QueſtioXXXI
naturalem ꝑfectionem eſt totum ſimul. Hec aūt differentia inter animalia ⁊ alias res naturales. ꝙ alie res naturales qn̄ conſtituunt̉ in id quod conuenit eis ẜm naturam.hoc non ſentiunt. ſed animalia hoc ſentiunt. ⁊ ex iſto ſenſucauſat̉ quidam motus anime in appetitu ſenſitiuo ⁊ iſtemotus eſt delectatio. Per hoc ergo ꝙ d̓r ꝙ delectatio eſtmotus anime. ponit̉ in genere. Per hoc autem ꝙ d̓r conſtitutio in exiſtentem naturam .i. in id quod exiſtit in natura rei. ponit̉ cauſa delectatōnis .ſ. pn̄tia connaturalis boni. Per hoc autem ꝙ dicit ſimul tota. oſtendit ꝙ conſtitutio non debet accipi ꝓut eſt in conſtitui. ſed ꝓut eſt in conſtitutum eſſe quaſi in termino motus. non .n. delectatioeſt generatio ꝓut plato poſuit. ſed magis conſiſtit in factum eſſe. vt d̓r in. vij. et hico. Per hoc autem ꝙ dicit ſenſibilis. excludunt̉ perfectiones rerum inſenſibilium. in quibus non eſt delectatio. Sic ergo pꝫ ꝙ cum delectatio ſitmotus in appetitu animali conſequens apprehenſionemſenſus. delectatio eſt paſſio anime ¶Ad i. ergo dd̓. ꝙ operatio connaturalis non impedita eſt perfectio ſecunda. vthabetur in. ij. de anima. ⁊ ideo quando conſtituit̉ res in ꝓpria operatōne connaturali ⁊ non impedita. ſequitur delectatio que conſiſtit in perfectum eſſe vt dictum eſt. ſic ergo cum d̓r ꝙ delectatio eſt operatio. non eſt predicatio pereſſentiam. ſed per cauſam. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ in animali duplex motus conſidetari poteſt. vnus ẜm intentionem finis qui pertinet ad appetitum. alius ẜm executōnem. quipertinet ad exteriorem operatōnem. Licet ergo in eo quiiam conſecutus eſt bonum in quo delectatur ceſſet motusexecutionis quo tendit ad finem. non tamen ceſſat motusappetitiue partis. que ſic̄ prius deſiderabat non habitumita poſtea delectatur in habito. licet .n. delectatio ſit quiesquedam appetitus conſiderata preſentia boni delectantisquod appetitui ſatiſfacit. tamen adhuc remanet immutatio appetitus ab appetibili. ratione cuius delectatio motꝰquidam eſt. ¶Ad. iij. dd̓. ꝙ quamuis nomen paſſionismagis ꝓprie conueniat paſſionibus corruptiuis ⁊ in malum tendentibus. ſicut ſunt egritudines corporales ⁊ triſticia ⁊ timor in anima. tamen etiam in bonum ordinant̉alique paſſiones. vt ſupra dictum eſt. ⁊ ẜm hoc delectatiod̓r paſſio.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ delectatio ſit in tꝑe. Delectatio .n. eſt motus q̄dam. vt in. i. rheto. phūs dic̄. ſed motus omnis eſt in tempore. ergo delectatio eſt in tꝑe. ¶ Pre. Diuturnū vl̓ moroſum d̓r aliquid ẜm tempus. ſed alique delectatōes dicunt̉ moroſe. ergo delectatio eſt in tempore. ¶ Pre. Paſſiones aīe ſunt vnius generis. ſed aliq̄ paſſiones aīe ſuntin tempore. ergo ⁊ delectatio. ¶ Sed ꝯͣ eſt quod ph̓s dic̄in. x. ethi. ꝙ ẜm nullum tp̄s accipiet quis delectatōeꝫ.Rn̄. dd̓. ꝙ aliquid contingit eſſe in tempore dupl̓r. Unomō ẜm ſe. Alio mō per aliud ⁊ qͣi ꝑ accn̄s. Quia .n. tp̄useſt numerus ſucceſſiuoꝝ illa ẜm ſe dicunt̉ eſſe in temꝑe dequoꝝ rōne eſt ſucceſſio. vel aliqͥd ad ſucceſſionē ꝑtines. ſic̄motus. quies. locutio. ⁊ alia hmōi. ẜm aliud vero ⁊ non ꝑſe dicunt̉ eſſe in tꝑe illa de quoꝝ ratōne non eſt aliqͣ ſucceſſio. ſed tamen alicui ſucceſſiuo ſubiacent. ſicut eſſe hoīeꝫde ſui rōne non hꝫ ſucceſſionem. non .n. eſt motus ſed terminus motus vel mutatōnis .ſ. generationis ip̄ius. ſꝫ qꝛhumanum eſſe ſubiacet cauſis tranſmutabilibus. ẜm hohoīeꝫ eē eſt in tꝑe. Sic igit̉ dd̓. eſt ꝙ delectatio ẜm ſe quidem nō eſt in tꝑe ē .n. delectatio in bono iā adepto. qd̓ ē qͣi
terminus motus. ſꝫ ſi illud bonū adeptū trāſmutatōi ſubiaceat. erit delectatio ꝑ accn̄s in tꝑe. ſi aūt ſit oīo intranſmutabile. delectatio nō erit in tꝑe. nec ꝑ ſe. nec ꝑ accn̄s IAd. i. gͦ dd̓. ꝙ ſic̄ d̓r in. iij. de aīa. motꝰ dupl̓r d̓r. Uno mōqꝛ eſt actus imꝑfecti. ſ exn̄tis in potentia inqͣꝫtū hmōi. ⁊talis motus ē ſucceſſiuus ⁊ in tꝑe. Alius aūt motꝰ ē actꝰperfecti .i. exn̄tis in actu. ſicut intelligere. ſentire. ⁊ velle. ⁊hmōi. ⁊ etiā delectari. ⁊ hmōi motus nō ē ſucceſſiuꝰ. necꝑ ſe in tꝑe. ¶Ad. ij. dd̓. ꝙ delectatio d̓r moroſa vel diuturna ẜm ꝙ ꝑ accn̄s ē in tꝑe. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ alie paſſiones nō habent ꝓ obiecto bonum adeptum ſicut delectatiovn̄ plus hn̄t de rōne motus imꝑfecti qͣꝫ delectatio. ⁊ ꝑ cōſequens magis delectationi conuenit nō eē in tēꝑe.Ad tertium ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ gaudiū ſit oīo idē qd̓ delectatio. Paſſiones .n.aīe differūt ẜm ob̓a. ſꝫ idē ē obiectū gaudij ⁊ delectatōnisſ. bonū adeptū. gͦ gaudiū ē oīo idē qd̓ delectatio. ¶ Pre.vnus motꝰ nō terminat̉ ad duos terminos. ſꝫ idē ē motꝰqͥ terminat̉ ad gaudiū ⁊ delectatōeꝫ .ſ. ꝯcupīa. gͦ delectatio⁊ gaudiū ſunt oīo idē. ¶ Pre. ſi gaudiū ē aliud a delectatione. videt̉ ꝙ pari rōe ⁊ leticia ⁊ exultatio ⁊ iocūditas ſignificēt aliqͥd aliud a delectatōe. ⁊ ſic erūt oēs diuerſe paſſiones. qd̓ videt̉ eē falſum. nō gͦ gaudiū differt a delectatōe¶ Sꝫ ꝯͣ eſt ꝙ in brutis aīalibꝰ nō dicimꝰ gaudiū. ſed ineis dicimus delectatōeꝫ. nō gͦ eſt idem gaudium ⁊ delectatio. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ gaudium vi Auicē. dic̄ in li. ſuo de aīa.ē q̄dam ſpēs delectatōis. Eſt .n. cōſiderandū ꝙ ſic̄ ſunt q̄dam ꝯcupīe naturales. q̄dā aūt nō naturales. ſꝫ ꝯſequūt̉rōnem. vt ſupͣ dictū eſt. ita etiam delectatōnum q̄dā ſuntnaturales. ⁊ q̇dā nō naturales. q̄ ſunt cū rōe. Uel ſic̄ Damaſ. ⁊ Grego. nice. dicūt. q̄dā ſunt corꝑales. q̄dā aīales.que in in idem redit. Delectamur .n. ⁊ in his q̄ naturalit̓concupiſcimus ea adipiſcētes. ⁊ in his q̄ cōcupiſcimꝰ ẜmrōnem. ſꝫ nomē gaudij nō hꝫ locū niſi in delectatōe q̄ cōſequit̉ rōnem. vn̄ gaudiū nō attribuimus brutis aīalibꝰ.ſꝫ ſolū nomē delectatōis. oē aūt qd̓ concupiſcimꝰ ẜm naturā. poſſumus etiā cū delectatōe rōis concupiſcere. ſꝫ nōecōuerſo. vn̄ de oībꝰ de qͥbꝰ ē delectatio pōt eē gaudiū inhn̄tibꝰ rōnem. qͣꝫuis nō ſꝑ de oībꝰ ſit gaudium. qn̄qꝫ .n.aliquis ſentit aliquam delectationem ẜm corpus de qͣ tn̄nō gaudet ẜm rōnem. Et ẜm hoc pꝫ ꝙ delectatio ē in plꝰqͣꝫ gaudium. ¶Ad i. ergo dd̓. ꝙ cum obiectū appetitusanimalis ſit bonum apprehenſum. diuerſitas apprehenſionis ꝑtinet quodammo ad diuerſitatem obiecti. ⁊ ſic delectationes animales que dicunt̉ etiam gaudia diſtinguūt̉a delectationibus corꝑaſibus. que dicunt̉ ſolum delectationes. ſicut ⁊ de concupiſcentijs ſupra dictum eſt. ¶ Adij. dd̓. ꝙ ſimilis differentia inuenit̉ etiam in concupiſcētijs. ita ꝙ delectatio reſpondeat concupiſcentie ⁊ gaudiūreſpondeat deſiderio. quod magis videtur pertinere adconcupiſcentiam animalem. ⁊ ſic ſecundum differentiammotus eſt etiam differentia quietis. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ alianomina ad delectationem pertinentia ſunt impoſita ab effectibus delectationis. Nam leticia imponitur a dilatatione cordis. ac ſi diceretur leticia. exultatio vero d̓r ab exterioribus ſignis delectationis interioris. que apparent exterius. inquantum ſcꝫ interius gaudium ꝓſilit ad exteriora. iocunditas vero dicitur a quibuſdam ſpiritualibus leticie ſignis vel effectibus. ⁊ tamen omnia iſta nomina vident̉ pertinere ad gaudium. nō .n. vtimur eis niſi in naturis rōnalibus.
Ez