QueſtioXLVIII

ccDicit .n. phūs in. ij. theto. ꝙ maxime aliqui iraſcunt̉ cumtriſtant̉. vt infirmi ⁊ egētes. ⁊ qͥ nō hn̄t id qd̓ ꝯcupiſcunt̉ſꝫ oīa iſta ad defectū ꝑtinere vident̉. gͦ magis fac̄ ꝓnū adirā defectus qͣꝫ excellētia. ¶ Pre. phūs dic̄ ibidē. ꝙ tuncaliqͥ maxīe iraſcunt̉ qn̄ in eis de picit̉ id de qͦ pōt eſſe ſuſpicio. ꝙ vel nō inſit eis. vel ꝙ inſit eis debiliter. ſꝫ cū putantſe multū excellere in ill̓ in qͥbꝰ deſpiciunt̉. nō curāt. ſꝫ p̄dicta ſuſpicio ex defectu ꝓuenit. gͦ defectus ē magis cā ꝙ aliquis iraſcat̉ qͣꝫ excellētia. ¶ Pre. ea q̄ ad excellētiā ꝑtinētmaxīe faciūt hoīes iocūdos ⁊ bone ſpei eē. ſꝫ ph̓s dic̄ in. ijrheto. ꝙ in ludo. in riſu. in feſto. in ꝓſperitate. in ꝯſummatione opeꝝ. in delectatōe nō turpi. ⁊ in ſpe optīa hoīes noniraſcunt. ergo excellentia non eſt cauſa ire. ¶ Sed contraeſt quod philoſophus in eodem li. dicit. ꝙ homīes ꝓpterexcellentiam indignant̉. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ cauſa ire in eo quiiraſcitur dupl̓r accipi poteſt. Uno mō ẜm habitudinē admotinum ire. ⁊ ſic excellentia eſt cauſa vt aliquis de faciliiraſcat̉. eſt .n. motiuum ire iniuſta paruipenſio. vt dictumeſt. conſtat autem ꝙ qͣꝫto aliquis eſt excellentior. iniuſtiusꝑuipendit̉ in hoc in quo excellit. ⁊ ideo illi qui ſunt in aliqua excellentia. maxime iraſcuntur ſi ꝑuipendantur. putaſi diues ꝑuipenditur in pecunia. ⁊ rhetor in loquendo. ⁊ſic de alijs. Alio mō pōt conſiderari cauſa ire in eo qui iraſcitur ex parte diſpoſitionis que in eo relinquit̉ ex tali motiuo. Manifeſtum eſt autem ꝙ nihil mouet ad iram niſinocumentum quod conſtriſtat. ea autem que ad defectūꝑtinent maxime ſunt contriſtantia. quia homines defectibus ſubiacentes facilius leduntur. Et iſta eſt cauſa quare homines qui ſunt infirmi vel in alijs defectibus faciliꝰiraſcuntur. quia facilius contriſtantur. Et per hoc pꝫ rn̄ſio ad primum. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ille qui deſpicit̉ in eo in qͦmanifeſte multum excellit. non reputat ſe aliquam iacturam pati. ⁊ ideo non contriſtat̉. ⁊ ex hac parte minus iraſcitur. ſed ex alia parte inqͣꝫtum indignus deſpicitur. habet maiorem rōnem iraſcendi. niſi forte reputet ſe non inuideri vel ſubſanari ꝓpter deſpectum. ſed ꝓpter ignorantiam. vel ꝓpter aliud hmōi. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ omnia illa īpediunt iram inqͣꝫtum impediunt triſticiam. ſed ex alia ꝑte nata ſunt ꝓuocare iram ẜm ꝙ faciunt hominem inconuenientius deſpici.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ defectus alicuius non ſit cauſa vt contra ipſumfacilius iraſcamur. Dicit .n. ph̓s in. ij. rheto. ꝙ his qui cōfitent̉ ⁊ penitent ⁊ humiliant̉ non iraſcimur. ſed magꝭ adeos miteſcimus. vn̄ ⁊ canes non mordent eos qui reſidētſed hoc ꝑtinet ad ꝑuitatem ⁊ defectum. ergo paruitas alicuius eſt cā vt minus iraſcamur. ¶ Pre. Nullus eſt maior defectus qͣꝫ mortis. ſed ad mortuos definit ira. ergo defectus alicuius non eſt cā ꝓuocatiua ire contra ip̄m.Pre. Nullus eſtimet aliquem ꝑuum ex hoc ꝙ ē ſibi amicus. ſꝫ ad amicos ſi nos offenderint. vel ſi nō iuuerint magis offendimur. vn̄ d̓r in pͣs. Si inimicꝰ meus maledixiſſet mihi. ſuſtinuiſſem vtiqꝫ. gͦ defectus alicuius nō eſt cāvt ꝯͣ ip̄m facilius iraſcamur. ¶ Sed ꝯͣ eſt qḋ ph̓s dic̄ inij. rheto. ꝙ diues iraſcit̉ ꝯͣ pauperē ſi eū deſpiciat ⁊ principās ꝯͣ ſubditū. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſic̄ iā ſupͣ dictū ē. indigna d̓ſpectio ē maxīe ꝓuocatiua ire. defectꝰ igit̉ vl̓ ꝑuitas eius ꝯͣque iraſcimur. fac̄ ad augmētū ire inqͣꝫtū auget indignaꝫdeſpectōeꝫ. ſic̄ .n. qͣꝫto aliqͣs ē maior tāto indigniꝰ deſpicit̉.ita inqͣꝫto aliqͥs ē minor tāto indigniꝰ deſpicit. ⁊ iō nobileſ

vel dn̄i a ſeruis. Si ꝟo ꝑuitas vel defectꝰ diminuat deſpectōeꝫ indignā. tal̓ ꝑuitas nō auget ſꝫ diminuit irā. ⁊ hocmō illi qͥ penitēt de īiurijs factis ⁊ ꝯfitent̉ ſe male feciſſe. ⁊humiliant̉ ⁊ veniā petūt. mitigāt irā. ẜm illd̓ Prouer. xvRn̄ſio moll̓ frāgit irā. inqͣꝫtū .ſ. tales vident̉ nō deſpicereſꝫ magis magnipendere eos qͥbꝰ ſe humiliāt. Et ꝑ hoc pꝫrn̄ſio ad. i. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ duplex ē cā qͣre ad mortuos celſat ira. Una. qꝛ nō pn̄t dolere ⁊ ſentire. qd̓ maxīe q̄rūt irati in his qͥbꝰ iraſcunt̉. Alio mō. qꝛ iā vident̉ ad vltimummaloꝝ ꝑueniſſe. vn̄ etiā ad qͦſcūqꝫ grauiter leſos ceſſat irainqͣꝫtū eoꝝ malū excedit mēſurā iuſte retributōis. ¶ Adiij. dd̓. ꝙ etiā deſpectio q̄ ē ab amicis videt̉ eē magis indigna. ⁊ ideo ex ſil̓i cā magis iraſcimur ꝯͣ eos ſi deſpiciant.vel nocendo. vel non iuuando ſicut ⁊ contra minores.¶ Queſtio. XLVIII.Einde conſiderādūeſt de effectibꝰ ire. Et circa hoc q̄runt̉ qͣttuor.Prīo. vtꝝ ira cauſet delectatōeꝫ. Scd̓o. vtrūmaxīe cauſet feruorē ī corꝑe. Tertio. vtꝝ maxīe īpediat rōnis vſum. Quarto. vtꝝ cauſet taciturnitatēAd primum ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ ira nō cauſet delectatōeꝫ. Triſticia .n. delectatōeꝫexcludit. ſꝫ ira ē ſꝑ cū triſticia. qꝛ vt d̓r in. .vij. ethi. oīs quifacit aliqͥd ꝓpter irā fac̄ triſtatꝰ. gͦ ira nō cauſat delectatōeꝫ¶ Pre. ph̓s dic̄ in. iij. ethi. ꝙ punitio qͥetat impetū ire. delectatōeꝫ ꝓ triſticia faciēs. ex qͦ pōt accipi ꝙ delectatio irato ꝓuenit ex punitōe. punitio aut excludit irā. gͦ adueniēte delectatōe ira tollit̉. nō ē gͦ effectus delectatōi ꝯiunctus¶ Pre. Nullus effectus impedit cāꝫ ſuā. cū ſit ſue cauſeꝯformis. ſꝫ delectatōes impediūt irā. vt d̓r in. ij. rheto. gͦ delectatio nō ē effectus ire. ¶ Sed ꝯͣ eſt qḋ ph̓us in eodē liinducit ꝓuerbiū. ꝙ ira multo dulcior melle diſtillāte inpectoribꝰ viroꝝ creſcit. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſic̄ ph̓s dic̄ ī. vij. ethi.delectatōes maxīe ſenſibiles ⁊ corꝑales ſunt medicīe q̄dāꝯͣ triſticiā. ⁊ ideo qͣꝫto ꝑ delectatōeꝫ ꝯͣ maiorē triſticiam velanxietatē remedium p̄ſtat̉. tanto delectatio magis ꝑcipit̉ſicut pꝰ ꝙ on̄ aliquis ſitit delectabilior fit ei potus. Manifeſtum eſt aūt ex p̄dictis ꝙ motus ire inſurgit ex aliquaillata iniuria contriſtante. cui quidem triſticie remediumadhibet̉ ꝑ vindictam. ⁊ ideo ad pn̄tiā vindicte delectatō ſequit̉. ⁊ tāto maior qͣꝫto maior fuit triſticia. Si igit̉ vindicta fuerit pn̄s realiter fit ꝑfecta delectatio q̄ totaliter excludit triſticiam. ⁊ ꝑ hoc quietat motum ire. ſꝫ an̄qͣꝫ vindictaſit pn̄s realiter fit iraſcenti pn̄s dupl̓r. Uno mō ꝑ ſpem.quia nullus iraſcitur niſi ſperans vindictam. vt ſupra dictum eſt. Alio mō ẜm continuam cogitatōnem. vnicuiqꝫenim concupiſcenti eſt delectabile immorari in cogitatione eorum que concupiſcit. ꝓpter quod etiam imaginationes ſomniorum ſunt delectabiles. ⁊ ideo cum iratus multum in animo ſuo cogitet de vindicta ex hoc delectatur. tamen delectatio non eſt perfecta que tollat triſticiam. ⁊ perconſequens iram. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ non de eodem iratus triſtatur ⁊ gaudet. ſed triſtatur de illata iniuria. delectatur autem de vindicta cogitata ⁊ ſperata. vnde triſticiaſe habet ad iram ſicut principium. ſed delectatio ſicut effectus vel terminus. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ obiectio illa ꝓcedit dedelectatione que cauſat̉ ex reali pn̄tia vindicte. que totaliter tollit iram. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ delectationes p̄cedētes impediūt ne ſequat triſticia. ⁊ ꝑ ꝯn̄s impediūt irā. ſꝫ delectatio de vindicta ꝯſequit̉ ip̄aꝫ