QueſtioLV

ſemꝑ. ſed aliquo tꝑe determinato. ſed ſicut ſe hꝫ virtꝰ naturalis in rebus naturalibꝰ. ita ſe hꝫ virtus būana in cōnalibus. ergo etiā ꝟtus hū ana non ſolū eſt ad agere ſꝫ etiam ad eſſe. ¶ Pre. phūs dicit in vij. phiſi. ꝙ ꝟtus ē diſpoſitio ꝑfectī ad optimū. optimū aūt ad qd̓ hoīem oportet diſponi per ꝟtutem eſt ipſe deus. vt ꝓbat Aug. in libro. ij. de moribꝰ eccleſie. ad quē diſponit̉ aīa ꝑ aſſimilationem ad ipſum. ergo videt̉ ꝙ virtꝰ dicat̉ qualitas quedam aīe in ordine ad deū tanqͣꝫ aſſimilatiua ad ipſum. n̄autem in ordine ad oꝑationē. nō igit̉ eſt habitꝰ oꝑatiuus¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ phūs dicit in. ij. ethi. ꝙ ꝟtus vniuſcuiuſqꝫ rei eſt que opus eius bonū reddit. ¶ Rn̄. dd̓m.ꝙ ꝟtus ex ipſa ratione noīs importat quandā ꝑfectionēpotentie. vt ſu pͣdictū eſt. vnde cū duplex ſit potētia .ſ. potentia ad eſſe. ⁊ potētia ad agere. vtriuſqꝫ potētie ꝑfectioꝟtus vocatur. ſed potentia ad eſſe ſe tenet ex parte materie. que eſt ens in potentia. potentia auteꝫ ad agere ſe tenet ex parte forme. que ē principiū agēdi. eo ꝙ vnūqd̓qꝫagit inquantū eſt actu. in ꝯſtitutiōe aūt hoīs corpus ſetenet ſicut materia. anima ꝟo ſicut forma. ⁊ quantū quidem ad corpus homo cōicat cū alijs aīalibus. ⁊ ſimiliterquantū ad vires que ſunt aīe ⁊ corpori cōes. ſole aūt illevires que ſūt ꝓprie anime .ſ. rōnales ſunt hoīs tm̄. ⁊ ideovirtus hūana de qua loquim nō pōt ꝑtinere ad corpus.ſed ꝑtinet tm̄ ad id quod ē ꝓpriū anime. vnde ꝟtus hūana nō importat ordinē ad eſſe ſed magis ad agere. ⁊ ideode ratione ꝟtutis hūane ē ꝙ ſit habitus oꝑatiuus. ¶ Adl. ergo dd̓m ꝙ modus actionis ſequit̉ diſpoſitionē agentis. vnūquodqꝫ enī quale eſt talia oꝑatur. ⁊ ideo cū virtꝰſit pͥncipiū aliqualis oꝑationis. oportet ꝙ in oꝑante preexiſtat ẜm ꝟtutem aliquā ꝯformis diſpoſitio. facit auteꝫꝟtus oꝑationem ordinatā. ⁊ ideo ipſa virtus eſt quedaꝫdiſpoſitio ordinata in anima. ẜm .ſ. ꝙ ꝓprie potētie aīe ordinantur aliqualit̓ adinuiceꝫ. ⁊ ad id quod eſt extra. ⁊ iōꝟtus inquantū eſt ꝯueniens diſpoſitio aīe. aſſimilat̉ ſanitati ⁊ pulcritudini. que ſunt debite diſpoſitiones corꝑis.ſed per hoc non excludit̉ qͥn virtus etiā ſit oꝑationis p̄ncipium. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ꝟtus que eſt ad eſſe nō eſt ꝓpriahoīs. ſed ſolū ꝟtus que eſt ad opera rationis. que ſunt ꝓpria hoīs. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ cū dei ſubſtātia ſit eius actioſumma aſſimilatio hoīs ad deū eſt ẜm aliquā oꝑationeꝫvnde ſicut ſupͣdictū eſt. felicitas. ſiue beatitudo per quaꝫhomo deo maxime ꝯformat̉ que eſt finis humane vite inoperatione ꝯſiſtit.Ad tertium ſic procedit̉.Uidetur ꝙ non ſit de ratione virtutis ꝙ ſit habitus bonus. Peccatum enī in malo ſemꝑ ſumitur. ſed etiā peccati eſt aliqua virtus. ẜm illud. i. ad Corinth. xv. Uirtuspeccati lex. ergo virtus non ſemper eſt habitus bonus.¶ Pre. virtus potentie reſpondet. ſed potentia non ſolum ſe habet ad honū. ſed etiam ad maluꝫ. ẜm illud Eſa.v. Ue qui potentes eſtis ad bibendū vinum. ⁊ viri fortesad miſcendum ebrietatem. ergo etiam virtus ſe habet etad bonū ⁊ ad maluꝫ. ¶ Pre. ẜm apl̓m. ij. ad Corinth. xij.Uirtus in infirmitate perficitur. ſed infirmitas eſt quodnam malum. ergo virtus non ſolum ſe habet ad bonumſed etiam ad malum. ¶ Sed ꝯtra eſt quod Aug. dicit inlibꝰ de moribus eccleſie. Nemo autem dubitabit ꝙ ꝟtuſanimā facit optimā. ⁊ phūs dicit in. ij. ethi. ꝙ virtus eſtque bonū facit habentē. ⁊ opus eius bonū reddit. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ ſicut ſupradictū eſt. ꝟtus importat ꝑfectionē po

tentie. vn̄ ꝟtus cuiuſlibet tei determinat̉ ad vltimum inquod res pōt. vt dicit̉ in. i. de celo. vltimū aūt in qd̓ vnaqueqꝫ potentia pōt. oportet ꝙ ſit bonū. nam oē malū defectū quēdā importat. vn̄ Diony. dicit in. iiij. c. de di. no.ꝙ oē malū eſt infirmū. ⁊ ꝓpter hoc oportet ꝙ ꝟtus cuiuſlibet rei dicat̉ in ordine ad bonū. vn̄ ꝟtus hūana q̄ eſt habitus oꝑatiuus. eſt bonꝰ habitus. ⁊ boni oꝑatiuꝰ. ¶ Adi. ergo dd̓ꝫ ꝙ ſicut ꝑfectū. ita etiā ⁊ bonū dicit̉ metaphorice in malis. Dicit̉ enī ⁊ ꝑfectus fur ſiue latro. ⁊ bonuſfur ſiue latro. vt patet ꝑ phm̄ in. v. metaphi. ẜm hoc ergo etiā ꝟtus metaphorice in malis dicit̉. ⁊ ſic ꝟtus peccati dicit̉ lex. inquantū .ſ. ꝑ legē occaſionalit̓ eſt pctm̄ augm̄tatū. ⁊ quaſi ad maximū ſuū poſſe ꝑuenit. ¶ Ad. ij. cd̓mꝙ malū ebrietatis ⁊ nimie potatiōis ꝯſiſtit in defectu ordinis ⁊ rationis. Contingit aūt cū defectu rōnis eſſe aliquā potentiā inferiorē ꝑfectā ad id qd̓ eſt ſui generis. etiācū repugnantia vel defectu rōnis. ꝑfectio aūt talis potentie cū ſit cū defectu rōnis nō poſſet dici virtus humana.¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ tanto ratio ꝑfectior eſſe oſtendit̉ quanto infirmitates corꝑis ⁊ inferioꝝ partiū magis pōt vincere ſeu tolerare. ⁊ ideo ꝟtus hūana que rationi attribuitur .i. infirmitate ꝑfici dicit̉. non quidē rōnis. ſed ī infirmitate corporis ⁊ inferioꝝ partium.Ad quartuꝫ ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ nō ſit ꝯueniēs diffinitio ꝟtutꝭ q̄ ſolet aſſignariſ. ꝟtus eſt bona qͣlitas mētis qua recte viuit̉. qua nullusmale vtit̉. quā deus in nobis ſine nobis oꝑat̉. ꝟtuſ eniꝫ ēbonitas hoīs. ipſa enī eſt que bonū facit habentē. ſed bonitas nō videt̉ eſſe bona. ſicut nec albedo ē alba. igit̉ in cōuenient̓ dicit̉ ꝙ ꝟtus ē bona qualitas. ¶ Pre. nulla differentia ē cōior ſuo genere. cū ſit generis diuiſiua. ſed bonū eſt cōmuniꝰ qͣꝫ qualitas. ꝯuertit̉ enī cū ente. eego bonū non debet poni in diffinitione virtutis vt differentia qͣlitatis. ¶ Pre. ſicut Aug. dicit in. xij. de trini. vbi primooccurrit aliqͥd qd̓ non ſit nobis pctōribuſqꝫ cōe illud admentem pertinet. ſed quedā virtutes ſunt etiam irrōnabiliū partium. vt phūs dicit in. iij. ethi. non ergo omnisvirtus eſt bona qualitas mentis ¶ Pre. rectitudo videtur ad iuſticiā pertinere. vnde idem dicunt̉ recti ⁊ iuſti. ſꝫiuſticia ē ſpēs ꝟtutiſ. incōuenient̓ ergo ponit̉ rectū in diſfinitione ꝟtutis. cū dicit̉ qua recte viuit̉. ¶ Pre. qͥcunqꝫſuꝑbit de aliquo. male vtit̉ eo. ſed multi ſuꝑibūt de ꝟtute. dicit enī Aug. in regula ꝙ ſuꝑbia etiā bonis oꝑibꝰ inſidiat̉ vt ꝑeant. falſum ē gͦ ꝙ nemo ꝟtute male vtatur.Pre. hō ꝑ v̓tutē iuſtificat̉. ſed Aug. dicit ſuper illudIo. Maiora hoꝝ faciet. qͥ creauit te ſine te nō iuſtificabit te ſine te. incōuenient̉ gͦ dicit̉ ꝙ ꝟtutē deus in nobisſine nobis operat̉. ¶ Sed ꝯtra ē auctoritas Aug. ex cuiꝰꝟbis p̄dicta diffinitio colligit̉. ⁊ p̄cipue in. ij. de libꝰ arbi.¶ Rn̄. dd̓m ꝙ iſta diffinitio ꝑfecte complectit̉ totaꝫ rationē virtutis. ꝑfecta enī ratio vniuſcuiuſqꝫ rei colligit̉ex oībus cauſis eius. Comp̄hendit aūt p̄dicta diffinitiooēs cauſas ꝟtutis. cauſa nanqꝫ formalis ꝟtutis ſicut etcuiuſlibet rei accipitur ex eius genere ⁊ differētia. cū dicitur bona qualitas. genus enī ꝟtutis qualitas eſt. diffetentia aūt bonū. eſſet tn̄ ꝯueniētior diffinitio ſi loco qͣlitatis habitꝰ poneret̉. q̄ eſt genꝰ ꝓpinquū. ꝟtꝰ aūt nō hꝫ materiā ex qͣ. ſicut nec alia accidētia. ſꝫ hꝫ materiā circa quaꝫet materiā in qͣ .ſ. ſubiectū. materia aūt circa quā ē obiectuvirtutis quod non potuit in predicta diffinitione poni.eo ꝙ per obiectum determinat̉ virtus ad ſpēm. hic auteꝫ