QueſtioQXXV

oꝑabilibus hꝫ rōnem principij. a quo maxime ſumit̉ⁱ iudiciū. ſicut a regula vel mēſura. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ oīs delectatio in hoc ē vniformis ꝙ ē quies in aliqͦ bono. ⁊ ẜꝫ hocpōt eē regula vel mēſura. nā ille bonus ē cuius voluntasquieſcit in ꝟo bono. malus aūt cuius volūtasʳ quieſcit inmalo. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ cum delectatio ꝑficiat oꝑationemꝑ modum finis. vt ſup dictum ē. nō pōt eſſe oꝑatio ꝑfectebona niſi etiam adſit delectatio in bono. nam bonias reidependet ex fine. ⁊ ſic quodammō bonitas delectatōis eſtQueſtio. XXXVcā bonitatis in oꝑatione. 6Einde ꝯſiderādumeſt d̓ dolore ⁊ triſticia. Et circa hoc primū conſiderandum eſt de triſticia ſeu dolore ẜm ſe.Fcd̓o de cauſis eius. Tertio de effectibus ip̄ius. Quarto de remedijs. Quinto de bonitate vel malicia eiꝰ. Circa primum querunt̉ octo. Primo vtꝝ dolor ſit paſſio anime. Scd̓o vtꝝ triſticia ſit idem quod dolor. Tertio vtrumtriſticia ſeu dolor ſit contraria delectationi. Quarto vtꝝomnis triſticia omni delectationi cōtrariet̉. Quinto viꝝdelectationi contemplationis ſit aliqua triſticia contraria. Sexto vtꝝ magis fugienda ſit triſticia qͣꝫ delectatioappetenda. Septimo vtꝝ dolor exterior ſit maior qͣꝫ dolor interior. Octauo de ſpēbus triſticie.Ad primum ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ dolor nō ſit paſſio aīe. Nulla .n. paſſio aīe eſt incorꝑe. ſed dolor pōt eē in corꝑe. Dicit. n. Augꝰ. in. li. de vera reli. ꝙ dolor qui d̓r corꝑis eſt corruptio repentina ſalutis eius rei quam male vtendo anima corruptioni obnoxiauit. ergo dolor non eſt paſſio anime. ¶ Pre. oīs paſſioꝑtinet ad vim appetitiuam. ſed dolor nō ꝑtinet ad vī appetitiuam. ſed magis ad apprehenſiuam. Dicit. n. Augꝰ.in li. de natura boni. ꝙ dolorem in corꝑe facit ſenſus reſiſtens corꝑi potentiori. ergo dolor nō eſt paſſio anime. VPre. Omnis paſſio aīe ꝑtinet ad appetitum animalem.ſed dolor nō ꝑtinet ad appetitum aīalem. ſed magis ad appetitum naturalem. Dicit. n. Aug. viij. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄amNiſi aliquod bonum remanſiſſet in natura. nullius boniamiſſi eēt dolor in pena. ergo dolor non eſt paſſio anime.¶ Sed ꝯͣ ē ꝙ Augꝰ. xiiij. de ci. dei. ponit dolorē inter paſſiones anime. inducens illud Uirgilij. Hinc metuūt cuꝑiunt gaudentqꝫ dolentqꝫ. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut ad delectationem duo requirunt̉ .ſ. coniunctio boni. ⁊ ꝑceptio huiuſmodi coniunctionis. ita etiam ad dolorem duo requirunt̉ .ſ. coniunctio alicuius mali quod ea rōne eſt malum.quia priuat aliquod bonum. ⁊ ꝑceptio hmōi coniunctionis. Quicquid autem coniungit̉. ſi nō habeat reſpectu eiꝰcui coniungit̉ rōnem boni vel mali. non pōt cauſare delectationem vel dolorem. ex quo pꝫ ꝙ aliquid ſub rōne bonivel mali eſt obiectum delectationis ⁊ doloris. bonum aūt⁊ malum inqͣꝫtum hmōi ſunt obiecta appetitus. vn̄ pꝫ ꝙdelectatio ⁊ dolor ad appetitum ꝑtinent. omnis autē motus appet itiuus ſeu inclinatio conſequens apprehenſionēꝑtinet ad appetitum intellectiuum vel ſenſitiuum. Naminclinatio appetitus naturalis non conſequit̉ apprehenſionem ip̄ius appetentis. ſed alterius. vt in primo dictuꝫē. Cū igit̉ delectatio ⁊ dolor p̄ſupponāt in eodem ſubiectoſenſum vel apprehenſionē aliqua. manifeſtū eſt ꝙ dolor ſicut ⁊ delectatio ē in apperitu intellectiuo vel ſenſitīo. oīsaūt motus appetitus ſenſitiui d̓r paſſio. vt ſupͣ dictum ē.⁊ p̄cipue illi q̄ in defectū ſonāt. vn̄ dolor ẜm ꝙ ē in appeti

tu ſenſitiuo ꝓprijſſime d̓r paſſio aīe. ſic̄ moleſtie corꝑalesꝓprie paſſiones corꝑis dicunt̉. vn̄ ⁊ Aug. xiiij. de ci. dei. dolorē ſpāliter egritudinē noīat. ¶ Ad. i. gͦ dd̓. ꝙ dolor d̓r eēcorꝑis. qꝛ cā doloris ē in corꝑe. puta cū patimur aliquodnociuū corꝑi. ſꝫ motus doloris ſꝑ ē in aīa. nā corpus nonpōt dolere niſi dolēte aīa. vt Aug. dic̄. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ dolor d̓r eſſe ſenſus. nō qꝛ ſit actus ſenſitiue ꝟtutis. ſꝫ qꝛ reqͦrit̉ ad dolorē corꝑalē ſicut ad delectatōeꝫ. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙdolor de amiſſione boni demōſtrat bonitatē nature. nō qꝛdolor ſit actus naturalis appetitus. ſꝫ qꝛ natura aliqͥd appetit vt bonū. quod cum remoueri ſentit̉. ſequit̉ dolorispaſſio in appetitu ſenſitiuo.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ triſticia nō ſit dolor. Dic̄. n. Augꝰ. xiiij. de ci. deiꝙ dolor in corꝑibus d̓r. Triſticia autem magis d̓r in aīa.ergo triſticia nō ē dolor. ¶ Pre. Dolor nō eſt niſi de pn̄ti malo. ſed triſticia pōt eē de p̄terito ⁊ de futuro. ſicut penitentia eſt triſticia de p̄terito ⁊ anxietas de futuro. gͦ triſticia omnino a dolore differt. ¶ Pre. Dolor non videt̉conſequi niſi ſenſum tactus. ſed triſticia pōt conſequi exomnibus ſenſibus. ergo triſticia non eſt dolor. ſed ſe habetin pluribus. ¶ Sed contra eſt quod Apl̓s dicit ad Ro.ix. Triſticia eſt mihi magna ⁊ cōtinuus dolor cordi meo.ꝓ eodem vtens triſticia ⁊ dolore. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ delectatio⁊ dolor ex duplici apprehenſione cauſari pn̄t. vel ex apprehenſione exterioris ſenſus. vel ex apprehenſione interioriſiue intellectus ſiue imaginationis. Interior autem app̄henſio ad plura ſe extendit qͣꝫ exterior. eo ꝙ quecunqꝫ cadunt ſub exteriori apprehenſione. cadunt ſub interiori. ſꝫnon ecōuerſo. Sola igit̉ illa delectatio que ex interiori apprehenſione cauſat̉ gaudium nomīat̉. vt ſupra dictum eſt⁊ ſimiliter ille ſolus dolor qui ex apprehenſione interioricauſat̉ noīat̉ triſticia. Et ſicut illa delectatio que ex exteriori apprehenſione cauſat̉. delectatio quidem nominat̉. nonautem gaudium. ita ille dolor qui ex exteriori apprehenſion cauſat̉. nominat̉ quidem dolor. non autem triſticia.Sic igit̉ triſticia eſt quedam ſpecies doloris. ſicut gaudium delectationis. ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ Augꝰ. loquit̉ ibi qͣꝫtum ad vſum vocabili. quia dolor magis vſitat̉ in corporalibus doloribus qui ſunt magis noti qͣꝫ in doloribꝰ ſpiritualibus. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ſenſus exterior non ꝑcipit niſi pn̄s. vis autem cognitiua interior pōt ꝑcipere pn̄s. p̄teritum. ⁊ futurum. ⁊ ideo triſticia poteſt eē de pn̄ti. p̄terito⁊ futuro. dolor autem corꝑalis qui ſequit̉ apprehenſionēſenſus exterioris non pōt eē niſi de pn̄ti. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙſenſibilia tactus ſunt doloroſa nō ſolum inqͣꝫtum ſunt improportionata virtuti apprehenſiue. ſed etiam inquātumcontrariant̉ nature. alioꝝ vero ſenſuum ſenſibilia pn̄t quidem eſſe improportionata virtuti apprehenſiue. non tamēcontrariant̉ nature niſi in ordine ad ſenſibilia tactus. vn̄ſolus homo qui eſt animal ꝑfectum in cognitōne delectat̉in ſenſibilibus alioꝝ ſenſuū ẜm ſeip̄a. alia ꝟo aīalia nondelectant̉ in eis niſi ẜm ꝙ referunt̉ ad ſenſibilia tactus. vtd̓r in. iij. ethi. ⁊ ideo de ſenſibilibꝰ alioꝝ ſenſuū nō d̓r eſſedolor ẜm ꝙ contrariat̉ delectatiōi naturali. ſed magis triſticia que contrariat̉ gaudio animali. Sic igit̉ ſi dolor accipiat̉ ꝓ corꝑali dolore quod vſitatius eſt. dolor ex oppoſito diuiditur contra triſticiam ſecūdum diſtinctionem apprehenſionis interioris ⁊ exterioris. licet quantum ad obiecta delectatio ad plura ſe extendat qͣꝫ dolor corꝑalis. Sivero dolor accipiat̉ communiter. ſic dolor eſt genus triſti-

F 2