QueſtioXLVI

paſſionū iraſcibil̓ ſunt bonū ⁊ malū cū qͣdā aleuatōe ⁊ arduitate. dictū ē aūt ꝙ ira reſpic duo ob̓a .ſ. vindictam quāappetit. ⁊ eū de qͦ vindictā q̄rit. ⁊ circa vtrūqꝫ qͣꝫdā arduitatē ira reqͥrit. nō .n. inſurgit motus ire niſi aliqͣ magnitudine circa vtrūqꝫ. q̄cūqꝫ .n. nihil ſunt. aut modica valde.nullo mō digna eſtimamus. vt dicit ph̓s in. ij. rheto. vndemanifeſtū ē ꝙ ira nō ē in ꝯcupiſcibili ſꝫ in iraſcibili.Ad. i. gͦ dd̓. ꝙ Tullius libidinē noīat appetitū cuiuſcūqꝫboni futuri nō habita diſcretōe ardui vel nō ardui. ⁊ ẜmhoc ponit irā ſub libidine. inqͣꝫtū ē appetitus vindicte. ſicaūt libido cōis ē ad iraſcibilē ⁊ ꝯcupiſcibilē. ¶ Ad. ij. dd̓.ꝙ ira d̓r creſcere in odiū. nō ꝙ eadē nūero paſſio q̄ priꝰ fuit ira poſtmodū fiat odiū ꝑ quandā inueterarōeꝫ. ſꝫ ꝑ quādam cauſalitatē. ira .n. ꝑ diuturnitatē cauſat odiū. ¶ Adiij. dd̓. ꝙ ira d̓r componi ex tri ſticia ⁊ deſiderio. nō ſic̄ ex ꝑtibus. ſed ſicut ex cauſis. dictū ē aūt ſupͣ ꝙ paſſiones ꝯcupiſcibilis ſunt cauſe paſſionū iraſcibilis.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ ira nō ſit cū rōe. Ira .n. cū ſit paſſio q̄dā ē in appetitu ſenſitiuo. ſꝫ appetitus ſenſitiuus nō ſequit̉ rōis apprehenſionē. ſed ſenſitiue ꝑtis. ergo ira non eſt cum rōne.Pre. aīalia bruta carent rōe. ⁊ tamen in eis inuenitur iraergo ira non eſt cum rōe. ¶ Pre. Ebrietas ligat rōnem.adiuuat aūt ad iram. ergo ira non eſt cum rōne. ¶ Sꝫ cōtra eſt quod phūs dicit in .vij. ethi. ꝙ ira conſequit̉ rationem aliqualiter. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut ſupͣ dictum eſt. Ira ēappetitus vindicte. hoc autem collationem importat peneinfligende ad nocumentum ſibi illatum. vn̄ in. vij. ethico.dicit philoſophus. ꝙ ſyllogizans conferendo. quoniamoportet totaliter oppugnare iraſcit̉ confeſtim. conferre autem ⁊ ſyllogizare eſt rationis. ⁊ ideo ira eſt quodammōcum ratione. ¶ Ad .i. ergo dd̓ ꝙ motus appetitiue virtutis poteſt eſſe cum ratione dupliciter. Uno modo cum rōne precipiente. ⁊ ſic voluntas eſt cum rōne. vnde ⁊ d̓r appetitus rōnalis. Alio modo cum ratione denunciante. ⁊ſic ira eſt cum ratione. Dicit .n. philoſophus in li. de probleumatibus. ꝙ ira eſt cum ratione. non ſicut precipienteratione. ſed vt mani ſeſtante iniuriam. appetitus .n. ſenſitiuus immediate rationi non obedit. ſed mediante voluntate. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ bruta animalia habent in ſtinctum naturalem ex diuina ratione eis inditum. per quem habentmotus interiores ⁊ exteriores ſimiles motibus rationis.ſicut ſupra dictum eſt. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ ſicut d̓r in. vij. ethico. Ira audit aliqualiter rōnem. ſicut nunciantē quod iniuriatum eſt ei. ſed nō ꝑfecte audit. qꝛ nō obẜuat regulamrōis in rependēdo vindictā ad irā. gͦ requirit̉ aliqͥs actuerōis ⁊ addit̉ īpedimētū rōis. vn̄ pb̓s dicit in li. de ꝓbleumatibus. ꝙ illi qͥ ſunt multū ebrij tāqͣꝫ nihil hn̄tes de iudicio rōis. nō iraſcunt̉. ſꝫ qn̄ ſunt paꝝ ebrij iraſcunt̉ tāqͣꝫhn̄tes iudiciū rōis ſed impeditū.Ad quintū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ ira nō ſit naturalior qͣꝫ ꝯcupīa. ꝓpriū .n. hoīs d̓rꝙ ſit aīal māſuetū natura. ſꝫ māſuetudo opponitur ire. vtdic̄ ph̓s in. ij. rheto. ergo ira nō ē naturalior qͣꝫ ꝯcupīa. ſedoīo videt̉ eē cōtra hoīs naturā. ¶ Pre. rō cōtra naturā diuidit̉. ea. n q̄ ẜm rōeꝫ agūt nō dicimꝰ ẜm naturā agere. ſꝫira ē cū rōe. ꝯcupīa aūt ſine rōe. vt d̓r in .vij. ethi. ergo cōcupiſcētia ē naturalior qͣꝫ ira. ¶ Pre. Ira ē apperitꝰ vindicte. cōcupīa aūt maxīe ē appetitꝰ delectabiliū ẜm tactū .ſ. ciboꝝ ⁊ venereoꝝ. hec aūt ſunt magis naͣlia boī qͣꝫ vindicta.

ergo concupīa ē naturalior qͣꝫ ira. ¶ Sꝫ cōtra ē qd̓ ph̓sdic̄ in. vij. eihi. ꝙ ira ē naturalior qͣꝫ cōcupīa. ¶ Rn̄. dd̓.ꝙ naturale d̓r illd̓ qd̓ cauſat̉ a natura. vt pꝫ in. ij. phi. vn̄vtꝝ ali qͣ paſſio ſit magꝭ vl̓ minꝰ natural̓. cōſiderari n̄ pōtniſi ex cā ſua. Cā aūt paſſionis vt ſu pͣ dictū ē dupl̓r accipi pōt. vno mō ex ꝑte ob̓i. alio mō ex ꝑte ſubiecti. Si ergocōſideret̉ cā ire ⁊ cōcupīe ex ꝑte ob̓i. ſic concupīa ⁊ maxīeciboꝝ ⁊ venereoꝝ naturalior ē qͣꝫ ira. inqͣꝫtū iſta ſunt magis naturalia qͣꝫ vīdicta. Si aūt cōſideret̉ cā ire ex ꝑte ſubiecti. ſic qͦdā mō ira ē naturalior. ⁊ qͦdāmō cōcupīa. Pōt. n̄natura alicꝰ hoīs conſiderari vel ẜꝫ naturā generis. vl̓ ẜmnaturā ſpēi. vl̓ ẜm cōplexionē ꝓpriā indiuidui. Si igit̉ cōſideret̉ natura generis q̄ ē natura hꝰ hoīs inqͣꝫtū ē aīal. ſicnaturaliꝰ ē ꝯcupīa qͣꝫ ira. qꝛ ex ip̄a natura cōi hꝫ hō qͣꝫdaꝫinclinatōeꝫ ad appetēdū ea q̄ ſunt cōẜuatiua vite. vel ẜmſpēꝫ. vl̓ ẜm indiuiduū. Si aūt cōſideremꝰ naturā hoīs exꝑte ſpēi .ſ. inqͣꝫtū ē rōnal̓. ſic ira ē magis natural̓ hoī qͣꝫ cōcupiſcētia. inqͣꝫtū ira ē cū cōe magis qͣꝫ cōcupīa. vn̄ phūsdic̄ in. iiij. ethi. ꝙ hūaniꝰ ē magꝭ punire qd̓ ꝑtinet ad irāqͣꝫ māſuetū eē. vnūqd̓qꝫ .n. naturalit̓ īſurgit ꝯͣ ꝯͣria ⁊ nociua. Si ꝟo ꝯſideret̉ natura bꝰ īdiuidui ẜm ꝓpriā cōplexionē. ſic ira naturalior ē qͣꝫ ꝯcupīa. qꝛ .ſ. hꝫ hītudinē naͣlemad iraſcēdū. q̄ ē ex cōplexione. magis de facili ſeq̄t̉ ira qͣꝫꝯcupīa vl̓ aliqͣ alia paſſio. Eſt .n. hō diſpoſitꝰ ad iraſcendūẜm ꝙ hꝫ colericā complexionē. colera āt int̓ alios hūorescitiꝰ mouet̉. aſſil̓at̉ .n. igni. ⁊ iō magis ē in ꝓmptu vt illeq̄ ē diſpoſitus ẜm naturalē ꝯplexionē ad irā qͣꝫ iraſcat̉. qͣꝫde eo qͥ ē diſpoſitꝰ ad ꝯcupiſcēdū ꝙ ꝯcupiſcat. ⁊ ꝓpter hocph̓s dic̄ in vij. ethi. ꝙ ira magis traducit̉ a parētibꝰ ī filios qͣꝫ ꝯcupīa. ¶ Ad. i. gͦ dd̓. ꝙ in hoīe ꝯſiderari pōt ⁊ natural̓ cōplexio ex ꝑte corꝑis q̄ ē tꝑata. ⁊ ip̄a rō. Ex ꝑte igit̉cōplexionis corꝑal̓ naturaliter hō ẜm ſuā ſpēm ē nō hn̄sſuꝑexcellētiā. neqꝫ ire neqꝫ alicꝰ alteriꝰ paſſionis ꝓpt̓ tꝑamentū ſue cōplexionis. alia ꝟo aīalia ẜm ꝙ recedunt abhac qͣlitate cōplexionis ad diſpōeꝫ alicꝰ cōpoſitōnis extreme. ẜm hoc etiā naturaliter diſponunt̉ ad exceſſum alicꝰpaſſionis. vt leo ad audaciā. canis ad irā lepꝰ ad timorem⁊ ſic de alijs. Ex ꝑte ꝟo rōis ē naturale hoī ⁊ iraſci. ⁊ manſuetū eē. ẜꝫ ꝙ rō qͦdāmō cauſat irā. īqͣꝫtū nūciat cāꝫ ire. ⁊qͦdāmō ſedat irā. inqͣꝫtū iratꝰ n̄ totalit̉ audit īꝑiū rōnis. vtſupͣ dictū ē. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ip̄a rō ꝑtinet ad naturā homīsvn̄ ex hocip̄o ꝙ ira ē cū rōe. ſeqͥt̉ ꝙ ẜꝫ aliquē modū ſit boīnatural̓. ¶ Ad iij. dd̓. ꝙ rō illa ꝓcedit de ira ⁊ de concupiſcentia ex ꝑte obiecti.Ad ſextuꝫ ſic procediturUidet̉ ꝙ ira ſit grauior qͣꝫ odiū. d̓r .n. ꝓuer.xxvij. ꝙ ira n̄hꝫ mīaꝫ. nec erūpēs furor. odiū āt qn̄ꝫ hꝫ mīaꝫ. gͦ ira ē grauior qͣꝫ odiū. ¶ Pre. maiꝰ ē pati malū ⁊ d̓ malo dolere qͣꝫſimpl̓r pati. ſꝫ ille qͥ hꝫ aliquē odio. ſufficit ꝙ ille quē oditpatiat̉ malū. irato aūt nō ſufficit. ſꝫ q̄rit ꝙ cognoſcat illud⁊ de illo doleat. vt dicit phūs in. ij. rheto. gͦ ira ē grauiori qͣꝫodiū. ¶ Pre. qͣꝫto ad conſtitutōeꝫ alicꝰ plura cōcurrunttāto videt̉ eſſe ſtabilius. ſicut habitus ꝑmanentior ē qͥ expluribus actibus cauſat̉. ſed ita cauſat̉ ex concurſu plurium paſſionum. vt ſupra dictum eſt. nō aūt odiū. gͦ ira eſtſtabilior ⁊ grauior qͣꝫ odiū. ¶ Sed ꝯͣ ē ꝙ Aug. in regulaodiū comꝑat trabi. irā ꝟo feſtuce. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſpēs paſſionis ⁊ rō ip̄iꝰ ex ob̓o penſant̉. ē aūt ob̓m ire ⁊ odij idē ſubiecto. nā ſicut odiens appetit malum ei quē odit. ita iratuſei contra quē iraſcit̉. ſed non eadem rōe ſed odiēs appetitmalū mnimici inqͣꝫtū ē malū. iratꝰ aūt apperit malū eius ꝯͣ