QueſtioXXV
turbationes ſiue egritudines. ſed ſi paſſiones ſimpliciternoīemus oēs motꝰ appetitꝰ ſenſiū. ſic ad ꝑfectōeꝫ hūanihoni ꝑtinet ꝙ etiam ip̄e paſſiones ſint moderate ꝑ rōneꝫcum .n. bonū hoīs ꝯſiſtat in rōe ſic̄ in radice. tāto iſtud bonū erit ꝑfectius qͣꝫto ad plura q̄ hoī ꝯueniūt deriuari pōtvn̄ nullus dubitat quin ad ꝑfectōeꝫ moral̓ boī ꝑtineat ꝙactus exterioꝝ mēbroꝝ ꝑ rōis regulā dirigant̉. vn̄ cū appetitus ſenſitiuus poſſit obedire rōi. vt ſupͣ dictū ē. ad ꝑfectionē moral̓ ſiue hūani boni ꝑtinet ꝙ etiā ip̄e paſſiōesaīe ſint regulate ꝑ rōnē. Sic̄ igit̉ melius ē ꝙ hō ⁊ velitbonū ⁊ faciat exteriori actu. ita etiā ad ꝑfectionē boni moralis ꝑtinet ꝙ hō ad bonū moueat̉. nō ſolū ẜm voluntate ſꝫ etiā ẜm appetitū ſenſitiuū. ẜm illd̓ qd̓ in pͣs. d̓r. Cormeū ⁊ caro mea exultauerūt in deū viuū. vt cor accipiamꝰꝓ appetitu intellectiuo. carnē aūt ꝓ appetitu ſenſiti uo.Ad .ī. ergo dd̓. ꝙ paſſiones aīe dupl̓r ſe pn̄t hr̄e ad iudicium rōis. Uno mō an̄cedenter. ⁊ ſic cū obnubilēt iudiciūrōis ex qͦ dependet bonitas moralis actus. diminuūt actꝰbonitatē. laudabilius .n. ē ꝙ ex iudicio rōis aliquis faciatopus charitatis qͣꝫ ex ſola paſſione miſericordie. Alio mōſe hn̄t ꝯn̄ter. ⁊ hoc dupl̓r. Uno mō ꝑ modū redūdātie. qꝛſ. cū ſuꝑior ꝑs aīe intēſe mouet̉ in aliqͥd. ſequit̉ motū eietiā ꝑs iuferior. ⁊ ſic paſſio exn̄s ꝯn̄ter in appetitu ſenſitiuo eſt ſignū intēſionis volūtatis. ⁊ ſic indicat bonitatemmoralē maiorē. Alio mō ꝑ modū electōis. qn̄ .ſ. hō ex iudicio rōis eligit affici aliqͣ paſſione vt ꝓmptius oꝑet̉ cooperāte appetitu ſenſitiuo. ⁊ ſic paſſio aīe addit ad bonitatēactionis. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ in deo ⁊ in angel̓ nō eſt appetitusſenſitiuus neqꝫ etiā mēbra corꝑea ⁊ ideo bonū in eis nōattendit̉ ẜm ordinationē paſſionū aut corporeoꝝ actuū ſic̄in nobis. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ paſſio tendēs in malū p̄cedensiudiciū rōis diminuit pctm̄. ſed ꝯn̄s aliqͦ p̄dictoꝝ modoꝝauget ip̄m vel ſignat augmentū eius.Ad quartum ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ nulla paſſio aīe ẜm ſpēm ſuā ſit bona vel malamoraliter. Bonū .n. ⁊ malū morale attēdit̉ ẜm rōneꝫ. ſedpaſſiones ſunt in appetitu ſenſitiuo. ⁊ ita id qd̓ ē ẜm rōeꝫaccidit eis. cū ergo nihil ē qd̓ ꝑ accidēs ꝑtineat ad ſpecieꝫrei. videt̉ ꝙ nulla paſſio ẜm ſuā ſpēꝫ ſit bona vel mala.Pre. actus ⁊ paſſiones hn̄t ſpēm ex obiecto. ſi ergo aliqͣpaſſio ẜm aliquā ſuā ſpēꝫ eēt bona vel mala. oporteret ꝙpaſſioues quaꝝ obiectum eſt bonum. bone eſſent ẜm ſuam ſpeciem. vt amor. deſiderium ⁊ gaudium. ⁊ paſſionesqͣꝝ obiectū eſt malum eſſent male ẜm ſuā ſpēꝫ. vt odiū. timor. ⁊ triſticia. ſꝫ hoc pꝫ eſſe falſum. non ergo aliqͣ paſſiolēbona vel mala ex ſua ſpē. ¶ Pre. nulla ſpēs paſſionū eſtq̄ nō inueniat̉ in alijs aīalibus. ſꝫ bonū morale nō iuuenit̉ niſi in hoīe. ergo nll̓a paſſio aīe bona ē vel mala ex ſuaſpē ¶ Sed cōtra eſt qḋ Augꝰ. dicit. ix. de ci. dei. ꝙ miſericordia ꝑtinet ad ꝟtutē. Ph̓s etiā dic̄ in. ij. ethi. ꝙ verecūdia ē paſſio laudabil̓. ergo aliq̄ paſſiones ſunt bone vl̓ male ẜm ſuā ſpēꝫ. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſic̄ de actibꝰ dictū ē. ita ⁊ depaſſionibꝰ dd̓. videt̉. ꝙ .ſ. ſpēs actꝰ vel paſſionis dupl̓r ꝯſiderari pōt. Uno mō ẜm ꝙ ē in genere nature. ⁊ ſic bonūvel malū morale nō ꝑtinet ad ſpēꝫ actꝰ vel paſſiōis. Aliomō ẜm ꝙ ꝑtinēt ad genus moris. ꝓut .ſ. ꝑticipāt aliqͥd devolūtario ⁊ iudicio rōis. ⁊ hoc mō bonū ⁊ maluꝫ moralepn̄t ꝑtinere ad ſpēꝫ paſſionis. ẜm ꝙ accipiunt̉ vt obiectūpaſſionis. qn̄ .ſ. importāt aliqͦd de ſe ꝯueniēs rōi vel diſſonū a rōe. ſic̄ pꝫ de verecūdia q̄ eſt tīor turpis. ⁊ de innidiaq̄ eſt triſticia de bono alterius. ſic .n. ꝑtinēt ad ſpēꝫ exterio
ris actus. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ rō illa ꝓcedit de paſſionibꝰẜm ꝙ ꝑtinent ad ſpēꝫ nature. ꝓut .ſ. appetitus ſenſitiuusin ſe ꝯſiderat̉. ẜm ꝟo ꝙ appetitus ſenſitiuus obedit rōniiā bonū ⁊ malū rōis nō eſt expaſſionibꝰ eius ꝑ accn̄s ſedꝑſe. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ paſſiones q̄ in bonū tendūt ſi ſit verūbonū ſunt bone. ⁊ ſil̓r q̄ a ꝟo malo recedūt. ecōuerſo veropaſſiones q̄ ſunt ꝑ receſſum a bono ⁊ ꝑ acceſſum ad malū ſunt male. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ in brutis aīalibꝰ appetitusſenſitiuus nō obedit rōi. ⁊ tn̄ inqͣꝫtum ducit̉ qͣdā eſtimatiua naturali q̄ ſubijcit̉ rōi ſuꝑiori .ſ. diuīe eſt ī ęis q̄dā ſil̓itudo moral̓ boni qͣꝫtū ad aīe paſſiones. ¶ Qō. XXV.Einde ꝯſiderādumeſt de ordine paſſionum ad inuicem. Et circa hoc q̄runt̉ qͣttuor. Primo de ordine paſſionū iraſcibil̓ ad paſſiones ꝯcupiſcibil̓. Scd̓o de ordīe paſſionū ꝯcupiſcibil̓ ad inuicem. Tertio de ordine paſſionuꝫiraſcibilis ad inuicem. Quarto de quattuor principalibꝰpaſſionibus.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ paſſiones iraſcibil̓ ſint priores paſſionibꝰ ꝯcupiſcibil̓. Oꝛdo .n. paſſionū eſt ẜm ordinem obiectoꝝ. ſedobiectum iraſcibil̓ eſt bonum arduū. qd̓ videt̉ eſſe ſupremum inter alia bona. ergo paſſiones iraſcibil̓ vident̉ p̄eſſe paſſionibꝰ ꝯcupiſcibil̓. ¶ Pre. mouens eſt priꝰ moto.ſꝫ iraſcibilis comꝑat̉ ad ꝯcupiſcibilem ſic̄ mouens ad motum. ad hoc .n. dat̉ aīalibꝰ vt tollant̉ impedimenta quibꝰconcupiſcibilis ꝓhibet̉ frui ſuo obiecto. vt ſupͣ dictū eſt.Remouens aūt ꝓhibens bꝫ rōnem mouentis. vt d̓r ſi. viijphi. ergo paſſiones iraſcibilis ſunt priores paſſionibꝰ cōcupiſcibilis. ¶ Pre. gaudium ⁊ triſticia ſunt paſſionesconcupiſcibilis. ſed gaudium ⁊ triſticia conſequuntur adpaſſiones iraſcibilis. Dicit n. ph̓us in. iiij. ethi. ꝙ punitio quietat imperium ire delectationem loco triſticie faciens. ergo paſſiones concupiſcibilis ſunt poſteriores paſſionibus iraſcibilis. ¶ Sed contra. paſſiones concupiſcibilis reſpiciunt bonum abſolutum. paſſiones iraſcibilisreſpiciunt bonum contractum .ſ. arduum. cum igitur bonum ſimpliciter ſit prius qͣꝫ bonum contractum. videtur ꝙ paſſiones concupiſcibilis ad plura ſe habent qͣꝫ paſſiones iraſcibilis. ¶ Rn̄. dicendum ꝙ paſſiones concupiſcibilis ad plura ſe habent qͣꝫ paſſiones iraſcibilis. Nāin paſſionibus concupiſcibilis inuenitur aliquid pertinens ad motum. ſicut deſiderium. ⁊ aliquid pertinens adquietem. ſicut gaudium ⁊ triſticia. ſed in paſſionibus iraſcibilis non inuenitur aliquid pertinens ad quietem. ſedſolum pertinens ad motum. cuius ratio ē. quia id in quoiam quieſcitur non habet rationem difficilis ſeu ardui.quod eſt obiectum iraſcibilis. quies autem cum ſit finismotus eſt prior in intentione. ſed poſterior in executione.Si ergo comparentur paſſiones iraſcibilis ad paſſionesconcupiſcibilis que ſignificant quietem in bono. manifeſte paſſiones iraſcibilis precedunt ordine executionis huiuſmodi paſſiones concupiſcibilis. ſicut ſpes p̄cedit gaudium. vnde cauſat ipſum. ẜm illud Apoſtoli Roma. xij.Spe gaudentes. Sed paſſio concupiſcibilis importansquietem in malo ſcilicet triſticia. media eſt inter duas paſſiones iraſcibilis. ſequitur enim timorem. cum enim occurrerit malum quod timebatur cauſatur triſticia. precedit autem motum ire. quia cū ex triſticia p̄cedēte aliqͦs inſurgit in vīdictā. hoc ꝑtīet ad motuꝫ ire. Et qꝛ rependere