QueſtioLXXV

Uidet̉ ꝙ Damaſ. inconuenienter quattuor triſticie ſpecies aſſignet. que ſunt accidia. achios vel anxietas ẜm Grego. nicenum. miſericordia ⁊ inuidia. Triſticia .n. delectationi opponit̉: ſed delectationis non aſſignant̉ alique ſpecies. gͦ nec triſticie ſpecies debent aſſignari. ¶ Pre. Penitentia eſt quedam ſpecies triſticie. ſil̓r etiam nemeſis ⁊ zelus. vt dicit philoſophus in. ij. rheto. que quidem ſub hisſpeciebus non comp̄hendunt̉. ergo inſufficiens eſt eius p̄dicta diuiſio. ¶ Pre. Omuis diuiſio debet eſſe ꝑ oppoſita. ſed p̄dicta non habent oppoſitionem ad inuicem. Naꝫẜm Greg. Accidia eſt triſticia vocem amputans. anxietasvero ē triſticia aggrauans. inuidia non eſt triſticia in alienis bonis. miſericordia autem ē triſticia in alienis maliscontingit autem aliquem triſtari de alienis malis. ⁊ d̓ alienis bonis. ⁊ ſimul cum hoc interius aggrauari. ⁊ exterivocem amittere. ergo p̄dicta diuiſio non ē conueniens ¶Sed contra eſt auctoritas vtriuſqꝫ .ſ. Grego. nice. ⁊ Damaſ. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ad rōnem ſpeciei ꝑtinet ꝙ ſe habeat exadditione ad genus. ſed generi poteſt aliquid addi dupl̓rUno mō quod ꝑ ſe ad ip̄m ꝑtinet ⁊ virtute conuertit̉ inip̄o. ſic ut rōnale addit̉ animali. ⁊ talis additio facit verasſpecies alicuius generis. vt ꝑ ph̓m pꝫ in. vij. ⁊ viij. metaphi. Aliquid vero addit̉ generi quaſi aliquid extraneuma rōne ip̄ius. ſicut ſi album animali addat̉. vel aliquid huiuſmodi. ⁊ talis additio nō facit veras ſpecies generis. ẜmꝙ communiter loquimur de genere ⁊ ſpeciebus. Interdum tamen d̓r aliquid eſſe ſpeciēs alicuius generis ꝓpterhoc ꝙ habet aliquid extraneum ad quod applicat̉ generisrō. ſicut carbo ⁊ flamma dicunt̉ eſſe ſpecies ignis ꝓpt̓ applicationem nature ignis ad materiam alienam. ⁊ ſimilimō loquendi dicunt̉ aſtrologia ⁊ ꝑſpectiua ſpecies mathematice. inqͣꝫtum principia mathematica applicant̉ ad materiam naturalem. ⁊ hoc mō loquendi aſſignant̉ hic ſpecies triſticie ꝑ applicationem rōnis triſticie ad aliquid extraneum. quod quidem extraneum accipi poteſt vel ex partecauſe obiecti. vel ex parte effectus. ꝓprium .n. obiectum triſticie ē ꝓprium malum. vn̄ extraneum obiectuꝫ triſticie accipi poteſt vel ẜm alterum tm̄. quia .ſ. ē malum. ſed nō ꝓprium. ⁊ ſic ē miſericordia. que eſt triſticia de alieno maloinquantum tamen eſtimat̉ vt ꝓprium. vel quantum ad vtrumqꝫ. quia neqꝫ eſt de ꝓprio neqꝫ de malo. ſed de bono alieno. inquantum tamen bonum alienum eſtimat̉ vt proprium malum. ⁊ ſic eſt inuidia. ꝓprius autem effectus triſticie conſiſtit in quadam fuga appetitus. vn̄ extraneumcirca effectum triſticie poteſt accipi qͣꝫtum ad alterum tm̄.quia .ſ. tollit̉ fuga. ⁊ ſic eſt anxietas. que ſic aggrauat animum. vt non appareat aliquod refugium. vn̄ alio nomined̓r anguſtia. Si vero intm̄ ꝓcedat talis aggrauatio vt etiāexteriora membra immobiliter ab oꝑe. quod ꝑtinet ad accidiam. ſic erit extraneum qͣꝫtum ad vtrumqꝫ. quia nec ēfuga nec ē in appetitu. Ideo autem ſpecialiter accidia d̓rvocem amputare. quia vox inter omnes exteriores motusmagis exprimit interiorem conceptum ⁊ affectum. non ſolum in hominibus. ſed etiam in alijs animalibus. vt d̓r ini. politi. ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ delectatio cauſat̉ ex bono quodvno mō d̓r. ⁊ ideo delectationis non aſſignant̉ tot ſpeciesſicut triſticie. que cauſant̉ ex malo. quod multifariam cōtingit. vt dicit Diony. iiij. c. de di. no. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ penitentia ē de malo ꝓprio quod ē ꝑ ſe obiectum triſticie. vn̄non ꝑtinet ad has ſpecies. zelus vero ⁊ nemeſis ſub inuidia continent̉. vt tn̄fra patebit. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ diuiſio iſtanon ſumit̉ ẜm oppoſitiones ſpecierum. ſed ẜm diuerſitatē

extraneorum ad que trahit̉ rō triſticie. vt dictum eſt.Queſtio. XXXVI.Einde ꝯſiderādumTeſt de cauſis triſticie. Et circa hoc querunturquattuor. Primo vtrum cauſa doloris ſit bonum amiſſum vel magis malum coniunctum. Secūdovtrum concupiſcentia ſit cauſa doloris. Tertio vtrum appetitus vnitatis ſit cauſa doloris. Quarto vtruꝫ poteſtascui reſiſti non pōt ſit cauſa doloris.Ad primum ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ bonum amiſſum ſit magis cauſa doloris qͣꝫ malum coniunctum. Dicit. n. Augꝰ. in li. lxxxiij. q. Dulciſſimum dolorem eſſe de amiſſione bonoꝝ temꝑalium. eadēergo rōne quilibet dolor ex amiſſione alicuius boni contingit. ¶ Pre. ſupra dictum ē. ꝙ dolor qui delectationi contrariat̉ eſt de eodem de quo eſt delectatio. ſed delectatio eſtde bono. ſicut ſupra dictum ē. ergo dolor ē principaliter d̓amiſſione. ¶ Pre. ẜm Aug. xiiij. de ci. dei. Amor ē cauſa triſticie ſicut ⁊ aliarum affectionum anime. ſed obiectūamoris ē bonum. ergo dolor vel triſticia magis reſpicit bonum amiſſum qͣꝫ malum coniunctum. ¶ Sed contra eſtꝙ Damaſ. dicit in. ij. li. ꝙ expectatum malum timoremconſtituit. pn̄s vero triſticiam. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſi hoc modoſe haberent priuatōes in apprehenſione anime ſicut ſe habent in ip̄is rebus. iſta queſtio nullius momenti eſſe videret̉. malum .n. vt in. i. li. habitum ē. eſt priuatio boni. pͥuatio autem in rerum natura nihil ē aliud qͣꝫ carentia oppoſiti habitus. ẜm hoc ergo idem eſſet triſtari de bono amiſſo ⁊ de malo habito. ſed triſticia eſt motus appetitꝰ app̄henſionem ſequentis. in apprehenſione autem ip̄a priuatio habet rōnem cuiuſdam entis. vnde d̓r ens rōnis. ⁊ſic malum cum ſit priuatio. ſe habet ꝑ modum contrarij.Et ideo qͣꝫtum ad motum appetitiuum differt vtrum reſpiciat principalius malum coniunctum. vel bonum amiſſum. Et quia motus appetitus animalis hoc modo ſehabet in oꝑibus anime ſicut motus naturalis in rebꝰ naturalibus. ex conſideratōne naturalium motuum veritasaccipi pōt. Si .n. accipiamus in motibus naturalibus acceſſum ⁊ receſſum. acceſſus ꝑ ſe reſpicit id quod eſt conueniens nature. receſſus autem per ſe reſpicit id quod ē contrarium. ſicut graue per ſe recedit a loco ſuperiori. acceditautem naturaliter ad locum inferiorem. Sed ſi accipiamus cauſam vtriuſqꝫ motus .ſ. grauitatem. iip̄a grauitasper prius inclinat ad locū deorſum qͣꝫ retrahat a loco ſurſum a quo recedit vt deorſum tendat. Sic igit̉ cum triſticia in motibus appetitiuis ſe habeat per modum fuge velreceſſus. delectatio autem per modum ꝓſecutionis vel acceſſus. ſicut delectatio per prius reſpicit bonum adeptumquaſi ꝓprium obiectum. ita triſticia reſpicit malum coniunctum. ſed cauſa delectationis ⁊ triſticie .ſ. amor ꝑ priꝰreſpicit bonum qͣꝫ malum. Sic ergo eo mō quo obiectumē cauſa paſſionis. magis ꝓprie ē cauſa triſticie vel dolorismalum coniunctum qͣꝫ bonum amiſſum. ¶ Ad i. ergo dd̓ꝙ ip̄a amiſſio boni apprehendit̉ ſub rōne mali. ſic̄ ⁊ amiſſio mali apprehendit̉ ſub rōne boni. ⁊ ideo Aug. dicit dolorē ꝓuenire ex amiſſione tꝑaliū bonoꝝ. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ delectatio ⁊ dolor ei contrarius reſpiciūt idē. ſed ſub cōtrariarōe. nam ſi delectatio ē de pn̄tia alicuius. triſticia ē de abn̄tia eiuſdem. In vno aūt contrarioꝝ includit̉ priuatio alde con-terius. vt pꝫ in. x. metaphi. ⁊ inde ē ꝙ triſticia q̄

F 4