LVQueſtio

diſtinguunt̉ circa idem agendū ẜm diuerſas repugnantias ad id quod eſt ẜm naturam ſicut vni ꝟtuti ꝯtrariantur diuerſa vitia circa eandeꝫ materiam.Ad quartuꝫ ſic procedit.Eidet̉ ꝙ vnus habitus ex pluribus habitibus ꝯſtituat̉.illud enī cuius generatio non ſimul perficit̉. ſed ſucceſſiue videtur ꝯſtitui ex pluribus partibꝰ. ſed generatio habitus non eſt ſimul ſed ſucceſſiue ex pluribꝰ actibus. vt ſupra habitum eſt. ergo vnus habitꝰ ꝯſtituit̉ ex pluribꝰ habitibus. ¶ Pre. ex partibus ꝯſtituit̉ totū. ſed vni habitui aſſignant̉ multe partes. ſicut Tullius ponit multaspartes fortitudinis ⁊ temꝑantie. ⁊ aliarū ꝟtutum. ergovnus habitus ꝯſtituit̉ ex pluribus. ¶ Pret̓. de vna ſolaꝯcluſiōe poteſt ſciētia haberi actu ⁊ habitu. ſed multē cōcluſiones pertinent ad vnā ſcientiā totam. ſicut ad geometriam vel ariſmetricā. ergo vnus habitꝰ ꝯſtituit̉ ex multꝭ¶ Sed ꝯtra. habitus cū ſit qualitas quedam eſt formaſimplex ſed nullum ſimplex ꝯſtituit̉ ex pluribꝰ. ergo vnꝰhabitus non ꝯſtituit̉ ex pluribꝰ habitibꝰ. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙhabitus ad oꝑationem ordinatus de quo nūc principalit̓intendimus. eſt ꝑfectio quedam potentie. oīs autem perfectio ꝓportionat̉ ſuo ꝑfectibili. vnde ſicut potētia cuꝫ ſitvna ad multa ſe extendit ẜm ꝙ ꝯueniūt in vno aliqͦ. id ēin generali quadū ratione obiecti. Ita etiam habitus admulia ſe extendit ẜm ꝙ habent ordinē ad aliquod vnumputa ad vnā ſpecialem rationē obiecti. vel vnam naturā.vel vnū principiū. vt ex ſupradictis patet. Si igitur ꝯſideremus habitum ẜm ea ad que ſe extendit. ſic inuenimus in eo quandā multiplicitatē. ſed quia illa multiplicitas eſt ordinata ad aliquid vnū. ad quod principalit reſpicit habitus. inde eſt ꝙ habitus eſt qualitas ſimplex n̄ꝯſtituta ex pluribꝰ habitibꝰ. etiam ſi ad multa ſe extēdatnon enī vnus habitꝰ ſe extēdit ad multa niſi in ordine advnū. ex quo hꝫ vnitatē. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ ſucceſſio ingeneratiōe habitus nō ꝯungit ex hoc ꝙ pars eius generetur poſt partem. ſed ex eo ꝙ ſubiectū nō ſtatim ꝯſequiturdiſpoſitionē firmā ⁊ difficile mobilē. ⁊ ex eo ꝙ primo imꝑfecte incipit eſſe in ſubiecto. ⁊ paulatim ꝑficit̉. ſicut etiāeſt de alijs qualitatibꝰ. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ partes que ſingulis virtutibꝰ cardinalibꝰ aſſignant̉ non ſunt partes integrales ex quibus ꝯſtituat̉ totum. ſed partes ſubiectiue ſiue potētiales. vt infra patebit. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ille q̄ inaliqua ſciētia acqͥrit ꝑ demōſtrationē ſcientiā ꝯcluſionisvnius. habet quidē habitū ſed imꝑfecte. cū ꝟo acq̄rit peraliquam demonſtrationē ſcientiā ꝯcluſionis alterius. nōaggenerat̉ in eo aliꝰ habitꝰ ſꝫ habitꝰ qͥ priꝰ inerat fit ꝑfectior. vtpote ad plura ſe extendens. eo ꝙ ꝯcluſiones ⁊ demōſitatiōes vnius ſcientie ordinate ſunt. ⁊ vna deriuatur exalia. ¶ Queſtio LVOnſequeter ꝯſiderandum eſt de habitibus in ſpeciali. Et quiahabitus vt dictum eſt. diſtinguunt̉ per bonum ⁊ malum. primo dicendū eſt de habitibus bonis q̄ſunt ꝟtutes. ⁊ alia eis adiuncta .ſ. dona. beatitudines. etfructꝰ. 2ª de habitibꝰ malis .ſ. de vitijs ⁊ peccatis. Circaꝟtutes aūt qͥnqꝫ ꝯſideranda ſunt. pͥª de eſſentia ꝟtutis.2ª de ſubiecto eius. 3ꝰ de diuiſiōe ꝟtutū. 4ª de cauſa ꝟtutis. 5ª de qͥbuſdā ꝓprietanbꝰ ꝟtutis. Circa primū querūtur quattuor. p̄ª vtꝝ ꝟtus hūana ſit habitꝰ. 2ª vtꝝ ſit habitꝰ oꝑatiuꝰ. 3º vtꝝ ſit habiiꝰ bonꝰ. 4ª d̓ diffinitiōe ꝟtutꝭ.

Ad primū ſic procediturUidetur ꝙ virtus hūana non ſit habitꝰ. Uirtus enī eſtvltimū potentie. vi dicitur in. i. de celo. ſed vltimū vniuſcuiuſqꝫ reducitur ad genus illud cuius eſt vltimū. ſic̄ pūctum ad genus linee. ergo virtus reducitur ad genꝰ habitus. ¶ Pre. Aug. dicit in. ij. de li. arbi. ꝙ virtus eſt bonuſvſus liberi arbitrij. ſed vſus liberi arbitrij eſt actus. ergovirtus non eſt habitus ſed actus. ¶ Pret̓. habitibꝰ nonmeremur. ſed actibus. alioqͥn homo mereret̉ ꝯtinue etiādormiendo ſed virtutibꝰ merem̄. ergo ꝟtutes nō ſunt habitus ſed actus. ¶ Pre. Aug. dicit in libro de moribꝰ eccleſie. ꝙ ꝟtus eſt ordo amoris. ⁊ in libº. lxxxiij. q. dicit ꝙordinatio que ꝟtus vocatur eſt fruēdis frui. ⁊ vtēdis vtiordo aūt ſeu ordinatio noīat vel actum vel relationē. ergo virtus non eſt habitus. ſed actus vel relatio. ¶ Pret̓.ſicut inueniunt̉ ꝟtutes hūane ita ⁊ ꝟtutes naturales. ſedꝟtutes naturales non ſunt habitus ſed potētie quedamergo etiam neqꝫ ꝟtutes hūane. ¶ Eed ꝯtra eſt ꝙ phūsin libro p̄dicamentoꝝ ſciētiā ⁊ ꝟtutē ponit eſſe habitus.¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ꝟtus noīat quandā potentie ꝑfectioneꝫvniuſcuiuſqꝫ epī ꝑfectio precipue ꝯſiderat̉ in ordine adſuū finem. finis aūt potētie actus eſt. vnde potentia dicit̉eſſe ꝑfecta ẜm ꝙ determinat̉ ad ſuū actum. Sūt aūt quedam potentie que ẜm ſeipſas ſunt det̓minate ad ſuos actus. ſicut potentie naturales actiue. ⁊ ideo hmoi potētienaturales ẜm ſeipſas dicunt̉ ꝟtutes. potētie aūt rōnalesque ſunt ꝓprie hoīs. nō ſunt determinate ad vnuꝫ. ſed ſehabent indet̉̓minate ad multa. det̓minant̉ aūt ad actꝰ perhabitus. ſicut ex ſupradictis patet. ⁊ ideo ꝟtutes hūanehabitus ſunt. ¶ Ad. i. gͦ dd̓m ꝙ qn̄qꝫ ꝟtus dicit̉ id adquod eſt ꝟtus .ſ. vel obiectū ꝟtutis. vel actus eius. ſicutfides dicit̉ qn̄qꝫ id qd̓ credit̉. qn̄qꝫ ꝟo ipſuꝫ credere. qn̄qꝫautem ipſe habitus quo credit̉. vn̄ qn̄ dicit̉ ꝙ ꝟtus ē vltimū potētie. ſumit̉ ꝟtus ꝓ obieto ꝟtutis. id enī in qͦ vltimo potentia eſſe pōt. eſt id ad quod dicit̉ ꝟtus rei. ſicutſi aliqͥs pōt ferre centū libras ⁊ nō plus. ꝟtus eius ꝯſideratur ẜm centum libras. nō aūt ẜm. lx. obiectio aūt ꝓcedebat ac ſi eſſentialit̓ ꝟtus eſſet vltimū potentie. ¶ Ad. ij.dd̓m. ꝙ bonus vſus liberi arbitrij dicit̉ eſſe ꝟtus ẜm eandemrationē. quia .ſ. eſt id ad quod ordīatur virtus ſicutad ꝓpriū actum. nihil eſt enī aliud actus ꝟtutis qͣꝫ bonusvſus liberi arbitrij. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ aliqua dicunt̉ mereri duplicit̓. Uno modo ſicut ipſo merito. eo mō quo dicimur currere curſu. ⁊ hoc mō merem̄ actibuſ. Alio mododicim̄ mereri aliquo ſicut pͥncipio merēdi ſicut dicim̄ currere potētia moniua. ⁊ ſic dicim mereri ꝟtutibus ⁊ habitibus. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ ꝟtꝰ dicit̉ ordo vel ordinatio amoris. ſicut id ad quod ē ꝟtus. per ꝟtutē enī ordinat̉ amorin nobis. ¶ Ad. v. dd̓m ꝙ potentie naturales ſunt de ſedeterminate ad vnū non autem potentie rationaleſ. ⁊ iōnon eſt ſimile vt dictum eſt.Ad ſecundū ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ nō ſit de rōne ꝟtutꝭ hūane ꝙ ſit habitꝰ operatiuus. Dicit enim Tullius in. iiij. de tuſculanis queſtionibus. ꝙ ſicut eſt ſanitas ⁊ pulchritudo corporis. ita eſtvirtus anime. ſed ſanitas ⁊ pulchritudo non ſunt habitus operatiui. ergo neqꝫ etiam virtus. ¶ Preterea. inrebus naturalibus inuenitur virtus. non ſoluꝫ ad agereſed etiam ad eſſe. vt patet ꝑ phm̄ in. i. de celo. ꝙ quedamhabēt ꝟtuteꝫ vt ſint ſemꝑ. quedā ꝟo non ad hoc ꝙ ſint