QueſtioXXXII

ſum ei que eſt deorſum. vt d̓r in. v. phiſi. vnde ⁊ contingitin affectibus anime duas delectationes eſſe contrarias¶ Ad. i. gͦ dd̓. ꝙ verbū illud ph̓i eſt intelligendū ẜm ꝙ bonum ⁊ malū accipit̉ in ꝟtutibꝰ ⁊ vitijs. nam inueniunt̉duo contraria vitia. nō autem inuenit virtus contraria ꝟtuti. In alijs autem nihil ꝓhibet duo bona eſſe ad inuicem contraria. ſicut calidum ⁊ frigidum. quoꝝ vnum eſtbonum igni. alterum aque. Et ꝑ hunc modum delectatiopōt eſſe delectationi contraria. ſed hoc in bono ꝟtutis eēnon pōt. quia bonum ꝟtutis non accipit̉ niſi ꝑ conueniētiam ad aliquid vnum .ſ. ad rōnem. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ delectatio ſe habet in effectibus ſicut quies naturalis in corporibus. eſt .n. in aliquo conuenienti ⁊ quaſi connaturali.triſticia autem ſe habet ſicut quies violenta. triſtabile .n.repugnat appeti tui animali. ſicut locus quietis violenteappetitui naturali. quieti autem naturali opponitur ⁊ quies violenta eiuſdem corꝑis. ⁊ quies naturalis alterius.vt d̓r in. vi. phi. vn̄ delectationi opponit̉ ⁊ delectatio ⁊ triſticia. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ ea in quibus delectamur cum ſintobiecta delectationis. nō ſolum faciunt differentiam materialem. ſed etiam formalem ſi ſit diuerſa rō delectabilitatis. diuerſa .n. rō obiecti diuerſificat ſpēꝫ actꝰ vel paſſionis. vt ex ſupͣ dictis pꝫ. ¶ Queſtio. XXXII.Einde ꝯſiderandūeſt de cauſis delectatōnis. Et circa hoc q̄runt̉octo. Primo vtꝝ oꝑatio ſit cā ꝓpria delectationis. Scd̓o vtꝝ motus ſit cā delectationis. Tertio vtrūſpes ⁊ memoria. Quarto vtꝝ triſticia. Quinto viꝝ actiones alioꝝ ſint nobis delectatōis cā. Sexto vtꝝ bn̄facere ateri ſit cā delectatōnis. Septimo vtꝝ ſil̓itudo ſit cā delectationis. Octauo vtꝝ admiratio ſit cauſa delectatōisAd primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ oꝑatio nō ſit ꝓpria ⁊ prima cā delectatōis. vt .n.ph̓us dicit in .i. rheto. Delectari conſiſtit in hoc ꝙ ſenſusaliquid patiat̉. requirit̉ .n. ad delectationem cognitio ſicutdictum eſt. ſed ꝑ prius ſunt cognoſcibilia obiecta oꝑationum qͣꝫ ip̄e oꝑationes. ergo oꝑatio nō eſt ꝓpria cā delectationis. ¶ Pre. delectatio potiſſime conſiſtit in fine adepto. hoc .n. eſt quod p̄cipue concupiſcit̉. ſed non ſꝑ oꝑatioeſt finis. ſed qn̄qꝫ ip̄m oꝑatum. non ergo oꝑatio eſt ꝓpria⁊ ꝑ ſe cā delectationis. ¶ Pre. ocium ⁊ requies dicunt̉ ꝑceſſationem oꝑationis. hec autem ſunt delectabilia. vt d̓rin .i. rheto. non ergo oꝑatio eſt ꝓpria cā delectationis.Sed contra eſt quod ph̓s dicit in. vij. ⁊. x. ethi. ꝙ delectatio eſt oꝑatio connaturalis ⁊ non impedita. ¶ Rn̄. dd̓.ꝙ ſicut ſupra dictum eſt. ad delectationem duo requiruntur .ſ. conſecutio boni conuenientis. ⁊ cognitio hmōi adeptionis. vtrunqꝫ autem horum in quadam oꝑatione conſiſtit. Nam actualis cognitio oꝑatio quedam eſt. ſimiliter bonum conueniens adipiſcimur aliqua oꝑatione. ip̄aetiam oꝑatio ꝓpria eſt quoddam bonum conueniens. vnde oportet ꝙ omnis delectatio aliquam oꝑationem conſequatur. ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ ip̄a obiecta oꝑationum nonſunt delectabilia. niſi inqͣꝫtum coniungunt̉ nobis. vel percognitionem ſolam. ſicut cum delectamur in ꝯſiderationevel inſpectione aliquoꝝ. vel quocunqꝫ alio mō ſil̓ cum cognitione. ſicut cum aliquis delectat̉ in hoc ꝙ cognoſcit ſehabere qd̓cunqꝫ bonū. put a diuitias. vel honorē. vel aliqͥdhmōi q̄ q̄dem nō eſſent delectabilia niſi inqͣꝫtum apprehendunt̉ vt habita. vt .n. ph̓s dicit in. ij. politi. Magnā de

lectatōeꝫ hꝫ putare aliqͥd ſibi ꝓprium. q̄ ꝓcedit ex naturaliamore alicuius ad ſeip̄m. habere aūt hmōi nihil eſt aliudqͣꝫ vti eis. vel poſſe vti. ⁊ hoc eſt ꝑ aliquā oꝑationē. vn̄ manifeſiū eſt ꝙ oīs delectatio in oꝑatōeꝫ reducit̉ ſicut in cāꝫAd. ij. dd̓. ꝙ etiā in illis in quibus oꝑationes nō ſuntfines ſꝫ oꝑata. ip̄a oꝑata ſunt delectabilia inqͣꝫtū ſunt habita vel facta. qd̓ refert̉ ad aliquē vſum vel oꝑationem.Ad. iij. dd̓. ꝙ oꝑatōes ſunt delectabiles inqͣꝫtū ſunt ꝓportionate ⁊ ꝯnaturales oꝑanti. cū aūt ꝟtus hūana ſit finitaẜm aliquā menſurā oꝑatio eſt ſibi ꝓportionata. vn̄ ſi excedat illā menſurā. iā nō erit ſibi ꝓportionata nec delectabilis. ſꝫ magis laborioſa ⁊ accidiās. ⁊ ẜm hoc ocium. ⁊ ludus ⁊ alia q̄ ad requiē ꝑtinēt delectabilia ſunt. inqͣꝫtū auferunt triſticiam q̄ eſt ex labore.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ motus nō ſit cā delectatōis. qꝛ ſicut ſupͣ dictuꝫeſt. bonū pn̄tialiter adeptū eſt cā delectatōis. vn̄ ph̓us invij. ethi. dicit. ꝙ delectatio nō comꝑat̉ generationi. ſꝫ oꝑationi rei iam exn̄tis. id autem qd̓ mouet̉ ad aliud nondūhꝫ illud. ſed quodāmō eſt in via generationis reſpectu illius ẜm ꝙ omni motui adiungit̉ generatio ⁊ corruptio.vt d̓r in. viij. phi. ergo motus non eſt cā delectationis. YPre. motus p̄cipue laborem ⁊ laſſitudinē inducit in oꝑibus. ſed oꝑationes ex hoc ꝙ ſunt laborioſe ⁊ laſſantes nonſunt delectabiles ſed magis afflictiue. ergo motus nō eſtcā delectationis. ¶ Pre. motus importat innouationemquādam que opponit̉ ꝯſuetudini. ſed ea q̄ ſunt conſuetaſunt nobis delectabilia. vt ph̓s dicit in .i. rhetor. ergo motus non eſt cā delectationis. ¶ Sed contra eſt qd̓ Augꝰ.dicit in. viij. confeſſ. Quid eſt hoc dn̄e deus meus cum tuin eternum tibiip̄e ſis gaudium. ⁊ q̄dam de te circa te ſꝑgaudeant. ꝙ hec rerum ꝑs alterno defectu ⁊ ꝓfectu offenſionibus ⁊ conciliationibus gaudet? Ex quo accipit̉ ꝙ homines gaudent ⁊ delectant̉ in quibuſdam alternationibus. ⁊ ſic motus videt̉ eſſe cā delectationis. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙad delectatōeꝫ tria reqͥrunt̉ .ſ. duo qͦꝝ ē ꝯiūctio delectabil̓.⁊ tertiū qd̓ ē cognitio hꝰ ꝯiūctōis. ⁊ ẜm hec tria motꝰ efficit̉ delectabil̓. vt ph̓s dic̄ in. vij. ethi. ⁊ in. i. rheto. Nā ex ꝑte noſtra q̄ delectamur. trāſmutatio efficit̉ nobis delectabilis ꝓpter hoc ꝙ natura nr̄a trāſmutabil̓ ē. ⁊ ꝓpter hoc qd̓ ēnobis conueniēs nūc. nō erit conueniēs poſtea. ſic̄ calefieri ad ignē eſt conueniēs hoī in hyeme. nō aūt in eſtate. Exꝑte ꝟo boni delectātis qd̓ nobis coniungit̉ ſit etiā tranſmutatio delectabil̓. qꝛ actio ꝯtinuata alicꝰ agētis auget effectum. ſicut quanto aliquis diutius appropinquat ignimagis caleſit ⁊ deſiccatur. naturalis autem habitudo inquadam menſura conſiſtit. ⁊ ideo quando continuata p̄ſentia delectabilis ſuperexcedit menſuram naturalis habitudinis efficitur remotio eius delectabilis. Ex parte vero ip̄ius cognitionis. quia homo deſiderat cognoſcere aliquod totum ⁊ perfectum. cum ergo aliqua non poteruntapprehendi tota ſimul. delectat in his tranſmutatio vt wvnum tranſeat ⁊ alterum ſuccedat. ⁊ ſic totum ſentiatur.Unde Auguſtinus dicit in. viij. confeſſio. Non vis vtiqꝫ ſtare ſyllabam. ſed tranſuolare vt alie veniant ⁊ totumaudias. Ita ſemper omnia ex quibus vnum aliquid conſtat. ⁊ non ſunt omnia ſimul plus delectant omnia qͣꝫ ſingula ſi poſſint ſentire omnia. Si ergo ſit aliqua res cuius natura ſit tranſmutabilis. ⁊ nō poſſit in ea fieri exceſſus naturalis habitus ꝑ ꝯtinuatōeꝫ delectabi l̓. ⁊ q̄ poſſittotū ſuū delectabile ſimul intueri. nō erit eis ranſmutatio