Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXXV

turbationes ſiue egritudines. ſed ſi paſſiones ſimpliciternoīemus oēs motꝰ appetitꝰ ſenſiū. ſic ad ꝑfectōeꝫ hūanihoni ꝑtinet etiam ip̄e paſſiones ſint moderate rōneꝫcum .n. bonū hoīs ꝯſiſtat in rōe ſic̄ in radice. tāto iſtud bo erit ꝑfectius qͣꝫto ad plura hoī ꝯueniūt deriuari pōtvn̄ nullus dubitat quin ad ꝑfectōeꝫ moral̓ boī ꝑtineatactus exterioꝝ mēbroꝝ rōis regulā dirigant̉. vn̄ appetitus ſenſitiuus poſſit obedire rōi. vt ſupͣ dictū ē. adfectionē moral̓ ſiue hūani boni ꝑtinet etiā ip̄e paſſiōesaīe ſint regulate rōnē. Sic̄ igit̉ melius ē velitbonū faciat exteriori actu. ita etiā ad ꝑfectionē boni moralis ꝑtinet ad bonū moueat̉. ſolū ẜm voluntate ſꝫ etiā ẜm appetitū ſenſitiuū. ẜm illd̓ qd̓ in pͣs. d̓r. Cormeū caro mea exultauerūt in deū viuū. vt cor accipiamꝰ appetitu intellectiuo. carnē aūt appetitu ſenſiti uo.Ad .ī. ergo dd̓. paſſiones aīe dupl̓r ſe pn̄t hr̄e ad iudicium rōis. Uno an̄cedenter. ſic obnubilēt iudiciūrōis ex dependet bonitas moralis actus. diminuūt actꝰbonitatē. laudabilius .n. ē ex iudicio rōis aliquis faciatopus charitatis qͣꝫ ex ſola paſſione miſericordie. Alioſe hn̄t ꝯn̄ter. hoc dupl̓r. Uno modū redūdātie. qꝛſ. ſuꝑior ꝑs aīe intēſe mouet̉ in aliqͥd. ſequit̉ motū eietiā ꝑs iuferior. ſic paſſio exn̄s ꝯn̄ter in appetitu ſenſitiuo eſt ſignū intēſionis volūtatis. ſic indicat bonitatemmoralē maiorē. Alio modū electōis. qn̄ .ſ. ex iudicio rōis eligit affici aliqͣ paſſione vt ꝓmptius oꝑet̉ cooperāte appetitu ſenſitiuo. ſic paſſio aīe addit ad bonitatēactionis. Ad. ij. dd̓. in deo in angel̓ eſt appetitusſenſitiuus neqꝫ etiā mēbra corꝑea ideo bonū in eisattendit̉ ẜm ordinationē paſſionū aut corporeoꝝ actuū ſic̄in nobis. Ad. iij. dd̓. paſſio tendēs in malū p̄cedensiudiciū rōis diminuit pctm̄. ſed ꝯn̄s aliqͦ p̄dictoꝝ modoꝝauget ip̄m vel ſignat augmentū eius.Ad quartum ſic procedit̉.Uidet̉ nulla paſſio aīe ẜm ſpēm ſuā ſit bona vel malamoraliter. Bonū .n. malū morale attēdit̉ ẜm rōneꝫ. ſedpaſſiones ſunt in appetitu ſenſitiuo. ita id qd̓ ē ẜm rōeꝫaccidit eis. ergo nihil ē qd̓ accidēs ꝑtineat ad ſpecieꝫrei. videt̉ nulla paſſio ẜm ſuā ſpēꝫ ſit bona vel mala.Pre. actus paſſiones hn̄t ſpēm ex obiecto. ſi ergo aliqͣpaſſio ẜm aliquā ſuā ſpēꝫ eēt bona vel mala. oporteretpaſſioues quaꝝ obiectum eſt bonum. bone eſſent ẜm ſuam ſpeciem. vt amor. deſiderium gaudium. paſſionesqͣꝝ obiectū eſt malum eſſent male ẜm ſuā ſpēꝫ. vt odiū. timor. triſticia. ſꝫ hoc pꝫ eſſe falſum. non ergo aliqͣ paſſiolēbona vel mala ex ſua ſpē. Pre. nulla ſpēs paſſionū eſt inueniat̉ in alijs aīalibus. ſꝫ bonū morale iuuenit̉ niſi in hoīe. ergo nll̓a paſſio aīe bona ē vel mala ex ſuaſpē Sed cōtra eſt qḋ Augꝰ. dicit. ix. de ci. dei. miſericordia ꝑtinet ad ꝟtutē. Ph̓s etiā dic̄ in. ij. ethi. verecūdia ē paſſio laudabil̓. ergo aliq̄ paſſiones ſunt bone vl̓ male ẜm ſuā ſpēꝫ. Rn̄. dd̓. ſic̄ de actibꝰ dictū ē. ita depaſſionibꝰ dd̓. videt̉. .ſ. ſpēs actꝰ vel paſſionis dupl̓r ꝯſiderari pōt. Uno ẜm ē in genere nature. ſic bonūvel malū morale ꝑtinet ad ſpēꝫ actꝰ vel paſſiōis. Alio ẜm ꝑtinēt ad genus moris. ꝓut .ſ. ꝑticipāt aliqͥd devolūtario iudicio rōis. hoc bonū maluꝫ moralepn̄t ꝑtinere ad ſpēꝫ paſſionis. ẜm accipiunt̉ vt obiectūpaſſionis. qn̄ .ſ. importāt aliqͦd de ſe ꝯueniēs rōi vel diſſo a rōe. ſic̄ pꝫ de verecūdia eſt tīor turpis. de innidia eſt triſticia de bono alterius. ſic .n. ꝑtinēt ad ſpēꝫ exterio

ris actus. Ad i. ergo dd̓. illa ꝓcedit de paſſionibꝰẜm ꝑtinent ad ſpēꝫ nature. ꝓut .ſ. appetitus ſenſitiuusin ſe ꝯſiderat̉. ẜm ꝟo appetitus ſenſitiuus obedit rōni bonū malū rōis eſt expaſſionibꝰ eius accn̄s ſedꝑſe. Ad. ij. dd̓. paſſiones in bonū tendūt ſi ſit verūbonū ſunt bone. ſil̓r a ꝟo malo recedūt. ecōuerſo veropaſſiones ſunt receſſum a bono acceſſum ad ma ſunt male. Ad. iij. dd̓. in brutis aīalibꝰ appetitusſenſitiuus obedit rōi. tn̄ inqͣꝫtum ducit̉ qͣdā eſtimatiua naturali ſubijcit̉ rōi ſuꝑiori .ſ. diuīe eſt ī ęis q̄dā ſil̓itudo moral̓ boni qͣꝫtū ad aīe paſſiones.. XXV.Einde ꝯſiderādumeſt de ordine paſſionum ad inuicem. Et circa hoc q̄runt̉ qͣttuor. Primo de ordine paſſio iraſcibil̓ ad paſſiones ꝯcupiſcibil̓. Scd̓o de ordīe paſſionū ꝯcupiſcibil̓ ad inuicem. Tertio de ordine paſſionuꝫiraſcibilis ad inuicem. Quarto de quattuor principalibꝰpaſſionibus.Ad primū ſic procediturUidet̉ paſſiones iraſcibil̓ ſint priores paſſionibꝰ ꝯcupiſcibil̓. Oꝛdo .n. paſſionū eſt ẜm ordinem obiectoꝝ. ſedobiectum iraſcibil̓ eſt bonum arduū. qd̓ videt̉ eſſe ſupremum inter alia bona. ergo paſſiones iraſcibil̓ vident̉ p̄eſſe paſſionibꝰ ꝯcupiſcibil̓. Pre. mouens eſt priꝰ moto.ſꝫ iraſcibilis comꝑat̉ ad ꝯcupiſcibilem ſic̄ mouens ad motum. ad hoc .n. dat̉ aīalibꝰ vt tollant̉ impedimenta quibꝰconcupiſcibilis ꝓhibet̉ frui ſuo obiecto. vt ſupͣ dictū eſt.Remouens aūt ꝓhibens bꝫ rōnem mouentis. vt d̓r ſi. viijphi. ergo paſſiones iraſcibilis ſunt priores paſſionibꝰcupiſcibilis. Pre. gaudium triſticia ſunt paſſionesconcupiſcibilis. ſed gaudium triſticia conſequuntur adpaſſiones iraſcibilis. Dicit n. ph̓us in. iiij. ethi. punitio quietat imperium ire delectationem loco triſticie faciens. ergo paſſiones concupiſcibilis ſunt poſteriores paſſionibus iraſcibilis. Sed contra. paſſiones concupiſcibilis reſpiciunt bonum abſolutum. paſſiones iraſcibilisreſpiciunt bonum contractum .ſ. arduum. cum igitur bonum ſimpliciter ſit prius qͣꝫ bonum contractum. videtur paſſiones concupiſcibilis ad plura ſe habent qͣꝫ paſſiones iraſcibilis. Rn̄. dicendum paſſiones concupiſcibilis ad plura ſe habent qͣꝫ paſſiones iraſcibilis.in paſſionibus concupiſcibilis inuenitur aliquid pertinens ad motum. ſicut deſiderium. aliquid pertinens adquietem. ſicut gaudium triſticia. ſed in paſſionibus iraſcibilis non inuenitur aliquid pertinens ad quietem. ſedſolum pertinens ad motum. cuius ratio ē. quia id in quoiam quieſcitur non habet rationem difficilis ſeu ardui.quod eſt obiectum iraſcibilis. quies autem cum ſit finismotus eſt prior in intentione. ſed poſterior in executione.Si ergo comparentur paſſiones iraſcibilis ad paſſionesconcupiſcibilis que ſignificant quietem in bono. manifeſte paſſiones iraſcibilis precedunt ordine executionis huiuſmodi paſſiones concupiſcibilis. ſicut ſpes p̄cedit gaudium. vnde cauſat ipſum. ẜm illud Apoſtoli Roma. xij.Spe gaudentes. Sed paſſio concupiſcibilis importansquietem in malo ſcilicet triſticia. media eſt inter duas paſſiones iraſcibilis. ſequitur enim timorem. cum enim occurrerit malum quod timebatur cauſatur triſticia. precedit autem motum ire. quia ex triſticia p̄cedēte aliqͦs inſurgit in vīdictā. hoc ꝑtīet ad motuꝫ ire. Et qꝛ rependere