Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXXXI

Ad quartum ſic procediturUidet̉ delectatio ſit in appetitu intellectiuo. Dic̄ .n.ph̓s in. i. rheto. delectatio ē motus qͥdā ſenſibil̓. quieſt in ꝑte intellectiua. delectatio ē in ꝑte intellectiua.Pre. delectatio ē paſſio q̄dā. ſꝫ oīs paſſio ē in appetituſenſitiuo. delectatio eſt niſi in appetitu ſenſitiuo.Pre. delectatio eſt cōis nobis brutis eſt niſi inte nobis brutis cōis eſt. Sed ꝯtra eſt qd̓ in pͣs. d̓r.Delectare in dn̄o. ſed ad deū pōt extendi appetitꝰ ſenſitiuus. ſꝫ ſolū intellectiuus. delectatio pōt eſſe in appetitu intellectiuo. Rn̄. dd̓. ſicut ſupͣ dictum ē. Delectatio q̄dē ſequit̉ apprehenſionē rōnis. ad apprehenſionē autem rōis ſolū ꝯmouet̉ appetitus ſenſitiuus applicatōnem ad aliqͥd ꝑticulare. ſꝫ etiā apperitus intellectiuus quid̓r volūtas. ẜm hoc in appetitu intellectiuo ſiue in volūtate eſt delectatio d̓r gaudiū. aūt delectatio corꝑal̓. hoctn̄ intereſt inter delectatōeꝫ vtriuſqꝫ apperitus. delectatio appetitus ſenſibilis eſt aliqͣ trāſmutatōe corꝑali. delectatio autē appetitus intellectiui nihil aliud ē qͣꝫ ſimpl̓rmotus volūtatis. ẜm hoc Augꝰ. dicit in. xiiij. de ci. dei.cupiditas leticia nihil eſt aliud qͣꝫ volūtas in eoꝝ ꝯſecutione volumus. Ad. i. dd̓. in illa diffinitōne ph̓iſenſibile ponit̉ cōmuniter quacunqꝫ apprehenſione. dicit .n. ph̓us in. t. ethi. ẜm omnem ſenſum eſt delectatioſimiliter aūt intellectū ſpeculationem. Uel poteſt dici ip̄e diffinit delectationem appetitus ſenſitiui. Adij. dd̓. delectatio babet rationem paſſionis ꝓprie loquendo. inqͣꝫtum eſt cum aliqua tranſmutatione corꝑali. ſicnon eſt in appetitu intellectiuo. ſed ẜm ſimplicem motuꝫſic .n. etiam eſt in deo in angelis. vnde dicit ph̓us in. vij.ethi. deus vna ſimplici oꝑatione gaudet. Et Diony. dicit in fi. cele hierarchie. angeli ſunt ſuſceptibiles noſtre paſſibilis delectationis. ſed congaudent deo ẜm īcorruptionis leticiam. Ad. iij. dd̓. eſt in nobis non ſolum eſt delectatio in qua communicamus cum brutis. ſedetiam in qua communicamus cum angelis. vnde ibidemDiony. dicit ſancti homines multotiens fiunt in participatione delectationum angelicarum. ita in nobis eſtdelectatio non ſolum in appetitu ſenſitiuo in quo communicamus cum brutis. ſed etiam in appetitu intellectiuo inquo cōmunicamus cum angelis.Ad quintū ſic procediturUidet̉ delectationes corꝑales ſenſibiles ſint maiareſdelectationibus ſpiritualibus intelligibilibus. Om̄s .n.aliquam delectatōnem ſequunt̉. ẜm ph̓m in. x. ethico. ſedplures ſequunt̉ delectationes ſenſibiles qͣꝫ delectationesſpūales intelligibiles. ergo delectatōes corꝑales ſunt maiores. Pre. magnitudo cāe ex effectu cognoſcit̉. ſed delectationes corꝑales hn̄t fortiores effectus. trāſmutāt .n.corpus quibuſdā inſanias faciūt. vt d̓r in. vij. ethi. ergodelectatōes corꝑales ſunt fortiores. Pre. delectatōnescorꝑales oportet tꝑare refrenare ꝓpter eaꝝ vehementiā.ſed delectatōes ſpūales non oportet refrenare. ergo delectationes corꝑales ſunt maiores. Sed contra eſt quodd̓r in pͣs. qͣꝫ dulcia faucibus meis eloquia tua ſuꝑ melorimeo. Et ph̓s dicit in. x. ethi. maxima delectatio eſt queeſt ẜm oꝑationem ſapīe. Rn̄. dd̓. ſicut iam dictū eſt.delectatio ꝓuenit ex coniunctōe conuenientis cum ſentit̉cognoſcit̉. In oꝑibus autem anime p̄cipue ſenſitiue intellectiue eſt hoc conſiderādum tranſeāt in mate

riam exteriorē. ſunt actus vel ꝑfectōes oꝑantis .ſ. intelligere. ſentire. velle. hmōi. actōes tranſeūt in exterioremmateriā. magis ſunt actōes ꝑfectōes materie trāſmutate. motus .n. ē actus mobil̓ a mouēte. Sic igit̉ p̄dicte actiones aīe ſenſitiue intellectiue ip̄e ſunt qͦddā bonumoꝑantis. ſunt etiā cognite ſenſuꝫ vel intellectū. vn̄ etiāex ip̄is ꝯſurgit delectatio ſolū ex eoꝝ obiectis. Si igitur comꝑent̉ delectatōes intel ligibiles delectotōibꝰ ſenſibilibꝰ ẜm delectamur in ip̄is actōibꝰ. puta in cognitōneſenſus. in cognitōe intellectus. ē dubium multoſunt maiores delectatōes intelligibiles qͣꝫ ſenſibiles. ml̓to .n. magis delectat̉ de hoc cognoſcit aliqͥd intelligēdo qͣꝫ de hoc cognoſcit aliqͥd ſentiēdo. qꝛ intellectualis cognitio ꝑfectior ē. etiā magis cognoſcit̉. qꝛ intellectus magis reflectit̉ ſupͣ actū ſuū qͣꝫ ſenſus. eſt etiā cognitio intellectiua magis dilecta. nullus .n. ē vellet magis carere viſu corꝑali qͣꝫ viſu ītellectuali. eo beſtievel ſtulti carēt. ſic̄ Aug. dic̄ in li. de ci. dei. Sꝫ ſi comꝑent̉delectatōes ītelligibiles ſpūales delectatōibꝰ ſenſibilibuscorꝑalibꝰ. ſic ẜm ſe ſimpl̓r loquēdo delectatōes ſpūalesſūt maiores. hoc apparet ẜꝫ tria re q̄rūt̉ ad delectatōeꝫſ bonū ꝯiunctū id cui ꝯiungit̉. ip̄a ꝯiūctio. ip̄ꝫ bonūſpūale ē maiꝰ qͣꝫ corꝑale bonū. ē magꝭ dilectū. cꝰ ſignūē hoīes etiā a maxīs corꝑalibꝰ voluptatibꝰ abſtinēt. vi ꝑdāt honorē qui eſt bonū intelligibile. ſil̓r etiā ip̄a ꝑsintellectiua ē multo nobilior magis cognoſcitiua qͣꝫ ꝑsſenſitiua. Coniūctio etiā vtriuſqꝫ ē magis intima magis ꝑfecta magis firma. Intimior quidem ē. qꝛ ſenſusſiſtit circa exteriora accn̄tia rei. intellectus ꝟo penetrat vſqꝫ ad rei eſſentiā. ob̓m .n. intellectus ē qd̓ qͥd ē. ꝑfectior ātē. qꝛ ꝯiunctōi ſenſibilis ad ſenſum adiungit̉ motꝰ qui ēactus imꝑfectus. vn̄ delectatōes ſenſibiles ſunt tote ſil̓. ſꝫ in eis aliquid ꝑtrāſit aliqͥd expectat̉ ꝯſummādūvt pꝫ in delectatōe ciboꝝ venereoꝝ. ſꝫ intelligibilia ſuntabſqꝫ motu. vn̄ delectatōes tales ſunt tote ſil̓. Eſt etiā firmior. qꝛ delectabilia corꝑalia ſunt corruptibilia cito deficiūt. bona ꝟo ſpūalia ſunt incorruptibilia. Sꝫ ad nosdelectatōes corꝑales ſunt magis vehementes ꝓpter tria.Primo. qꝛ ſenſibilia ſunt magis nota ad nos qͣꝫ intelligibilia. Scd̓o etiā. qꝛ delectatōes ſenſibiles ſint paſſiones ſenſitiui appetitus ſunt aliqͣ trāſmutatōne corꝑaliqd̓ contingit in delectatōnibus ſpūalibus niſi quādam redundantiam a ſuperiori appetitu in inferiorē. Tertio. qꝛ delectatōnes corporales appetunt̉ vt medicine quedam contra corporales de fectus vel moleſtias. ex quibustriſticie quedam conſequunt̉. vn̄ delectatōes corꝑales triſticijs hmōi ſuꝑueniētes magis ſentiunt̉. conſequēsmagis acceptant̉ qͣꝫ delectatōes ſpūales hn̄t triſticias ꝯͣrias. vt infra dicet̉. Ad .i. ergo dd̓. ideo plures ſequunt̉ delectatōnes corporales. quia bona ſenſibilia ſuntmagis pluribꝰ nota. etiā qꝛ homines indigent delectationibus. vt medicinis contra multiplices dolores triſticias. cum plures hominum poſſint attingere addelectationes ſpūales. que ſunt ꝓprie ꝟtuoſorum. conſequens eſt declinent ad corꝑales. Ad. ij. dd̓. tranſmutatio corporis magis contingit ex delectationibus corporalibus inquantum ſunt paſſiones appetitus ſenſitiuiAd tertium dicendum delectationes corꝑales ſuntſecundum partem ſenſitiuam que regulatur ratōne.indigent temperari refrenari per rōnem. ſed delectationes ſpūales ſunt ẜm mentem. que eſt ip̄a regula. vn̄ ſuntẜm ſeip̄as ſobrie moderate.