QueſtioXLVI

quē iraſcit̉. nō inqͣꝫtū ē malū. ſꝫ inqͣꝫtū hꝫ qͣꝫdā rōneꝫ boniſcꝫ ꝓut eſtimat illud eē iuſtū inqͣꝫtū ē vindicatiuū. vndeetiā ſupͣ dictū ē ꝙ odiū ē ꝑ applicatōer mali ad malū. iraaūt ꝑ applicatōeꝫ boni ad malū. Manifeſtū ē aūt ꝙ appetere malū ſub rōe iuſti minus hꝫ de rōe mali qͣꝫ velle malūalicꝰ ſimpl̓r. Uelle .n. malū alicꝰ ſub rōe iuſti pōt eē etiaꝫẜm ꝟtutē iuſticie. ſi p̄cepto rōis obiꝑet̉. ſꝫ ira in hoc ſolūdeficit ꝙ nō obedit rōis p̄cepto in vlciſcēdo. vn̄ manifeſtūē ꝙ odiū ē multo deterius ⁊ grauiꝰ qͣꝫ ira. ¶ Ad. i. gͦ dd̓.ꝙ in ira ⁊ odio duo pn̄t ꝯſiderari .ſ. ip̄m qd̓ deſiderat̉. ⁊ ītenſio deſiderij. Quantū igit̉ ad id qḋ deſiderat̉. ira habetmagis miſericordiā qͣꝫ odiū. qꝛ .n. odiū appetit malū alterius ẜm ſe. nulla mēſura mali ſaciat̉. ea .n. q̄ ẜm ſe appetūt̉.ſine mēſura appetunt̉. vt ph̓s dic̄ in. i. poli. ſic̄ auarus diuitias. Un̄ d̓r Eccꝭ. xij. Inimicus ſi inuenerit tp̄s nō ſatiabit̉ ſanguine. ſꝫ ira nō appetit malū niſi ſub rōe iuſti vīdicatiui. vn̄ qn̄ malum illa eum excedit mēſuram iuſticie.ẜm eſtimationem iraſcentis. tunc miſeret̉. vn̄ phūs dicitin. ij. rheto. ꝙ iratus ſi fiant multa miſerebit̉. odiens autēꝓ nullo. Quantum vero ad intenſionem deſiderij. ita magis excludit miſericordiam qͣꝫ odium. qꝛ motus ire ē impetuoſior ꝓpter colere inflationem. Un̄ ſtatim ſubditur.Impetum concitati ſpūs ferre quis poterit ¶ Ad. ij. gͦ dd̓ꝙ ſicut dictum eſt. iratus appetit malum alicuius inqͣꝫtuꝫhꝫ rōnem iuſti vindicatiui. vindicta aūt ſit ꝑ illatōeꝫ peneEſt autem de rōe pene ꝙ ſit contraria voluntati ⁊ ꝙ ſit afflictiua. ⁊ ꝙ ꝓ aliqua culpa inferat̉. ⁊ ideo iratus hoc appetit. vt ille cui nocumentum infert ꝑcipiat ⁊ doleat. ⁊ ꝙ cognoſcat ꝓpter iniuriam illatam ſibi hoc ꝓuenire. Sꝫ odiens de hoc nihil curat. qꝛ appetit malum alterius inqͣꝫtumhmōi. nō eſt aūt veꝝ ꝙ id de quo quis triſtat̉ ſit peius. iniuſticia .n. ⁊ imprudentia cum ſint mala. qꝛ tn̄ ſunt voluntaria. nō contriſtant eos quibus inſunt. vt dicit phūs ī .i.rheto. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ id quod ex pluribus cauſis cauſat̉.tunc ē ſtabilius qn̄ cauſe accipiunt̉ vnius rōnis. ſed vnacauſa pōt p̄ualere multis alijs. odium aūt ꝓuenit ex ꝑmanentiori ca qͣꝫ ira. nam ira ꝓuenit ex aliqua commotōe aīꝓpter leſionem illatam. ſed odium ꝓcedit ex aliqua diſpoſitione hominis. ẜm quam reputat ſibi contrarium ⁊ nociuum id quod odit. ⁊ ideo ſicut paſſio citius tranſit qͣꝫ diſpoſitio vel habitus. ita ira cirius tranſit qͣꝫ odium. quamuis etiā odiū ſit paſſio ex tali diſpoſitōe ꝓueniens. ⁊ ꝓpterhoc phūs dic̄ in. ij. rheto. ꝙ odiū ē magis inſanabile qͣꝫ iraAd ſeptimum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ ira nō ſolū ſit ad illos ad qͦs ē iuſticia. nō .n. eſtiuſticia hoīs ad res irrōnales. ſꝫ tn̄ hō qn̄ꝫ iraſcit̉ rebus irrōnalibus. puta cū ſcriptor ex ira ꝓijcit pennā. vel eques ꝑcutit equū. gͦ ira nō ſolū ē ad illos ad qͦs ē iuſticia ¶ Pre.Nō ē iuſticia hoīs ad ſeip̄m. nec ad ea q̄ ſuiip̄ius ſunt. vtd̓r in. v. ethi. ſed bomo qn̄ꝫ ſibi ip̄i iraſcit̉. ſicut penitēs ꝓpter peccatum. vn̄ d̓r in pͣs. Iraſcimini ⁊ nolite peccare. gͦira nō ſolum eſt ad quos ē iuſticia. ¶ Pre Iuſticia ⁊ iniuſticia pōt eſſe alicꝰ ad totum aliqd̓ genus. vel ad totū aliqua cōitatē. puta cum ciuitas aliquē leſit. ſed ira nō ē adaliqd̓ genus. ſed ſolū ad aliqd̓ ſingulariū. vt dic̄ ph̓s in. ijrheto. gͦ ira nō ꝓprie ē ad qͦs eſt iuſticia ⁊ iniuſticia. ¶ Sꝫꝯriū accipi pōt a pb̓o in. ij. rheto. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut ſupradictū ē. ira apperit malū inqͣꝫtū hꝫ rōnē iuſti vindicatiui.⁊ ideo ad eoſdē eſt ira ad qͦs ē iuſticia ⁊ iniuſticia. Nā inferre vindictā ad iuſticiā ꝑtinet. lederę aūt aliquē ꝑtinetad iniuſticiā. vn̄ tā ex ꝑte cauſe q̄ ē leſio illata ab altero. qͣꝫ

etiā ex ꝑte vindicte eiꝰ quā appetit iratus. manifeſtū ē ꝙad eoſde ꝑtinet ira. ad qͦs iuſticia ⁊ īiuſticia. ¶ Ad. i. gͦ doꝙ ſicut ſupͣ dictū ē. ira qͣꝫuis ſit cū rōe. pōt tn̄ etiā eſſe inbrutis aīalibꝰ q̄ rōe carēt. inqͣꝫtū naturali inſtīctu ꝑ imaginatōeꝫ mouent̉ ad aliqͥd ſile oꝑbꝰ rōis. Sic igit̉ cuꝫ inhoīe ſit ⁊ rō ⁊ imaginatio. dupl̓r in hoīe pōt motꝰ ire inſurgere. Uno mō ex ſola imaginatōe nūciāte leſionē. ⁊ ſic inſurgit aliqͥs motus ire etiā ad res irrōnales ⁊ inaīatas ẜꝫſil̓itudinē illiꝰ motꝰ qui eſt in aīalibꝰ ꝯͣ qͦd libet nociuum.Alio mō ex rōe nūciāte leſionē. ⁊ ſic vt phūs dic̄ in. ij. rheto. nullo mō pōt eſſe ira ad res inſenſibiles. neqꝫ ad mortuos. tū qꝛ nō dolēi. qd̓ maxīe q̄rūt irati in eis qͥbꝰ iraſcuntur. tū etiā qꝛ nō ē ad eos vindicta. cū eoꝝ nō ſit iniuriamfacere. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ſic̄ ph̓s dic̄ in. v. ethi. q̄dam metaphorica iuſticia ⁊ iniuſticia ē hoīs ad ſeip̄m. inqͣꝫtū .ſ. rō regit iraſcibilē ⁊ ꝯcupiſcibilē. ⁊ ẜm hoc etiā hō d̓r de ſeip̄o vidictā facere ⁊ ꝑ ꝯn̄s ſibiip̄i iraſci. ꝓprie aūt ⁊ ꝑ ſe nō ꝯtingit aliquē ſibii p̄i traſci. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ ſic̄ ph̓s dicit in. ijrheto. aſſignat vnā dr̄iaꝫ inter odiū ⁊ irā. ꝙ odiū pōt eē adaliqd̓ genus. ſic̄ habemus odio oē latronū genus. ſed iranō eſt niſi ad aliqd̓ ſingulare. Cuiꝰ rō ē. qꝛ odiū cauſat̉ exhoc ꝙ qͣlitas alicꝰ rei apprehendit̉ vt diſſonās nr̄e diſpoſitioni. ⁊ hoc pōt eſſe vel in vl̓i vel in ꝑticulari. ſꝫ ira cauſat̉ex hoc ꝙ aliquis nos leſit ꝑ ſuū actū. actus aut omēs ſuntſingulariū. ⁊ ideo ira ſꝑ ē circa aliqd̓ ſingulare. cū aūt tota ciuitas nos leſerit. tota ciuitas computatur ſicut vnumſingulare.Ad octauū ſic procediturUidet̉ ꝙ Damaſ. incōueniēter aſſignet tres ſpēs ire .ſ. felmaniā. ⁊ furorē. Nullius .n. generis ſpēs diuerſificanturẜm aliquod accidens. ſed iſta tria diuerſificant̉ ẜm aliqd̓accidens. priucipium .n. motus ire fel vocat̉. ira autem ꝑmanens d̓r mania. furor autem eſt ira obſeruans tempusin vindictam. ergo nō ſunt diuerſe ſpecies ire. ¶ DeTullius in. iiij. de tuſculanis queſtionibus dicit. ꝙ excandeſceutia grece d̓r ſciſmos. ⁊ eſt ira mō naſcens ⁊ mō deſiſtens. ſciſmos autem ẜm Damaſ ē idem ꝙ furor. non gͦfuror tp̄s q̄rit ad vindictaꝫ. ſed tꝑe deficit. ¶ Pre. Greg.xxi. moral̓. ponit tres gradus ire .ſ. iram ſine voce. ⁊ irā cūvoce. ⁊ iram cum verbo exp̄ſſo. ẜm illa tria que dn̄s ponitMatth. v. Qui iraſcit̉ fratri ſuo. vbi tangit̉ ira ſine voce.Et poſtea ſubdit. Qui dixerit fratri ſuo racha. vbi tangit̉ira cum voce. ſed necdum pleno verbo formata. Et poſteadicit. Qui autem dixerit fratri ſuo fatue. vbi explet̉ vox ꝑfectione ſermonis. ergo inſufficienter diuiſit Damaſ. irānihil ponens ex parte vocis. ¶ Sed contra eſt auctoritasDamaſ. ⁊ Greg. niceni. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ tres ſpecies ire qͣsDamaſ. ponit ⁊ etiam Grego. nicenus ſumunt̉ ſecundūea que dant ire aliquod angmentum. quod quidem contingit tripl̓r. Uno modo ex facultate ip̄ius motus. ⁊ taleꝫiram vocat fel. quia cito accendit̉. Alio modo ex parte triſticie cauſantis iram. que diu in memoria manet. ⁊ hec ꝑtinet ad maniam que a manendo d̓r. Tertio ex ꝑte eiusquod irarus appetit .ſ. vindicte. ⁊ hec pertinet ad furoremqui nunqͣꝫ quieſcit donec puniat. vn̄ ph̓s in. iiij. ethi. quoſdam iraſcentium vocat acutos quia cito iraſcunt̉. quoſdam amaros. quia diu retinent iram. quoſdam difficilesquia nunquam quieſcunt niſi puniant. ¶ Ad primum: gͦdicendum. ꝙ omnia illa per que ira recipit aliquam perfectionem. non omnino per accidens ſe habent ad iram. ⁊ire aſſignari.