Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXXXII

ſunt delectabiles. Et qꝛ amor ē alicꝰ bōni admiratio eſtalicuius magni. idcirco amari ab alijs in admiratōe haberi ē delectabile inqͣꝫtum hoc ſit hoī eſtimatio ꝓprie bonitatis vel magnitudinis in quibꝰ aliquis delectat̉. Tertio inqͣꝫtum ip̄e oꝑationes alioꝝ ſi ſint bone eſtimant̉vt bonū ꝓpriū ꝓpter vim amoris qui facit eſtimare amicūqͣi eundē ſibi. ꝓpter odiū qd̓ facit eſtimare bonū alterius ſibi ꝯͣrium efficit̉ mala oꝑatio inimici delectabilis. vn̄d̓r i. ad Corinth. xiij. charitas gaudet ſuꝑ iniquitate. ꝯgaudet aūt veritati. Ad .i. ergo dd̓. oꝑatio alteriꝰpōt eſſe mihi ꝯiuncta vel effectū ſicut in primo. velapprehenſione ſicut in ſcd̓o. vel affectionē ſic̄ in tertio. Ad. ij. dd̓. illa ꝓcedit qͣꝫtum ad tertiū modum. non aūt qͣꝫtum ad duos primos. Ad. iij. dd̓.oꝑationes alioꝝ ſi non ꝓcedāt ex habitibus qui in meſunt. cauſant tn̄ in me aliquid delectabile. vel faciūt mihieſti mationem ſiue apprehenſionem ꝓprij habitus. vel ꝓcedūt ex habitu illius qui ē vnū mecū amoremAd ſextum ſic procediturUidet̉ benefacere alteri ſit delectatōnis. De lectatio .n. cauſat̉ ex conſecutione ꝓprij boni. ſicut ſupͣ dictū eſt.ſed benefacere ꝑtinet ad ꝯſecutionem ꝓprij boni. ſꝫ magis ad emiſſionem. ergo magis videt̉ eſſe triſticie qͣꝫ delectationis. Pre. ph̓us dicit in. iiij. ethi. illiberalitasconnaturalior eſt hoībus qͣꝫ ꝓdigalitas. ſed ad ꝓdigalitatem ꝑtinet bn̄facere alijs. ad illiberalitatem aūt ꝑtinet deſiſtere abn̄ faciendo. cum ergo oꝑatio ꝯnaturalis ſit delectabilis vnicuiqꝫ. vt d̓r in. vij.. x. ethi. videt̉ bene facerealijs non ſit cauſa delectationis Pre. contrarij effectusex contrarijs cauſis ꝓcedunt. ſed quedam que ꝑtinēt admalefacere ſunt naturaliter hoī delectabilia. ſicut vincereredarguere. vel increpare alios. etiam punire qͣꝫtum adiratos. vt dicit ph̓s in i. rheto. ergo benefacere magis ētriſticie qͣꝫ delectatōis. Sed ꝯͣ eſt qd̓ ph̓s dicit in. ij. politico. largiri auxiliari amicis aut extraneis ē delectabiliſſimum. Rn̄. dd̓. hocip̄um qd̓ eſt bn̄facere alteripōt tripl̓r eſſe delectationis. Uno comꝑationemad effectū quod eſt bonū in altero ꝯſtitutū. ẜm hoc inqͣꝫtum bonū alterius reputamus quaſi noſtrum bonumpter vnionē amoris. delectamur in bonis quod nos fitalijs. p̄cipue amicis. ſicut in bono ꝓprio. Alio ꝯꝑationem ad finem. ſicut cum aliquis hoc quod alteri benefacit ſperat ꝯſequi aliquod bonum ſibi ip̄i. vel a deo velab hoīe. ſpes aūt delectatōis eſt. Tertio comꝑationē ad principiū. ſic hoc qd̓ eſt bn̄facere alteri pōt delectabile comꝑationem ad triplex principium. Quoꝝvnū eſt facultas bn̄faciendi. ẜm hoc bn̄facere alteri fitdelectabile inqͣꝫtum hoc fit hoī q̄dā imaginatio abundantis boni in ſeip̄o exn̄tis ex quo poſſit alijs communicare. ideo homines delectant̉ in filijs oꝑibus ꝓprijs ſicutquibus cōmunicant ꝓprium bonum. Aliud principium ēhabitus inclinans. ẜm quem benefacere fit alicui connaturale. vnde liberales delectabiliter dant alijs. Tertiumprincipium eſt motiuum. puta cum aliquis mouetur abaliquoquem diligit ad benefaciendum alicui. omnia .n.que facimus vel patimur ꝓpter amicum delectabilia ſuntquia amor precipua delectationis eſt. Ad. i. dd̓.emiſſio inqͣꝫtum eſt indicatiua ꝓprij boni eſt delectabilis.ſed inqͣꝫtum euacuat ꝓprium. bonum pōt eſſe contriſtabilis. ſicut qn̄ eſt immoderata. Ad. ij. dd̓. ꝓdigalitashꝫ immoderatam emiſſionem. que repugnat nature.

ꝓdigalitas d̓r eſſe contra naturā. Ad. iij. dd̓. vincereredarguere punire eſt delectabile inqͣꝫtū ſunt in malum alterius. ſed inqͣꝫtū ꝑtinent ad ꝓprium bonum quodplus homo amat qͣꝫ odiat malum alterius. vincere .n. eſtdelectabile naturaliter inqͣꝫtū hoc fit eſtimatio ꝓprie excellentie. ꝓpter hoc omnes ludi in quibus ē concertatio. in quibus pōt victoria ſunt maxīe delectabiles vl̓roēs ꝯcertatōes ẜm hn̄t ſpem victorie. Redarguere aūt increpare pōt eſſe dupl̓r delectatōis. Uno inqͣꝫ facit hoī imaginationē ꝓprie ſapīe excellētie. increpare .n. corriꝑe eſt ſapientū maioꝝ. Alio ẜm aliqͥsincrepādo rep̄hendendo alteri bn̄facit qd̓ ē delectabile.vt dictū eſt. irato autē eſt delectabile punire inqͣꝫtū videt̉remouere apparentē minoratōeꝫ. videt̉ ex p̄cedenti leſione. .n. aliquis ē ab alio leſus. videt̉ hoc ab alio minoratus. ideo appetit ab hac minoratōeꝫ liberari retributionē leſionis. Et ſic pꝫ bn̄facere alteri ſe pōt eſſe delectabile. ſed malefacere alteri eſt delectabile niſiinqͣꝫtum videt̉ ꝑtinere ad ꝓpriū bonū.Ad ſeptimum ſic procedit̉Uidet̉ ſil̓itudo ſit delectatōis. Principari .n.eſſe qͣꝫdā diſſil̓itudinē importat. ſꝫ principari p̄eſſe naturaliter ē delectabile. vt d̓r in .i. rheto. diſſil̓itudo magꝭeſt delectatōis qͣꝫ ſi l̓itudo. Pre. nihil magis ē diſſimile delectatōi qͣꝫ triſticia. ſꝫ illi patiunt̉ triſticiā maxīeſequunt̉ delectatōes. vt d̓r in. viij. ethi. diſſil̓itudo ē magis delectatōis qͣꝫ ſil̓itudo. Pre. illi qui ſunt repletialiquibus delectabilibus delectant̉ in eis. ſed magisfaſtidiunt ea. ſicut pꝫ in repletōe ciboꝝ. ergo ſil̓itutudoeſt delectationis. Sed contra ē ſil̓itudo eſt cauſaamoris. vt dictū eſt ſupͣ. amor aūt eſt delectationis. ergo ſi l̓itudo eſt delectationis. Rn̄. dd̓. ſi l̓itudo ē vnitas. vn̄ id qd̓ eſt ſil̓e inqͣꝫtū eſt vnū ē delectabile ſicut amabile. vt ſupͣ dictū eſt. ſiquidem id qd̓ eſt ſil̓epriū bonū corrūpat ſꝫ augeat. eſt ſimpl̓r delectabile. puta hoī. iuuenis iuueni. ſi ꝟo ſit corruptiuū ꝓprij boni. ſic accn̄s efficit̉ faſtidioſum vel ꝯtriſtās. quideminqͣꝫtū eſt ſil̓e vnū. ſꝫ inqͣꝫtū corrūpit id quod eſt magisvnū. aūt aliquid ſil̓e corrūpat ꝓpriū bonū ꝯtīgit dupl̓r.Uno. qꝛ corrūpit menſurā ꝓprij boni quendam exceſſum. bonū .n. p̄cipue corꝑale. vt ſanitas in quadā ꝯmēſuratione ꝯſiſtit. ꝓpter hoc ſuꝑinabundātes cibi vel q̄libet delectatōes corꝑales faſtidiunt̉. Alio directamcontrarietatē ad ꝓpriū bonū. ſicut figuli abominant̉ aliosfigulos. non inqͣꝫtū ſunt figuli. ſꝫ inqͣꝫtū eos amittūt excellentiam propriam. ſiue proprium luerum que appetūtſicut proprium bonum. Ad primum ergo dicendum. cum ſit quedam communicatio principantis ad ſubiectum. eſt ibi quedam ſimilitudo. tamen ſecundum quandam excellentiam. eo principari preeſſe pertinent adexcellentiam proprij boni. ſapientum enim meliorum ēprincipari preeſſe. vnde per hoc fit homini ꝓprie bonitatis imaginatio. vel quia per hoc bomo principat̉ p̄eſtalijs bene facit. quod eſt delectabile. Ad ſecundum dicendum id in quo delectat̉ triſtatus. ſi ſit ſimile triſticie. eſt tamen ſimile homini contriſtato. quia triſticietrariantur proprio bono eius qui triſtat̉. ideo appetiturdelectatio ab his qui in triſticia ſunt. vt conferens adprium bonum. inqͣꝫtū eſt medicatiua ꝯtraxij. iſta ēre delectationes corꝑales quibus ſunt contrarie q̄dā triſticie magis appetunt̉ qͣꝫ delectatōes ītellectuales hn̄t