QueſtioXXXVII.

ſcat ꝙ mutet ꝯͣriā inclinatōnem in inclinatōnem ꝓpriamiam non erit aliqua repugnantia vel violentia ſicut quando agens fortius corrūpendo corpus graue aufert ei inclinatōeꝫ qua tendit deorſum. ⁊ ſic fieri ſurſum non ē ei violentum. ſed naturale. Sic igit̉ ſi aliqua poteſtas maior intm̄ inualeſcat ꝙ auferat inclinationem voluntatis vel appetitus ſenſitiui. ex ea non ſequit̉ dolor vel triſticia. ſꝫ tuncſolum ſequit̉ qn̄ remanet inclinatio appetitus in contrarium. ⁊ īde eſt ꝙ Augꝰ. dicit ꝙ voluntas reſiſtens poteſtati fortiori cauſat dolorem. ſi .n. non reſiſteret ſed cederetconſentiendo. non ſequeret̉ dolor ſed delectatio. ¶ Ad. i.ergo dd̓. ꝙ maior poteſtas dolorem cauſat. non ẜm ꝙ eſtagens in potentia. ſed ẜm ꝙ eſt agens actu. dum .ſ. fac cōiunctionem mali corruptiui. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ nihil ꝓhibetaliquam poteſtatem que non eſt maior ſimpliciter eē maiorem quantum ad aliquid. ⁊ ẜm hoc aliquod nocumentum inferre poſſunt. Si autem nullo modo maior eſſet.nullo modo poſſet nocere. vnde non poſſet cauſam doloris inferre. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ exteriora agentia poſſunt eſſecauſa motuum appetitiuoꝝ. inquantum cauſant preſentiam obiecti. ⁊ hoc modo poteſtas maior ponitur cauſa doloris.¶ Queſtio. XXXVII.Einde ꝯſiderādumeſt de effectibus doloris vel triſticie. Et circahoc queruntur quattuor. Primo. vtrum dolor auferat facultatem addiſcendi. Secundo. vtrum aggrauatio animi ſit effectus triſticie vel doloris. Tertio vtruꝫtriſticia vel dolor debiliter omnem operatōnem. Quartovtrum triſticia noceat corpori magis qͣꝫ alie paſſiones anime.Ad primum ſic procediturUidetur ꝙ dolor non auferat facultatem addiſcendi. Dicitur. n. Iſa. xxvi. Cum feceris iudicia tua in terra. iuſticiam diſcent omnes habitatores orbis. Et infra. In tribulatione murmuris doctrina tua eis. ſed ex iudicijs dei ⁊tribulatione ſequitur dolor ſeu triſticia in cordibus hominum. ergo dolor vel triſticia non tollit. ſed magis augetfacultatem addiſcendi. ¶ Pre. Iſa. xxviij. dicitur. Queꝫdocebit ſcientiam ⁊ quem intelligere faciet auditum? Ablactatos a lacte. auulſos ab vberibus. id eſt. a delectationibus. ſed dolor ⁊ triſticia maxime tollunt delectatōnes. impedit enim triſticiam omnem delectatōnem. vt dicitur invij. ethico. Et Eccl̓. xi. dicitur. ꝙ malicia hore obliuionemfacit luxurie maxime. ergo dolor non tollit ſed magis prebet facultatem addiſcendi. ¶ Pre. Triſticia interior preeminet dolori exteriori. vt ſupra dictum eſt. ſed ſimul cuꝫtriſticia poteſt homo addiſcere. ergo multo magis ſimulcum dolore corporali. ¶ Sed contra eſt quod Augꝰ. dicitin. i. ſoliloquiorum. Quamqͣꝫ accerrimo dolore dentiumhis diebus torquerer. non quidem ſinebar animo voluere. niſi ea que iam forte addiſceram. addiſcendo autem penitus impediebar ad quod mihiltota intentōe animi opꝰerat. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ quia omnes potentie anime in vna eſſentia anime radicantur. neceſſe eſt ꝙ quando intentio anime vehementer trahitur ad operatōnem vnius potentieretrahatur ab operatōne alterius. vnius enim anime nonpoteſt eſſe niſi vna intentio. ⁊ ꝓpter hoc ſi aliquid ad ſe trahat totam intentōnem aīe vel magnam ꝑtem ip̄ius. nō cōpatitur ſecum aliqͥd aliud quod magnam attentōnem requirat. manifeſtum eſt autem ꝙ dolor ſenſibil̓ maxīe tra

hit ad ſe intentōnem aīe. qꝛ naturaliter vnumquodqͣꝫ tota intentōne tendit ad repellendum contrarium. ſicut etiāin rebus naturalibus apparet. Sil̓r etiam manifeſtum ēꝙ ad addiſcendum aliquid de nouo requiritur ſtudium.⁊ conatus cum magna intentōne. vt pꝫ per illud quod d̓rProuerbio. ij. Si queſieris ſapientiam quaſi pecuniam⁊ ſicut theſauros effoderis eam. tunc intel liges diſciplinam. Et ideo ſi ſit dolor intenſus. impeditur homo ne tūcaliquid addiſcere poteſt. ⁊ tantum poteſt intendi ꝙ nec etiam inſtante dolore poteſt homo aliquid conſiderare etiāquod prius ſciuit. in hoc tamen attendit̉ diuerſitas ẜm diuerſitatem amoris quam homo habet ad addiſcendum vl̓conſiderandum. quia quanto maior fuerit. magis retinetintentōnem animi. ne omnino feratur ad dolorem. ¶ Adi. ergo dd̓. ꝙ triſticia moderata que excludit euagatōnemanimi. poteſt conferre ad diſciplinam ſuſcipiendam. ⁊ p̄cipue eorum per que homo ſperat ſe poſſe a triſticia liberari. ⁊ hoc mō in tribulatōne murmuris homīes doctrinamdei magis recipiunt. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ tā delectatio qͣꝫ dolorinqͣꝫtum ad ſe trahunt aīe intentōnem. impediūt ꝯſiderarionē rōis. vn̄ in. vij. ethi. d̓r. ꝙ impoſſibile eſt in ip̄a delectatōne venereorum aliquid intelligere. ſed tamen magistrahit ad ſe intentōnem anime qͣꝫ delectatio. ſicut etiamvidemus in rebus naturalibus. ꝙ actio corporis naturalis magis intenditur in contrarium. ſicut aqua calefactamagis patitur a frigido vt fortius congeletur. Si ergo dolor ſeu triſticia fuerit moderata per accidens poteſt conferre ad addiſcendum inqͣꝫtum aufert ſuperab n̄dantiaꝫ delectationum. ſed per ſe impedit. ⁊ ſi intendatur totaliteraufert. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ dolor exterior accidit ex leſionecorporali. ⁊ ita magis habet tranſmutatōnem corporalemadiunctam qͣꝫ dolor interior. qui tamen eſt maior ſecundum illud quod eſt formale in dolore quod eſt ex ꝑte anime. ⁊ ideo dolor corporalis magis impedit contemplationem que requirit omnimodam quietem qͣꝫ dolor interior. ⁊ tamen etiam dolor interior ſi multum intendat̉. itatrahit intentōnem vt nō poſſit homo de nouo aliquid addiſcere. vnde ⁊ Gregorius ꝓpter triſticiam intermiſit ezechielis expoſitōnem.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uid etur ꝙ aggrauatio non ſit effectus triſticie. Dic̄. .n.apoſtolus. ij. ad Corinthi. vij. Ecce hocip̄um contriſtarivos ſecundum deum quantam in vobis operatur ſollicitudinem defenſionem indignatōnem ⁊cͣ. ſed ſollicitudo ⁊ īdignatio ad quandam erectōnem aī ꝑtinet que ad aggrauatō nem opponitur. non ergo aggrauatio eſt effectus triſticie. ¶ Pre. Tri ſticia delectatōi opponitur. ſed effectuſdelectatōnis eſt dilatatio. cui non opponitur aggrauatio.ſed conſtrictio. ergo effectus triſticie non debet poni aggrauatio. ¶ Pre. Ad triſticiā ꝑtinet abſorbere. vt pꝫ ꝑ illudquod apl̓s dic̄. ij. ad Corinth. ij. Ne forte abundātiori triſticia abſorbeat̉ qui ē eiuſmodi. ſꝫ qd̓ aggrauat̉ nō abſorbet̉. quinimo ſub aliqͦ ponderoſo deprimit̉. qd̓ aūt abſorbetur infra abſorbens includit̉. ergo aggrauatio non dꝫ ponieffectus triſticie. ¶ Sed contra eſt ꝙ Gregor. nycenus ⁊Damaſ. ponunt triſticiam aggrauantē. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ affectus paſſionum aīe qn̄qꝫ metaphorice noīant̉ ẜm ſil̓itudinē ſenſibiliū corpoꝝ. eo ꝙ motꝰ appetitꝰ aīal̓ ſunt ſil̓es īclinatōibꝰ appetitꝰ natural̓. ⁊ ꝑ hūc modū feruor attribuit amori. dilatatio d̓lectatōi. ⁊ aggrauatio triſticie. Dicit̉ .n.idere īpedit̉ a ꝓprio mot-

F 5