QueſtioXXXIX

Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ ꝯtemplatio veritatis nō mitiget dolorē. d̓r .n.Eccl̓aſtes. ij. Qui addit ſcīaꝫ addit ⁊ dolorē. ſꝫ ſcīa ad contemplatōeꝫ veritatis ꝑ tinet. nō gͦ ꝯtemplatio veritatis mitigat dolore. ¶ Pre. Contemplatio veritatis ad intellectū ſpeculatiuū ꝑtinet. ſꝫ intellectus ſpeculatiuus nō mouet. vt d̓r in. iij. de aīa. cū igit̉ gaudium ⁊ dolor ſint qͥdammotus aī. videt̉ ꝙ contemplatio veritatis nihil faciat admitigatōeꝫ doloris. ¶ Pre. Remediū egritudīs appone̓dum ē vbi eſt egritudo. ſed contemplatio veritatis eſt ī intellectu. nō ergo mitigat dolorem corꝑalem qͦ eſt in ſenſu.Sed contra eſt quod Augꝰ. dic̄ in primo ſoliloquioꝝ.Uidebat̉ mihi ſi ſe ille mentibus noſtris veritatis fulgoraperiret. aut nō me ſenſuꝝ fuiſſe illū dolorē. aut certe ꝓ nihilo toleratuꝝ. ¶ Rn̄. dd̓. ſicut ſupͣ dictū eſt. in contemplatōe veritatis maxīa delectatio conſiſtit. omnis autemdelectatio dolorem mitigat. vt ſupra dictum ē. ⁊ ideo contemplatio veritatis mitigat triſticiam vel dolorem. ⁊ tanto magis qͣꝫto ꝑfectius aliquis eſt amator ſapīe. ⁊ ideo homines ex contemplatōne diuina ⁊ future beatitudīs ī tribulatōibus gaudent. ẜm illud Iaco. i. Omne gaudiumexiſtimate fratres mei cum in temptatōnes varias incideritis. Et quod eſt amplius etiam inter corꝑis cruciatus.hmōi gaudium inuenit̉. ſicut Tyburtius martyr cum nudatis plantis ſuꝑ ardentes prunas incederet dixit. Uidetur mihi ꝙ ſuper roſeos flores incedam in noīe Ieſu xp̄i¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ qui addit ſcīam addit dolorem. vel ꝓpter difficultatem ⁊ defectum inueniende veritatis. vel ꝓpter hoc ꝙ per ſcīam homo cognoſcit multa que voluntaticontrariant̉. ⁊ ſic ex parte reꝝ cognitaꝝ ſcīa dolorem cauſat. ex parte autem contemplatōis veritatis delectatōem.¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ intellectus ſpeculatiuus non mouet aīmex parte rei ſpeculate. mouet tamen animum ex parte ip̄iꝰcontemplatōnis que eſt quoddam bonum hominis. ⁊ naturaliter delectabil̓. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ in viribus animeſit redundantia ab inferiori ad ſuperius. ⁊ ſecundum hocdelectatio contemplatōnis que eſt in ſuperiori parte redūdat ad mitigandum etiam dolorem qͥ eſt in ſenſu.Ad quintū ſic procediturUidet̉ ꝙ ſomnus ⁊ balneum non mitigēt triſticiam. Triſtia .n. in anima conſiſtit. ſed ſomnus ⁊ balneum ad corꝑpertinent. non ergo aliquid faciunt ad mitigatōnem triſticie. ¶ Pre. Idem effectus non videt̉ cauſari ex cōtrarijscauſis. ſed hmōi cum ſint corꝑalia repugnant cōtemplationi veritatis. que eſt cauſa mitigatōnis triſticie. vt dictum eſt. non ergo ꝑ huiuſmodi triſticia mitigat̉. ¶ Pre.Triſticia ⁊ dolor ſecundum ꝙ pertinent ad corpus. in qͣdam tranſmutatōne cordis conſi ſtunt. ſed hmōi remediamagis vident̉ pertinere ad exteriores ſenſus ⁊ membraqͣꝫ ad interiorem cordis diſpoſitōnem. non ergo per hmōitriſticia mitigat̉. ¶ Sed contra eſt quod Augꝰ. dic̄. ix. cōfeſ. Audieram balnei nomen inde dictum ꝙ anxietatē pellat ex animo. Et infra. Dormini ⁊ euigilaui. ⁊ non ꝑuaex parte mitigatum inueni dolorem meum. Et inducit qd̓in hymno Ambroſij d̓r. ꝙ quies artus ſolutos reddit laboris vſui. menteſqꝫ feſſas alleuat. luctuſqꝫ ſoluit anxios.¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut dictum ē Triſticia ẜm ſuā ſpēꝫ repugnat vitali motōi corꝑis. ⁊ ideo illa que reformāt naturācorꝑalem ī debitū ſtatū vital̓ motōis. repugnāt triſticie ⁊ip̄aꝫ mitigāt. Per hoc etiā ꝙ hmōi remedijs reducit̉ na-

tura ad debitū ſtatū. cauſat̉ ex his delectatio. hoc .n. eſt qd̓delectatōeꝫ fac̄. vt ſupͣ dictum ē. vnde cum oīs delectatiotriſticiā mitiget. ꝑ hmōi remedia corporalia tri ſticia mitigat̉. ¶ Ad. i. gͦ dd̓. ꝙ ip̄a debita corꝑis diſpoſitio inqͣꝫtumſentit̉. delectatōeꝫ cauſat. ⁊ ꝑ conſequens triſticiam mitigat. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ delectatōnum vna aliam impedit. vtſupͣ dictum ē. ⁊ tn̄ oīs delectatio triſticiam mitigat. vn̄ nōē inconueniēs ꝙ ex cauſis ſe inuicē impediētibus triſticiamitiget̉. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ oīs bona diſpoſitio corꝑis redundat quodammō ad cor ſic̄ ad principium ⁊ finem corporalium motōnum. vt d̓r in li. de cauſa motus animalium.Queſtio. XXXIX.Einde conſideradūeſt de bonitate ⁊ malicia doloris vel triſticie.Et circa hoc querunt̉ qͣttuor. Primo vtrumoīs triſticia ſit malum. Scd̓o vtꝝ poſſit eē bonū honeſtū.Tertio vtꝝ poſſit eē bonū vtile. Quarto viꝝ dolor corꝑisſit ſummum malum.Ad primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ oīs triſticia ſit mala. Dic̄. n. Gregor. nice. Oīstriſticia malū ē ſuiip̄ius natura. ſꝫ qd̓ naturaliter ē malūſꝑ ⁊ vbiqꝫ ē malū. ergo oīs triſticia ē mala. ¶ Pre. Illd̓qd̓ oēs fugiūt etiā ꝟtuoſi ē malū. ſꝫ triſticiā oēs fugiuntetiam ꝟtuoſi. qꝛ vt d̓r in vij. ethi. Et ſi prudens non intendat delectari. tamen intendit non triſtari. ergo triſticiaeſt malum. ¶ Pre. Sic̄ malum corꝑale eſt obiectum ⁊cauſa doloris corꝑalis. ita malum ſpūale eſt obiectum ⁊cauſa triſticie ſpūalis. ſed omnis dolor corporalis eſt malum corporis. ergo omnis triſticia ſpūalis eſt malum anime. ¶ Sed contra. Tri ſticia de malo contrariat̉ delectationi de malo. ſed delectatio de malo eſt mala. vnde in deteſtatōnem quorundam d̓r Prouer. ij. ꝙ letant̉ cum male fecerint. ergo triſticia de malo eſt bona. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ aliquid eſſe bonum vel malum poteſt dici dupliciter. Unomō ſimpl̓r ⁊ ẜm ſe. ⁊ ſic oīs triſticia ē qͦddā malū. hoc .n.ip̄m quod eſt apperitū hoīs anxiari d̓ malo pn̄ti rōeꝫ malihꝫ. impedit̉ .n. ꝑ hoc q̄es appetitus in bono. Alio mō d̓r aliqͥd bonū vel malū ex ſuppoſitōne alterius. ſic̄ verecūdia d̓reē bonū ex ſuppoſitōe alicꝰ turpis ꝯmiſſi. vt d̓r in. iiij. ethi.Sic igit̉ ſuppoſito aliquo contriſtabili vel doloroſo ad bonitate ꝑtinet ꝙ aliquis de malo pn̄ti triſtet̉ vel doleat. ꝙenim non triſtaret̉ vel non doleret. non poſſet eſſe niſi qꝛvel non ſentiret. vel qꝛ non reputaret ſibi repugnans. ⁊vtrunqꝫ iſtoꝝ ē malum manifeſte. ⁊ ideo ad bonitatem ꝑtinet vt ſuppoſita pn̄tia mali ſequat̉ triſticia vel dolor. ⁊hoc eſt quod Augꝰ. dic̄. viij. ſuper Gen̄. ad lr̄am. Adhuceſt bonum quod dolet amiſſum bonum. nam niſi aliquodbonum remanſiſſet in natura. nullius boni amiſſi dolor eſſet in pena. ſed quia ſermones morales ſunt in ſingularibus quorum ſunt operatōnes. illud quod eſt ex ſuppoſitōne bonum debet bonum iudicari. ſicut quod eſt ex ſuppoſitione voluntarium iudicat̉ voluntarium. vt d̓r in. iij. eth.vt ſupra habitum eſt. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ Gregor. nycenus loquit̉ de triſticia ex parte mali triſtantis. non auteꝫex parte ſentientis ⁊ repudiantis malum. Et ex hac etiaꝫparte omnes fugiunt triſticiam inquantum fugiunt malum. ſed ſenſum ⁊ refutatōnem mali non fugiunt. Et ſicdicendum etiam eſt de colore corporali. nam ſenſus ⁊ recuſatio mali corꝑal̓ atteſtat̉ nature bone. Un̄ pꝫ reſponſio adſecundum ⁊ ad tertium.