QueſtioLIIII
eſt ẜm formam. diuerſitas autem generū eſt ẜm materiāvt dicit̉ in. v. metaphi. ea enī ſūt diuerſa genere quoruꝫeſt materia diuerſa. Ita etiam diuerſitas obiectoꝝ ẜꝫ genus facit diſtinctione potentiarū. vnde phūs dicit in. viethi. ꝙ ad ea que ſunt genere altera. ſunt etiam anime ꝑticule alie. diuerſitas ꝟo obiectoꝝ ẜm ſpeciem facit diuerſitatem actuū ẜm ſpeciem ⁊ per ꝯſeques habituū. Quecunqꝫ autem ſunt diuerſa genere. ſunt etiam ſpecie diuerſa. ſed non ꝯuertit̉. ⁊ ideo diuerſarū potentiaꝝ ſunt diuerſi actus ſpecie. ⁊ diuerſi habitus. non autem oportet ꝙ diuerſi habitus ſint diuerſarū potentiarū. ſed poſſunt eſſeplures vnius. ⁊ ſic ut ſunt genera generū ⁊ ſpēs ſpecierū.ita etiam ꝯtingit eſſe diuerſas ſpecies habituū ⁊ potentiarum. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ potentia ⁊ ſi ſit quidem ſimplexẜm eſſentiā. eſt tamen multiplex ꝟtute. ẜm ꝙ ad multosactus ſpecie differētes ſe extendit. ⁊ ideo nihil ꝓhibet invna potentia eſſe multos habitus ſpecie differētes ¶Adiij. dd̓m ꝙ corpus format̉ per figurā ſicut per ꝓpriam terminationē. habitus aūt non eſt terminatio potentie ſed ēdiſpoſitio ad actum ſicut ad vltimū terminū. ⁊ ideo nonpoſſunt eſſe vnius potentie ſimul plures actus. niſi forteẜm ꝙ vnus comp̄hendit̉ ſub alio. ſicut nec vnius corꝑisplures figure. vt ẜm ꝙ vna eſt in alia ſicut trigonū in tetragono. non enī pōt intellectus ſimul multa actu intelligere. poteſt tamen ſimul habitu multa ſcire.Ad ſecundū ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ habitus non diſtinguant̉ ẜm obiecta. Contraria enī ſunt ſpē differētia. ſed idē habitus ſciētie eſt ꝯtrarioꝝ. ſicut medicina ſani ⁊ egri. non ergo ẜm obiecta ſpecle differētia habitus diſtinguūt̉. ¶ Pre. diuerſe ſciētieſunt diuerſi habitus. ſed idem ſcibile ꝑtinet ad diuerſas ſcientias. ſicut terram eſſe rotundā demonſtrat naturalis ⁊ aſtrologus. vt dicit̉ in. ij. phiſi. ergo habitus nō diſtinguūtur ẜm obiecta. ¶ Pre. eiuſdē actus eſt idem oblectum. ſed idem actus poteſt ꝑtinere ad diuerſos habitus ꝟtutū. ſi ad diuerſos fines referat̉. ſicut dare pecuniam alicui. ſi ſit ꝓpter deū ꝑtinet ad charitateꝫ. ſi ꝟo ſit ꝓpter debitū ſoluendū. pertinet ad iuſticiam. ergo etiā idēobiectum pōt ad diuerſos habitus ꝑtinere. non gͦ eſt diuerſitas habituū ẜm diuerſitatē obiectoꝝ. ¶ Sed ꝯtraactus differunt ſpē ẜm diuerſitatē obiectoꝝ. vt ſupͣdictuꝫeſt. ſed habitus ſunt diſpoſitiōes quedam ad actus. ergoetiam habitus diſtinguunt̉ ẜm diuerſa obiecta. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ habitus ⁊ eſt forma quedā. ⁊ eſt habitus. pōt ergo diſtinctio habituū ẜm ſpēm attēdi. aut ẜm cōem modum qͦ forme ſpē diſtinguunt̉. aut ẜm ꝓpriū modū diſtīctionis habituū. Diſtinguunt̉ ſiquidē forme adinuicemẜm diuerſa pͥncipia actiua. eo ꝙ oē agens facit ſimile ẜmſpēm. habitus aūt importat ordinē ad aliqͥd. oīa aūt quedicunt̉ ẜm ordinē ad aliqͥd. diſtinguūt̉ ẜm diſtinctioneꝫeoꝝ ad que dicunt̉. Eſt aūt habitus diſpoſitio quedā adduo ordinata .ſ. ad naturā. ⁊ oꝑationē ꝯſequentē naturāSic igit̉ ẜm tria habitus ſpecie diſtinguūt̉. vno quidemmō ẜm pͥncipia actiua taliū diſpoſitionū. alio ꝟo modoẜm naturā. tertio ꝟo modo ẜm obiecta ſpecie differētia.vt ꝑ ſequētia explicabit̉. ¶ Ad. i. ergo dd̓m ꝙ in diſtinctione potentiarū vel etiā habituū non eſt ꝯſiderandū ipſum obiectū materialit̓ ſed ratio obiecti differens ſpē veletiam genere. qͣꝫuis aūt ꝯtraria ſpecie differāt diuerſitate reru. tn̄ eadem ratio eſt cognoſcēdi vtrūqꝫ. qꝛ vnuꝫ peraliud cognoſcit̉. ⁊ ideo inquantū ꝯueniūt in vna rōne cog
noſcibilis. ꝑtinent ad vnū habitū cognoſcitiuū. ¶ Ad. ij.dd̓m ꝙ terram eſſe rotundā per aliud mediū demōſtratnaturalis. ⁊ ꝑ aliud aſtrologus. Aſtrologus enī hoc demonſtrat ꝑ media mathematica. ſicut ꝑ figuras eclypſiūvel ꝑ aliud huiuſmodi. naturalis ꝟo hoc demonſtrat permediū naturale. ſicut per motū grauiū ad mediū. vel peraliud hmōi. Tota aūt virtus demōſtratiōis que eſt ſiml̓faciens ſcire. vt dicit̉ in i. poſterioꝝ. dependet ex medio.et ideo diuerſa media ſunt ſicut diuerſa pͥncipia actiua.ẜm que habitus ſcientiarū diuerſificant̉. ¶ Ad. iij. dd̓m.ꝙ ſicut phūs dicit in. ij. phiſi. ⁊ in. vij. ethi. ita ſe hꝫ finisin oꝑabilibus. ſicut p̄ncipiū in demōſtratiuis. ⁊ ideo diuerſitas finiū diuerſificat ꝟtutes ſicut ⁊ diuerſitas actiuoꝝ p̄ncipioꝝ. ſunt etiam ipſi fines obiecta actuū interiorum. qui maxime ꝑtinent ad ꝟtutes. vt ex ſupͣdictꝭ patet̉Ad tertium ſic procedit̉.Uidetur ꝙ habitus non diſtinguant̉ ẜm bonū ⁊ malumBonū enī ⁊ malū ſunt ꝯtraria. ſed idem habitus eſt contrarioꝝ. vt ſupra habitū eſt. ergo habitus nō diſtinguūt̉ẜm bonū ⁊ malū. ¶ Pre. bonū ꝯuertit̉ cū ente. ⁊ ſic cuꝫſit cōe omnibus non pōt ſumi vt differētia alicuiꝰ ſpecie īvt patet per phm̄ in. ij. topicoꝝ. ſimilit̓ etiā malū cum ſitpriuatio ⁊ non ens. non pōt eſſe alicuiꝰ entis differentia.non ergo ẜm bonū ⁊ malū poſſunt habitus ſpecie diſtingui. ¶ Pre. circa idem ſubiectū ꝯtingit eſſe diuerſos habitus malos. ſicut circa ꝯcupiſcētias intemꝑantiaꝫ ⁊ inſenſibilitatē. ⁊ ſimiliter etiā plures habitus bonos .ſ. virtutem humanā. ⁊ ꝟtutē. heroycam ſiue diuinā. vt patetper phm̄ in. vij. ethi. nō ergo diſtinguunt̉ habitꝰ ẜm bonum ⁊ malū. ¶ Sed ꝯtra eſt ꝙ habitꝰ bonus ꝯtrariaturhabitui malo ſicut virtus vitio. ſed ꝯtraria ſunt diuerſaẜm ſpeciē. ergo habitus differūt ſpē ẜm differentiā boniet mali. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut dictum eſt. habitus ſpecie diſtinguūtur. non ſolum ẜm obiecta ⁊ p̓ncipia actiua. ſꝫ etiam in ordine ad naturā. qd̓ quidē ꝯtingit duplicit̓. Unomodo ẜm ꝯuenientiā ad naturā vel etiam ẜm diſcōuenientiam ab ipſa. ⁊ hoc modo diſtinguūt̉ ſpecie habitꝰ bonus ⁊ malus. nam habitꝰ bonus dicitur qui diſponit adactum ꝯuenientem nature agentis. habitus autē malusdicitur qui diſponit ad actum non ꝯueniētē nature. ſicutactus ꝟtutū nature hūane ꝯueniūt. eo ꝙ ſunt ẜm rōneꝫactus ꝟo vitioꝝ cū ſint ꝯͣ rōnē. a natura hūana diſcordāt.et ſic manifeſtū eſt ꝙ ẜm differētiā boni ⁊ mali habitꝰ ſpēdiſtinguūt̉. Alio mō ẜm naturā habitꝰ diſtinguūt̉ ex eoꝙ habitꝰ vnus diſponit ad actū ꝯuenientē nature inferiori. alius aūt habutꝰ diſponit ad actū ꝯueniēteꝫ natureſuꝑiori. ⁊ ſic ꝟtus hūana q̄ diſponit ad actū ꝯuenientemnature hūane diſtinguit̉ a dīna ꝟtute vel heroyca. q̄ diſponit ad actū ꝯueniētē cuidā ſuꝑiori nature. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ ꝯtrarioꝝ pōt eſſe vnus habitꝰ ẜꝫ ꝙ ꝯtraria cōueniūt in vna rōne. nō quātū ꝯtingit ꝙ habitꝰ ꝯtrarij ſintvniꝰ ſpēi. ꝯtrarietas enī habituū eſt ẜm ꝯtrarias rōnes.et ita ẜm bonū ⁊ malū habitꝰ diſtinguūt̉. inquātū vnꝰ babitus ē bonus ⁊ alius imalus. nō aūt ex hoc ꝙ vnus ē boni ⁊ aliꝰ ē mali. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ bonū cōe oī enti nō ē differētia ꝯſtituēs ſpēꝫ alicuiꝰ habitꝰ. ſꝫ qḋdā bonū det̓mīatū qd̓ ē ẜm ꝯueniētiā ad det̓mīatā nat̉aꝫ .ſ. hūanā. ſimilit̓etiā malū qd̓̇ ē drīa ꝯſtitutiua habitꝰ n̄ ēⁱ p̄uatio pura ſꝫ ēaliqͥd def̓mīatū repugnās det̓mīate nat̉e. ¶Ad. iij. dd̓ꝫꝙ plures habitꝰ boni circa idē ſpē diſtinguūt̉ ẜm ꝯueni