QueſtioXL

triſticia que eſt vere de malo non poteſt eē ſummū malū.eſt .n. aliqͥd eo peius .ſ. vel non iudicare eſſe malū illud qd̓vere ē malū. vel etiam nō refutare illud. triſticia autē veldolor qui eſt de apparenti malo quod eſt vere bonum. nonpōt eē ſummum malum. quia peius eſſet omnino alienari a vero bono. vn̄ poſſibile eſt ꝙ aliqua triſticia vel dolorſit ſummum hominis malum. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ duobona ſunt communia ⁊ delectationi ⁊ triſticie .ſ. iudiciumverum de bono ⁊ malo. ⁊ ordo debitus voluntatis approbātis bonum ⁊ recuſantis malum. Et ſic pꝫ ꝙ in dolore veltriſticia eſt aliquod bonum. ꝑ cuius priuationem pōt fieri deterius. ſed non in omni delectatione eſt aliquod malum. ꝑ cuius remotionem poſſit fieri melius. vn̄ delectatio aliqua pōt eſſe ſummum hominis bonuꝫ. eo mō quoſupra dictum eſt. triſticia autem non pōt eſſe ſummū hominis malum. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ hocip̄m quod eſt voluntatem repugnare malo. eſt quoddam bonum. ⁊ ꝓpter hoctriſticia vel dolor non pōt eē ſummum malum. quia habet aliquam ꝑmixtionem boni. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ peius ēquod nocet meliori qͣꝫ quod nocet peiori. malum autemd̓r. quia nocet. vt dicit Augꝰ. in Ench. vn̄ maius malumeſt quod ē malum anime qͣꝫ quod eſt malum corꝑis. vn̄non eſt efficax rō quam Aug. inducit non ex ſenſu ſuo. ſedex ſenſu alterius.¶ Queſtio. XLOnſequēter ꝯſideradum eſt ve paſſionibus iraſcibilis. Et primode ſpe ⁊ deſperatione. Scd̓o de timore ⁊ audacia. Tertio de ira. Circa primum queruntur octo. Primovtrum ſpes ſit idem quod deſiderium vel cupiditas. Secundo vtrum ſpes ſit in vi apprehenſiua vel in vi appetitiua. Tertio vtrum ſpes ſit in brutis animalibus. Quarto vtrum ſpei contrariet̉ deſperatio. Quinto vtrum cauſaſpei ſit experientia. Sexto vtrum in iuuenibus ⁊ ebrioſisſpes abundet. Septimo de ordine ſpei ad amorē. Octauo vtꝝ ſpes conferat ad oꝑationem.Ad primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ ſpes ſit idem quod deſiderium ſiue cupiditas.Spes. .n. ponit̉ vna quattuor principalium paſſionū. ſedAug. enūerans qͣttuor principales paſſiones. ponit cupiditatē loco ſpei. vt pꝫ in. xiiij. de ci dei. gͦ ſpes ē idē qd̓ cupiditas ſiue deſideriū. ¶ Pre. Paſſiones differūt ẜm obiecta. ſed idem eſt obiectu ſpei ⁊ cupiditatis ſiue deſiderij .ſ.bonum futuꝝ. ergo ſpes ē idē qd̓ cupiditas ſiue deſideriū.¶ Si dicat̉ ꝙ ſpes addit ſuꝑͣ deſiderium poſſibilitatemadipiſcendi bonum futuꝝ. ¶ Contra. id qd̓ ꝑ accn̄s ſe hꝫad obiectū nō variat ſpēꝫ paſſiouis. ſed poſſibibile ſe hꝫꝑ accn̄s ad bonū futuꝝ. qd̓ ē obiectum cupiditatis vel deſiderij ⁊ ſpei ergo ſpes nō eſt paſſio ſpē differens a deſiderio vel cupiditate. ¶ Sed contra. diuerſaꝝ potentiarumſunt diuerſe paſſiones ſpē differentes. ſꝫ ſpes eſt in iraſcibili. deſiderium autem ⁊ cupiditas in concupiſcibili. ergoſpes differt ſpecie a deſiderio ⁊ cupiditate. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙſpēs paſſionis ex obiecto conſiderat̉. Circa obiectum autēſpei quattuor conditiones attendunt̉. Primo qͥdē ꝙ ſitbonū. nō .n. ꝓprie loquēdo ē ſpes niſi de bono. ⁊ ꝑ hoc differt ſpes a timore qui ē de malo. Scd̓o vt ſit futuꝝ. nō. .n.ſpes eſt de pn̄ti iam habito. ⁊ ꝑ hoc differt ſpes a gaudioquod ē de bono pn̄ti. Tertio requirit̉ ꝙ ſit aliqͥd arduuꝫcū difficultate adipiſcibile. nō .n. aliqͣs d̓r̄ aliqͥd ſperare minimū qd̓ ſtatim eſt in ſua ptāte vt habeat. ⁊ ꝑ hoc differi

ſpēs a deſiderio vel cupiditate. q̄ eſt de bono futuro abſolute. vn̄ ꝑtinet ad ꝯcupiſcibilē. ſpes aūt ad iraſcibilē. Quarto ꝙ illud arduū ſit poſſibile adipiſci. nō. .n. aliqͥs ſꝑat idqd̓ oīo adipiſci nō pōt. ⁊ ẜm hoc differt ſpes a deſperatōeSic gͦ pꝫ ꝙ ſpes differt a deſiderio. ſic̄ differūt paſſionesiraſcibilis a paſſionibꝰ ꝯcupiſcibil̓. ⁊ ꝓpter hoc ſpes p̄ſuꝑponit deſideriū ſic̄ ⁊ oēs paſſiones iraſcibilis p̄ſupponūtpaſſiones ꝯcupiſcil̓. vt ſup̄ dictū ē. ¶ Ad. i. gͦ dd̓. ꝙ Aug.ponit cupiditatē loco ſpei. ꝓpter hoc ꝙ vtrūqꝫ reſpic̄ bonūfutuꝝ. Et qꝛ bonū qd̓ nō eſt arduū qͣi nihil reputat̉. vt ſiccupiditas maxīe videat̉ tēdere in bonū arduū. in qd̓ etiātēdit ſpes ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ obiectū ſpei nō eſt bonū futuꝝabſolute. ſed cū arduitate ⁊ difficultate adipiſcēdi. vt dictum ē. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ obiectū ſpei nō ſolū addit poſſibilitatē ſuꝑ obiectu deſiderij. ſꝫ etiā arduitatē. q̄ ad aliā potētiā facit ſpem ꝑtinere .ſ. ad iraſcibilē q̄ reſpicit arduum vtin primo dictū eſt. poſſibile aūt ⁊ impoſſibile nō oīo ꝑaccidens ſe hn̄t ad obiectū appetitiue ꝟtutis. Nā appetitus ēprincipiū motōis. nihil aūt mouet̉ ad aliqͥd niſi ſub rōnepoſſibilis. nullus .n. mouet̉ ad id qd̓ eſtimat impoſſibileadipiſci. ⁊ ꝓpter hoc ſpes differt a deſperatōe ẜm differentiam poſſibilis ⁊ impoſſibilis.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ ſpes ꝑtineat ad vim cognitiuā. Spes .n. videt̉eē expectatio q̄dam. Dic̄ .n. apl̓s Ro. viij. Si aūt qd̓ nōvidemus ſperamus. ꝑ patīaꝫ expecta mus. ſed expectatiovidet̉ ad vim cognitiuam ꝑtinere. cuius eſt expectare. ergo ſpes ad cognitiuam ꝑtinet. ¶ Pre. Idem eſt vt videtur ſpes quod fiducia. vn̄ ⁊ ſperantes confidentes vocamus. quaſi ꝓ eodem vtentes eo quod eſt confidere ⁊ ſperare. ſed fiducia ſicut ⁊ fides videt̉ ad vim cognitiuam ꝑtinere. ergo ⁊ ſpes. ¶ Pre. Certitudo eſt ꝓprietas cognitiue ꝟtutis. ſed certitudo attribuit̉ ſpei. ergo ſpes ad vimcognitiuam ꝑtinet. ¶ Sed contra. Spes eſt de bono. ſicut dictum e. bonum autem inqͣꝫtum hmōi non eſt obiectum cognitiue ſed appetitiue ꝟtuns. ergo ſpes non pertinet ad cognitiuam. ſed ad apperitiuam ꝟtutē. ¶ An̄. dd̓.ꝙ cum ſꝑes importet extenſionem quādam appetitus inquoddam bonum. manifeſte ꝑtinet ad appetitiuam ꝟtutem. motus .n. ad res ꝑtinet ꝓprie ad appetitum. actio vero ꝟtutis cognitiue ꝑficit̉ non ẜm motum cognoſcentioad res. ſed potius ꝙ res cognite ſunt in cognoſcente. Sꝫquia vis cognitiua mouet appetitiuam repn̄tando ei ſuūobiectum. ẜm diuerſas rōnes obiecti apprehenſi ſubſequūtur diuerſi motus in vi appetitiua. Alius .n. motus ſequitur in appetitu ex apprehenſione boni. ⁊ alius ex apprehenſioue mali. ⁊ ſimiliter alius motus ex apprehenſione preſentis ⁊ futuri abſoluti ⁊ ardui poſſibilis ⁊ impoſſibilis.⁊ ſecundum hoc ſpes eſt motus appetitiue ꝟtutis conſequens apprehenſionem boni futuri ardui poſſibilis adipiſci .ſ. extenſio appetitus in hmōi obiectum. ¶ Ad primuꝫergo dicendum. ꝙ quia ſpes reſpicit ad bonum poſſibileinſurgit dupliciter homini motus ſpei. ſicut dupliciter ēei aliquid poſſibile .ſ. ſecundum ꝓpriam ꝟtutem. ⁊ ſecundum ꝟtutem alterius. Quod ergo aliquis ſperat ꝑ propriam ꝟtutem adipiſci. non dicitur expectare ſed ſperare tm̄. ſed proprie dicitur expectare quod ſperat ex auxiliovirtutis aliene. vt dicatur expectare quaſi ex alio ſpectare.inqͣꝫtū .ſ. vis apprehenſiua p̄cedēs nō ſolū reſpic̄ ad bonūqd̓ ītēdit adipiſci. ſꝫ etiā ad illd̓ cꝰ ꝟtutē adipiſci ſꝑat. ẜmillud. Eccl̓. li. Reſpiciens eram ad adiutorium hominū.