QueſtioXLVII

¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ excandeſcētia quā Tullius ponit magꝭ videt̉ ꝑtinere ad primā ſpēꝫ ire q̄ ꝑficit̉ ẜm velocitatē ire qͣꝫad futorē. nihil aūt ꝓhibet vt thymos grece q̄ latine furord̓r vtrūqꝫ importet. ⁊ velocitatē ad iraſcēdū ⁊ firmitatē ꝓpoſiti ad puniēdū. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ gradus ille ire diſtinguunt̉ ẜm effectū ire. nō aūt ẜm diuerſam perfectōeꝫ ip̄ius¶ Queſtio. XLVII.motus ire.Einde ꝯſiderādumeſt de cā effectiua ire ⁊ de remedijs eiꝰ. Et circa hoc q̄runt̉ qͣttuor. Primo. vtꝝ ſꝑ motiuūire ſit aliqͥd factū ꝯͣ eū q̄ iraſcit̉. Scd̓o. viꝝ ſola ꝑuipenſiovel deſpectio ſit motiuū ire. Tertio de cā ire ex ꝑte iraſcentis. Quarto de cauſa ire ex ꝑte eius contra quem aliquisiraſcitur.Ad primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ nō. ſꝑ aliqͥs iraſcat̉ ꝓpter aliqͥd ꝯͣ ſe factū. Hō .n.peccādo nihil contra deū facere pōt. d̓r. n. Iob. xxxv. Simultiplicate fuerint iniqͥtates tue. qͥd facies ꝯͣ illū. d̓r in̄d̓s iraſci ꝯͣ hoīes ꝓpter pctā. ẜm illud pͣs. Iratus ē furoredn̄s in ppl̓m ſuū. gͦ nō ſꝑ aliqͥs iraſcit̉ ꝓpter aliqͥd ꝯͣ ſe factū. ¶ Pre. Ira ē appetitus vindicte. ſꝫ aliqͥs appetit vindictā facere etiā de his q̄ contra alios fiūt. gͦ nō ſꝑ motiuūire ē aliqͥd contra nos factū. ¶ Pre. Sicut ph̓s dic̄ in. ij.rheto. Hoīes iraſcunt̉ p̄cipue contra eos qui deſpiciūt eacirca q̄ ip̄i maxime ſtudent. ſicut qui ſtudent in ph̓ia iraſcunt̉ contra eos qui ph̓iam deſpiciunt. ⁊ ſil̓e eſt in alijs.ſed deſpicere ph̓iaꝫ nō eſt neceſſe ip̄i ſtudenti. non ergo ſꝑiraſcimur ꝓpter id qd̓ contra nos fit. ¶ Pre. Ille qui tacet contra contumeliantē magis ip̄um ad irā ꝓuocat. vtdicit Criſoſto. ſed in hoc contra ip̄m nihil agit ꝙ tacet. gͦnon ſꝑ ira alicuius ꝓuocat̉ ꝓpter aliquid quod contra ipſum fit. ¶ Sed contra eſt quod phūs dicit in. ij. rheto. ꝙira fit ſꝑ ex his que ad ſeip̄m. inimicitia autē ⁊ ſine his q̄ad ip̄m. ſi .n. putemus talem eſſe odimus. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙſicut ſupra dictum eſt. Ira ē appetitus nocēdi alteri ſubrōne iuſti vindicatiui. vindicta autem locum non habetniſi vbi p̄ceſſit iniuria. nec iniuria omnis ad vindictam ꝓuocat. ſed illa ſola que ad eum ꝑtinet qui appetit vindictāſicut .n. vnūquodqꝫ naturaliter appetit ꝓprium bonū. itaetiam naturaliter repellit proprium malum. iniuria autem ab aliquo facta nō ꝑtinet ad aliquē niſi aliquid fecerit quod aliquo mō ſit contra ip̄m. vn̄ ſequit̉ ꝙ motiuuꝫire alicuius ſꝑ ſit aliquid contra ip̄m factum. ¶ Ad. i. gͣdd̓. ꝙ ira nō dr̄ in deo ẜm paſſionem animi. ſed ẜm iudicium iuſticie. ꝓut vult vindictā facere de pctō. peccator .n.peccādo deo nihil nocere effectiue pōt. tn̄ ex ꝑte ſua dupl̓rcontra deū agit. Primo quidē inqͣꝫtū eū in ſuis mādatisꝯtēnit. Scd̓o inqͣꝫtū nocumentū aliqd̓ infert alicui. vl̓ ſibi. vel alteri. qd̓ ad deū ꝑtinet. ꝓut ille cui nocumentū infert̉ ſub dei ꝓuidētia ⁊ tutela ꝯtinet̉. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ iraſcimur ꝯtra illos qͦ alijs nocēt. ⁊ vindictā appetimꝰ inqͣꝫtū illi qͥbꝰ nocet̉ aliqͦ mō ad nos ꝑtinēt. vel ꝑ aliquā affinitatē. vl̓ ꝑ amicitiā. vel ſaltē ꝑ cōionē nature. ¶ Ad. iij.dd̓. ꝙ id in qͦ maxīe ſtudemꝰ. reputamꝰ eē bonū noſtrū. ⁊iō cū illud deſpicit̉ reputamꝰ nos qͦꝫ deſpici. ⁊ arbitramurnos leſos. ¶ Ad. iiij. dd̓. ꝙ tūc aliqͥs tacēs ad irā ꝓuocatiniuriantē. qn̄ videt̉ ex ꝯtēptū tacere. qͣi ꝑuipēdat alteriꝰirā. ip̄a aūt ꝑuipenſio quidā actus ē.Ad ſecundū ſic procedit̉

Uidet̉ ꝙ nō ſola ꝑuipenſio vel deſpectio ſit motiuum ireDic̄ .n. Damaſ. ꝙ iniuriā paſſi vel eſtimātes pati iraſcimur. ſꝫ hō pōt in iuriā pati etiā abſqꝫ deſpectu vel ꝑuipēſione. gͦ nō ſola ꝑuipēſio ē ire motiuū. ¶ Pre eiuſdē ē appetere honorē ⁊ ꝯtriſtari de ꝑuipēſione. ſꝫ bruta aīalia nōappetūt honorē. gͦ nō ꝯtriſtant̉ de ꝑuipēſione. ⁊ tn̄ in eis ꝓuocat̉ ira ꝓpter hoc ꝙ vulnerant̉. vt dic̄ phͨs in. iij. ethi. gͦnō ſola ꝑuipēſio videt̉ eē motiuū ire. ¶ Pre. ph̓us in. ij.rheto. ponit multas alias cās ire. puta obliuionē ⁊ exultationē in infortunijs. denoīatōeꝫ maloꝝ. īpedimētū ꝯn̄depprie volūtatis. nō gͦ ſola ꝑuipēſio ē ꝓuocatiuum ire. ¶Sꝫ ꝯtra ē ꝙ ph̓s dic̄ in. ij. theto. ꝙ ira ē appetitus cū triſticia punitōis. ꝓpter apparētē ꝑuipēſionē nō ꝯueniēterfactā. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ oēs cauſe ire reducunt̉ ad ꝑuipēſionēſunt .n. tres ſpēs ꝑuipēſionis. vt d̓r in. ij. rhet .ſ. deſpectusepireaſmus .i. impedimētū volūtatis īplēde. ⁊ ꝯtumeliatio. ⁊ ad hec tria oīa motiua ire reducunt̉. Cuiꝰ rō pōt accipi duplex. Prima ē. qꝛ ira appetit nocumētū alteriꝰ inqͣꝫtū hō hꝫ rōeꝫ iuſti vindicatiui. ⁊ iō in tm̄ q̄rit vindictā inqͣꝫtū videt̉ eſſe iuſta. iuſta aūt vindicta non fit niſi de eoqd̓ ē iuſte factū. ⁊ iō ꝓuocatiuū ad irā ſꝑ ē aliqͥd ſub rōneiniuſti. vn̄ dic̄ ph̓s in. ij. rheto. ꝙ ſi hoīes putauerīt eos qͥleſerūt eē iuſte paſſos nō iraſcunt̉. nō .n. ſit ira ad iuſtum.Contingit aūt tripl̓r nocumentū alicui inferri .ſ. ex ignorātia. ex paſſione. ⁊ ex electōe. Tūc .n. aliqͥs maxīe iniuſtū facit. qn̄ ex electōe vel induſtria. vel ex certa malicia nocumentū infert. vt d̓r in. v. ethi. ⁊ iō maxīe iraſcimur contraillos qͦs putamus ex induſtria nobis nocuiſſe. Si .n. puremus aliqͦs vel ꝑ ignorātiā. vel ex paſſione nobis intuliſſe iniuriam vel nō iraſcimur contra eos. vel multo minusagere .n. aliquid ex ignorantia vel ex paſſione diminuit rōnem iniurie. ⁊ ē quodammō ꝓuocatiuū miſericordie ⁊ venie. illi autem qui ex induſtria nocumentū inferunt. ex cōtemptu peccare vident̉. ⁊ ideo contra eos maxime iraſcimur. vn̄ phūs dic̄ in. ij. rheto ꝙ his qͥ ꝓpter irā aliqͥd fecerūt. aut nō iraſcimur. aut minus iraſcimur. nō .n. ꝓpter ꝑuipenſionē vident̉ egiſſe. Scd̓a rō eſt. qꝛ ꝑuipēſio excellētie hoīs opponit̉. qͦ .n. hoīes nullo mō putāt digna eē. ꝑuipendunt. vt d̓r in. ij. ī heto. Ex oībꝰ aūt bonis noſtris aliquam excellentiam q̄rimus. ⁊ ideo quodcūqꝫ nocumentum nobis inferat̉ inqͣꝫtum excellentie derogat. videt̉ adꝑuipenſionē ꝑtinere. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ ex quacunqꝫ aliqua cauſa aliquis iniuriam patiat̉ qꝫ ex ꝯtemptu. illa cauſa minuit rōnem iniurie. ſed ſolus ꝯtemptus vel ꝑuipenſio rōnem ire auget. ⁊ ideo ē ꝑ ſe cauſa iraſcendi. ¶ Ad. ijdd̓. ꝙ licet animalbrutum nō appctat honorem ſub rōnehonoris. appetit tn̄ naturaliter quandam excellentiam. ⁊iraſcit̉ contra ea que illi excellentie derogāt. ¶ Ad. iij. dd̓ꝙ omnes ille cauſe ad quandam paruipenſionem reducūtur. obliuio .n. paruipenſionis eſt euidens ſignum. ea. n.que magna eſtimamus. magis memorie infigimus. Sꝫmiliter ex quadam paruipenſione eſt ꝙ aliquis non vereatur contriſtare aliquem. denunciando ſibi aliqua triſtia.qui etiam in infortunijs alicuius hilaritatis ſigna oſtendit. videtur parum curare de bono vel malo eius. Similiter etiam qui impedit aliquem a ſui ꝓpoſiti aſſecutionenon propter aliquam vtilitatem ſibi inde ꝓuenientem.nō videt̉ multū curare de amicitia eius. ⁊ iō oīa talia inqͣꝫtū ſunt ſigna ꝯtēptus. ſunt ꝓuocatiua ire.Ad tertiuꝫ ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ excellētis alicuiꝰ non ſit cā ꝙ fecilius iraſcatur.