QueſtioXXXI

Ad ſextum ſic procediturUidet̉ ꝙ delectationes que ſunt ẜm tactum nō ſint maiores delectationibus que ſunt ẜm alios ſenſus. Illa .n.delectatio videt̉ eſſe maxima qua excluſa gaudium omnoceſſat. ſed talis eſt delectatio que eſt ẜm viſum. Dicit̉ .n.Tobie. v. Quale gaudium erit mihi qui in tenebris ſedeo ⁊ lumen celi non video. gͦ delectatio q̄ eſt ꝑ viſum eſtmaxīa inter ſenſibiles delectatōes. ¶ Pre. vnicuiqꝫ ſit delectabile illud quod amat. vt ph̓s dicit in .i. rhetor. ſed inter alios ſenſus maxime diligit̉ viſus. ergo delectatio qͥeſt ẜm viſum eſt maxīa. ¶ Pre. principium amicitie delectabiſis maxime eſt viſio. ſed cā talis amicitie eſt delectatio. ergo ẜm viſum videt̉ eſſe maxime delectatio. ¶ Sedcontra ē qḋ ph̓s dicit in. iij. ethi. ꝙ maxīe delectatōes ſuntẜm tactum. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut iam dictum ē. vnūquodqꝫinqͣꝫtum amat̉ efficit̉ delectabile. ſenſus aūt vt d̓r in .i. metaphi. diligunt̉ ꝓpter duo .ſ. ꝓpter cognitōeꝫ. ⁊ ꝓpter vtilitatem. vn̄ ⁊ vtroqꝫ mō ꝯtingit eſſe delectationem ẜm ſenſum. Sed qꝛ apprehendere ip̄am cognitōeꝫ tanqͣꝫ bonuꝫquoddā ꝓprium ē hoīs. ideo prime delectationes ſenſuūque .ſ. ſunt ẜm cognitionemʳ ſunt ꝓprie hominum. delectationes autem ſenſuum inqͣꝫtum diligunt̉ ꝓpter vtilitateꝫſunt communes omnibus animalibus. Si igit̉ loquamur de delectatione ſenſus que ē ratione cognitionis. manifeſtum ē ꝙ ẜm viſum eſt maior delectatio qͣꝫ ẜm aliquēalium ſenſum. Si autem loquamur de delectatione ſenſus que eſt rōne vtilitatis. ſic maxime delectatio ē ẜm tactum. vtilitas .n. ſenſibilium attendit̉ ẜm ordinem ad cōſeruationem nature animalis. ad hanc autem vtilitatemꝓpinquius ſe habent ſenſibilia tactus. Eſt .n. tactus cognoſcitiuus eorum ex quibus cōſiſtit animal .ſ. calidi ⁊ frigidi. ⁊ humidi. ⁊ ſicci. ⁊ hmōi. vn̄ ẜm hoc delectationes q̄ſunt ẜm factum ſunt maiores. quaſi fini ꝓpinquiores. ⁊ꝓpter hoc etiam animalia alia que non habent delectationem ẜm ſenſum niſi ratione vtilitatis. non delectant̉ ẜmalios ſenſus niſi in ordine ad ſenſibilia tactus. Neqꝫ .n.odoribus leporum canes gaudent. ſed cibatione. neqꝫ leovoce bouis. ſed comeſtione. vt d̓r in. iij ethi. Cum igit̉ delectatio tactus ſit maxima ratione vtilitatis. delectatio autem viſus ratione cognitionis. ſiquis vtramqꝫ comꝑarevelit. inueniet ſimpliciter delectationem tactus eſſe maiorem delectatione viſus. ẜm ꝙ conſiſtit infra limites ſenſibilis delectationis. quia manifeſtum ē ꝙ id quod eſt naturale. in vnoquoqꝫ ē potentiſſimum. hmōi autem delectationes tactus ſunt ad quas ordinant̉ concupiſcētie naturales. ſicut cibi ⁊ venerea ⁊ hmōi. Sed ſi conſideremusdelectationes viſus ẜm ꝙ viſus deſeruit intellectui. ſic delectationes viſus erunt potiores ea ratione qua ⁊ intelligibiles delectationes ſunt potiores ſenſibilibus. ¶ Ad. i.ergo dd̓. ꝙ gaudium ſicut ſupra dicium ē. ſignificat animalem delectationem. ⁊ hoc maxime ꝑtinet ad viſum. ſeddelectatio naturalis magis ꝑtinet ad tactum Ad. ij. dd̓ꝙ viſus maxime diligit̉ ꝓpter cognitionem. eo ꝙ multasreꝝ dr̄ias nobis on̄dit. vt ibidem d̓r. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ aliomō delectatio eſt cā amoris carnalis. ⁊ alio mō viſio. namdelectatio ⁊ maxīe q̄ ē ẜm tactum eſt cā amicitie delectabilis ꝑ modū finis. viſio aūt ē finis ſic̄ vnū ē principiū motus. inqͣꝫtū ꝑ viſum amabilis imprimit̉ ſpēs rei q̄ allicitad amādū. ⁊ ad ꝯcupiſcēdū eius delectationem.Ad ſeptimum ſic procedit̉

Uidet̉ ꝙ nulla delectatio ſit innatural̓. Delectatio .n. inaffectibꝰ aīe ꝓportionat̉ qͥeti in corꝑibꝰ. ſꝫ appetitꝰ corꝑisnatural̓ nō qͦeſcit niſi in loco ꝯnaturali. gͦ nec qͥes appetitꝰaīal̓ q̄ ē delectatio pōt eſſe niſi in aliqͦ ꝯnaturali. nulla gͦ d̓lectatio ē nō natural̓. ¶ Pre. illud qd̓ ē ꝯͣ naturā ē violētū. ſꝫ oē violētū ē ꝯtriſtās. vt d̓r in. v. metaphi. gͦ nihil qd̓ē ꝯͣ naturā ē delectabile. ¶ Pre. ꝯſtitui in ꝓpriā naturaꝫcū ſentit̉ cauſat delectatōeꝫ. vt pꝫ in diffinitōe ph̓i ſupͣ poſita. ſꝫ ꝯſtitni in naturā vnicuiqꝫ ē naturale. qꝛ motꝰ natural̓ ē qui ē ad terminū naturalē. gͦ oīs delectatio ē naturaʸ̓¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ ph̓s dic̄ in. vij. ethi. ꝙ q̄dā d̓lectatōes ſuntegritudines ⁊ ꝯͣ naturā. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ naturale d̓r qd̓ eſtẜm naturā. vt d̓r in. ij. phi. natura aūt in hoīe dupl̓r ſumipōt. Uno mō ꝓut intellectus ⁊ rō ē potiſſime hoīs natura. qꝛ ẜm eā hō in ſpē ꝯſtituit̉. ⁊ ẜm hoc naturales delectationes hoīm dici pn̄t. qꝛ ſunt in eo qd̓ ꝯuenit ei ẜm rōnemſic̄ delectari in ꝯtēplatōe veritatis. ⁊ in actibꝰ ꝟtutū ē naturale hoī. Alio mō pōt ſumi natura in hoīe ẜm ꝙ ꝯdiuidit̉ rōi .ſ. id qd̓ ē cōe hoī ⁊ alijs. p̄cipue qd̓ rōi nō obedit. ⁊ẜm hoc ea q̄ ꝑtinēt ad ꝯẜuatōeꝫ corꝑis vel ẜm indiuiduūvt cibꝰ. potus. lectus. ⁊ hmōi. vel ſpem. ſic̄ venereoꝝ vſusdicunt̉ hoī delectabilia naturaliter. ẜm vtraſqꝫ aūt delectationes ꝯtingit aliqͣs eſſe innaturales ſimpl̓r loquēdo. ſedcōnaturales ẜm qͦd. Contingit .n. in aliqͦ indiuiduo corrumpi aliqd̓ principioꝝ naturalium ſpeciei. ⁊ ſic id quodeſt contra naturam ſpeciei fieri ꝑ accidens naturale huicindiuiduo. ſicut huic aque calefacte eſt naturale ꝙ calefaciat. Ita igitur contingit ꝙ id quod eſt contra naturamhominis vel qͣꝫtum ad rationem. vel qͣꝫium ad corꝑis conſeruationem fiat huic homini connaturale ꝓpter aliquaꝫcorruptionem nature in eo exn̄te. que quidem corruptiopōt eſſe vel ex ꝑte corꝑis. ſicut ex egritudine. ſicut febricitantibus dulcia videntur amara ⁊ econuerſo. ſiue propimalam complexionem. ſicut aliqui delectantur in cōmeſtione terre vel carbonum vel aliquorum hmōi. vel etiam exꝑte anime. ſicut ꝓpter ꝯſuetudinem aliqui delectantur incōmedendo homines. vel in coitu beſtiarum. aut maſculorum. aut aliorum hmōi. que ſunt ẜm naturam humanā.Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad obiecta.Ad octauū ſic procediturUidet̉ ꝙ delectationi non ſit delectatio contraria. Paſſiones enim anime ſpēciem ⁊ contrarietatem recipiūt ẜmobiectum. obiectum autem delectationis eſt bonum. cumigit̉ bonum non ſit contrarium bono. ſed bonum malo cōtrarietur. ⁊ malum malo. vt d̓r in predicamentis. videturꝙ delectatio non ſit contraria delectationi. ¶ Pre. vni ēcontrarium vnum. vt probatur in. x. metaphi. ſed delectationi eſt contraria delectatio. nō gͦ delectatōi ē ꝯͣria de lectatio. ¶ Pre. ſi delectationi eſt contraria delectatio. hocnon eſt niſi propter contrarietatem eorum in quibus aliquis delectatur. ſed hec differentia eſt materialis. contrarietas autem eſt differentia ſecundum formam. vt diciturin. x. metaphi. ergo contrarietas non eſt delectationis addelectationem. ¶ Sed contra. ea que ſe impediunt ineodem genere exiſtentia ſecundum philoſophum ſunt cōtraria. ſed quedam delectationes ſe inuicem impediunt.vt d̓r in x. ethic. ergo alique delectationes ſunt contrarie.¶ Rn̄. dd̓. ꝙ delectatio in affectōnibus anime. ſic̄ dictūeſt. ꝓportionant̉ quieti in corꝑibꝰ naturalibꝰ. dicunt̉ aūtdue qͥetes eē ꝯͣrie qͥ ſunt in ꝯtrarijs termīs. ſic̄ qͥes q̄ ē ſur