ꝯſentiētibꝰ ⁊ ſic ē intelligēdū qḋ dicit̉. quā deusin nob̓ ſine nobis oꝑat̉. que ꝟo ꝑ nos agūt̉. deus in nob̓cauſat nō ſine nobis agētibꝰ. ipſe enī oꝑat̉ in oī voluntate ⁊ natura. ¶ Queſtio LVIEinde ꝯſiderandūO eſt de ſubſtātia ꝟturis. ⁊ circa hocquerūt̉ ſexpͥ̄ª vtrū ꝟtus ſit in potētia aīe ſicut in ſubiecto. 2ª vtrū vna ꝟtus poſſit eſſe in pluribus potentijs.3vtrū intellectus poſſit eſſe ſubiectū ꝟtutis. 4ª vtrū iraſcibilis ⁊ ꝯcupiſcibilis. 5ª vtrū vires apprehēſiue ſenſitiue.6ª vtrū volunt as.Ad primū ſic procediturUidetur ꝙ virtus non ſit in potentia anime ſicut in ſubiecto Dicit enim Auguſtinꝰ in. ij. de libꝰ arbi. ꝙ virtus ēquā recte viuitur. viuere autem non eſt per potentiā anime ſed per eius eſſentiam. ergo virtus non eſt in potentia anime ſed in eius eſſentia. ¶ Pret̉. phūs dicit in. ij.ethi. virtus eſt que bonū facit habenteꝫ. ⁊ opus eius bonum reddit. ſed ſicut opus ꝯſtituitur per potentiam. itahabens virtutem ꝯſtituitur per eſſentiā anime. ergo vir-

tus non magis pertinet ad potentiam anime qͣꝫ ad eiuseſſentiam. ¶ Pre. potentia eſt in ſecūda ſpecie qualitatꝭvirtus autem eſt quedam qualitas. vt ſupͣ dictum eſt. qͣlitatis autem non eſt qualitas. ergo virtus non eſt in potentia anime ſicut ī ſubiecto. ¶ Sed ꝯtra. virtꝰ ē vltimūpotentie. vt dicitur in. i. de celo. ſed vltimū eſt in eo cuiuſeſt vltimū. ergo virtus eſt in potentia anime. ¶ Rn̄. dicendū ꝙ virtutem ꝑtinere ad potentiā anime ex tribꝰ pote ſt eſſe manifeſtū. Primo quidem ex ipſa ratione virtutis. que importat ꝑfectionem potentie. perfectio autem ēin eo cuius eſt perfectio. Secundo ex eo ꝙ eſt habitꝰ operatiuus vt ſupradictum eſt. oīs autem oꝑatio eſt ab aīaper aliquam potentiaꝫ. Tertio ex hoc ꝙ diſponit ad eptimū. optimū autem eſt finis. qui vel eſt operatio rei. vl̓aliquid ꝯſecutum per oꝑationem a potentia egredientē.vnde virtus humana eit in potentia anime ſicut in ſubiecto. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ viuere dupliciter ſumit̉. Qn̄qꝫenim dicitur viuere ipſum eſſe viuentis. ⁊ ſic pertinꝫ adeſſentiam anime que eſt viuenti eſſendi pͥncipium. Aliomodo viuere dicitur operatio viuentis. ⁊ ſic virtute recte viuitur. inquantum per eam aliquis recte operatur.¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ bonū vel eſt finis vel in ordine ad fineꝫdicitur. ⁊ ideo cum bonū oꝑantis ꝯſiſtat ī oꝑatione. hocetiam ipſum ꝙ virtus oꝑantem bonū facit refert̉ ad operationem. ⁊ per ꝯſequēs ad potentiam. ¶ Ad. iij. dd̓m.ꝙ vnū accidens dicitur eſſe in alio ſicut in ſubiecto nō qꝛaccidens per ſeipſum poſſit ſuſtentare aliud accidens. ſedquia vnū accides inheret ſubſtantie mediāte alio accidēte. vt color corpori mediante ſuꝑficie. vnde ſuꝑficies dicitur eſſe ſubiectū coloris. ⁊ eo modo potentia anime dicit̉eſſe ſubiectum virtutis.Ad ſecūdū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ vna virtus poſſit eſſe in duabꝰ potentijs. Habitus enī cognoſcunt̉ per actus. ſed vnus actius progreditur diuerſimode a diuerſis potentijs. ſicut ambulatio ꝓcedit a ratione vt a dirigente. a volūtate ſicut a mouente.et a potētia motiua ſicut ab exequēte. ergo etiā habitusvnius ꝟtutis poteſt eſſe in pluribꝰ potentijs. ¶ Prete.phūs dicit in. ij. ethi. ꝙ ad ꝟtutē tria requirūt̉ .ſ. ſcire. velle. ⁊ īmobilit̓ oꝑari. ſed ſcire ꝑtinet ad intellectū. velle advolūtatē. ergo virtus poteſt eſſe in pluribus potentijs.¶ Pre. prudentia ē in ratiōe. cū ſit recta ratio agibiliū.vt dicit̉ in .vi. ethi. eſt etiā in volūtate. qꝛ nō pōt eſſe cuꝫvoluntate ꝑuerſa. vt in eodem libro dicit̉. ergo vna virtus pōt eſſe in duabꝰ potētijs. ¶ Sed ꝯtra. virtus eſt inpotētia aīe ſicut in ſubiecto. ſed idē accidēs nō pōt eſſe inpluribꝰ ſubiectis. gͦ vna virtus nō pōt eſſe in pluribꝰ potentijs aīe. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ aliqͥd eſſe ī duobꝰ ꝯtingit duplicit̓. Uno mō ſic ꝙ ex eqͦſit in vtroqꝫ. ⁊ ſic impoſſibileeſt vnā ꝟtute eē in duabꝰ potētijs. qꝛ diuerſitas potētiarū attendit̉ ẜm generales ꝯditiones obiectoꝝ. diuerſitasaūt habituū ẜm ſpeciales. vn̄ vbicūqꝫ ē diuerſitas potentiarū. eſt diuerſitas habituū. ſꝫ nō ꝯuertit̉. Alio mō pōteē aliqͥd in duobꝰ vel pluribꝰ. nō ex eqͦ ſꝫ ordine qͦdā. ⁊ ſicvna ꝟtus ꝑtinere pōt ad plures potētias. ita ꝙ ī vna ſitp̄ncipalit̓. ⁊ ſe extēdat ad alias ꝑ modū diffuſiōiſ. vel permodū diſpoſitiōis. ẜm ꝙ vna potētia mouet̉ ab alia. ⁊ ẜꝫꝙ vna potētia accipit ab alia. ¶ Ad. i. gͦ dd̓m ꝙ idē actuſnō pōt eqͣlit̓ ⁊ eodē ordine ꝑtinere ad diuerſas potentiasſed ẜm diuerſas rōnes ⁊ diuerſo ordine. ¶ Ad. ij. dd̓m.ꝙ ſcite p̄exigitur ad virtutē moralē. inquātū virtꝰ moral̓