QueſtioXXIIII

¶ Queſtio. XXIIII.Einde ꝯſiderandūeſt de bono ⁊ malo circa paſſiones aīe. Et circa hoc q̄runt̉ qͣttuor. Primo vtꝝ bonū ⁊ malū morale poſſit in paſſiōibus aīe īuenire. Scd̓o vtꝝ oīspaſſio aīe ſit mala moraliter. Tertio vtꝝ oīs paſſio addatvel diminuat ad bonitatem vel maliciam actus. Quartoviꝝ aliqͣ paſſio ſit bona vel mala ex ſua ſpē.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ nulla paſſio aīe ſit bona vel mala moralit̓. Bonū .n. ⁊ malū morale eſt ꝓpriū hoīs. mores. n ꝓprie dicunt̉hūani. vt Ambro. dic̄ ſuꝑ Lu. ſꝫ paſſiones nō ſunt ꝓpriehoīum. ſꝫ ſunt etiā alijs aīalibus cōes. ergo nulla paſſioaīe eſt bona vel mala moraliter. ¶ Pre. bonū vel maluꝫhoīs eſt ẜm rōnem eē. vel p̄ter rōnem eē. vt Diony. dicitiiij. c. de di. no. ſꝫ paſſiones aīe nō ſunt in rōe ſed in appetitu ſenſitiuo. vt ſupͣ dictum eſt. ergo nō ꝑtinet ad bonumvel malum hoīs quod eſt bonum morale. ¶ Pre. ph̓s dicit in. ij. ethi. ꝙ paſſionibus neqꝫ laudamur neqꝫ vituꝑamur. ſed ẜm bona ⁊ mala moralia laudamur vel vituꝑamur. ergo paſſiones nō ſunt bone vel male moraliter. ¶Sed contra eſt quod Augꝰ. dicit in. xiiij. de ci. dei. de paſſionibus aīe loquēs. Mala ſunt iſta ſi malus eſt amor. bona ſi bonus. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ paſſiones aīe dupl̓r pn̄t ꝯſiderari. vno mō ẜm ſe. alio mō ẜm ꝙ ſubiacent imꝑio rōnis⁊ voluntatis. Si igitur ẜm ſe cōſiderent̉. ꝓut .ſ. ſunt motus quidam irrationalis appetitus. ſic non eſt in eis bonūvel malū morale qd̓ dependet a rōe. vt ſupͣ dictū eſt. Siaūt ꝯſiderent̉ ẜm ꝙ ſubiacēt imꝑio rōis ⁊ voluntatis ſiceſt in eis bonū vel malū morale. ꝓpinquior .n. ē appetitusſenſitiuus ip̄i rōi ⁊ voluntati qͣꝫ membra exieriora. qͦꝝ tn̄motus ⁊ actus. ſunt boni vel mali moralit̓ ẜm ꝙ ſunt voluntarij. vn̄ multo magis ⁊ ip̄e paſſiones ẜm ꝙ ſunt voluntarie pn̄t dici bone vel male moraliter. Dicunt̉ aūt voluntarie vel ex eo ꝙ a voluntate imꝑant̉. vel ex eo ꝙ a voluntate nō ꝓhibent̉. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ iſte paſſiōes ẜmſe ꝯſiderate ſunt cōes hoībus ⁊ aīalibus alijs. ſed ẜm ꝙ arōe imꝑant̉ ſunt ꝓprie hoībus. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ eriā inferiores vires appetitiue dicunt̉ rōnales ẜm ꝙ ꝑticipāt aliqͣliter rōnem. vt d̓r in i. ethi. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ pb̓s dicit ꝙ nōlaudamur aut vituꝑamur ẜm paſſiones abſolute ꝯſideratas. ſꝫ nō remouet quin poſſint fieri laudabiles vel vituꝑabiles ẜm ꝙ a tōe ordinant̉. Un̄ ſubdit. Non .n. laudat̉ aut vituꝑat qui timet aut iraſcit̉. ſed qui aliqualiteri. ẜm rōnem vel p̄ter rōnem.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ oēs paſſiones aīe ſint male moralit̓. Dic̄. n. Auguſt. ix. de ci. dei. ꝙ paſſiones aīe qͥdā vocāt morbos vel ꝑturbatōes aīe. ſꝫ oīs morbꝰ vel ꝑturbatio aīe ē aliqͥd malū moralit̓. ergo oīs paſſio aīe moraliter mala ē. ¶ Pre.Damaſ. dic̄ ꝙ oꝑatio qͥdē q̄ ẜm naturā motꝰ ē. paſſio ꝟoq̄ p̄ter naturā. ſꝫ qd̓ ē p̄ter naturā in motibꝰ aīe hꝫ rōnempctī ⁊ mali moral̓. vn̄ ip̄e alibi dic̄ ꝙ dyabolꝰ ꝟſus eſt exeo qd̓ ē ẜm naturā in id qḋ ē p̄ter naturā. gͦ hmōi paſſiones ſunt male moralit̉. ¶ Pre. oē qd̓ induc̄ ad pctm̄ hꝫrōnē mali. ſꝫ hmōi paſſiones inducunt ad pctm̄. vn̄ Ro.viij. dicunt̉ paſſiones pctōꝝ. gꝰ videt̉ ꝙ ſint male moraliter. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Augꝰ. dic̄ in. xiiij. de tri. ꝙ rectus amoroēs iſtas affectōes rectas hꝫ. metuūt .n. peccare. cupiūt ꝑ-

ſeuerare. dolēt in pctīs. gaudēt in oꝑibꝰ bonis. ¶ Rn̄. dd̓.ꝙ circa hāc qōnē diuerſa fuit ſnīa ſtoicoꝝ ⁊ ꝑipateticoꝝ.Nā ſtoici dixerūt oēs paſſiones eē malas. ꝑipatētici ꝟodixer̄t paſſiōes moderatas eē bonas. q̄ qͥdē dr̄ia lꝫ magnavideat̉ ẜm vocē. tn̄ ẜm rē vel nulla ē vel ꝑua ſi qͥs vtrorūqꝫintētōes ꝯſideret. Stoici .n. n̄ diſcernebāt int̓ ſenſum ⁊ intellectū. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nec int̓ intellectū appetitiuū ⁊ ſenſitiuū.vn̄ nec diſcernebāt paſſiōes aīe a mōtibꝰ volūtatꝭ ẜm hocꝙ paſſiones aīe ſunt in appetitu ſenſitīo. ſimplices āt motus volūtatꝭ ſunt in intellectīo. ſꝫ oēꝫ rōnabilē motū appetitiue ꝑtis vocabāt volūtatē. paſſiōes āt dicebāt motū ꝓgrediētē extra limites rōis. Et iō eoꝝ ſnīaꝫ ſequēs Tulliꝰin. iij. li. d̓ tuſculanis qōnibꝰ. oēs paſſiones vocat aīe morbos. ex qͦ argumētat̉ ꝙ q̄ morboſi ſunt ſani n̄ ſunt. ⁊ qͥ ſani nō ſunt inſipiētes ſunt. vn̄ ⁊ īſipiētes īſanos dicimus.Peripatetici ꝟo oēs motꝰ appetitꝰ ſenſiti paſſiōes vocātvn̄ eas bonos eſtimāt cū ſunt a rōe moderate. malas aūtcū ſint p̄ter moderatōeꝫ rōis. ex qͦ pꝫ ꝙ Tulliꝰ in eodē li.ꝑipateti coꝝ ſnīaꝫ qͦ approbabāt mediocritatē paſſionū īcōueniēter īprobat. dicēs ꝙ oē malū etiā mediocre vitandū ē. nā ſic̄ corpꝰ etiā mediocrit̉ egꝝ ſanū nō ē. ſic iſta mediocritas morboꝝ vl̓ paſſionū aīe ſana nō ē. Nō .n. paſſiones dicunt̉ morbi vl̓ ꝑturbatōes aīe. niſi cū carēt moderatōe rōis. Un̄ pꝫ rn̄ſio ad. i. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ in oī paſſiōeaīe addit̉ aliqͥd vl̓ diminuit̉ a naturali motu cordis inqͣꝫtū cor intēſiꝰ vel remiſſiꝰ mouet̉. ẜm ſyſtolē aut dyaſtolē.⁊ ẜm hoc hꝫ paſſionis rōnē. tn̄ nō oportet ꝙ paſſio ſꝑ declinet ab ordine natural̓ rōnis. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ paſſionesaīe inqͣꝫtū ſunt p̄ter ordinē rōis inclināt ad pctm̄. inqͣꝫtuꝫaūt ſunt ordinate a rōe ꝑtinēt ad ꝟtutem.Ad tertium ſic proc edit̉Uidet̉ ꝙ paſſio q̄cunqꝫ ſꝑ diminuat de bonitate actꝰ moralis. Omne .n. quod impedit iudicium rationis ex qͦ dependet bonitas actus moralis diminuit per conſequensbonitatem actus moralis. ſed omnis paſſio impedit iudicium ratōnis. Dicit .n. Saluſtius in cathelinario. Omnes homines qui de rebus dubijs conſultant ab odio. ira⁊ amicitia atqꝫ miſericordia vacuos eſſe decet. ergo omnis paſſio diminuit bonitatem moralis actus. ¶ Pre.actus hominis quantum eſt deo ſimilior tantum eſt melior. vnde dicit apoſtolus Ephe. v. Eſtote imitatores deiſicut filij chariſſimi. ſed deus ⁊ ſancti angeli puniunt ſineira. ſine miſerie compaſſione ſubueniunt. vt Auguſti. dicit in. ix. de ciui. dei. ergo eſt melius huiuſmodi opera agere ſine paſſione anime qͣꝫ cum paſſionē. ¶ Pre. ſicutmalum morale attenditur per ordinem ad rationem. ita ⁊bonum morale ſed malum morale diminuitur per paſſionem. minus enim peccat qui peccat ex paſſione qͣꝫ qui peccat ex induſtria. ergo minus bonum operatur qui operatur ſine paſſione qͣꝫ qui operatur cum paſſione. ¶ Sedcontra eſt quod Auguſti. dicit. ix. deciui dei. ꝙ paſſio miſericordie rationi deſeruit quādo ita prebet̉ miſericordiavt iuſticia conſeruetur. ſiue cum indigenti tribuitur. ſiuecum ignoſcitur penitenti. ſed nihil quod deſeruit rationidiminuit bonum morale. ergo paſſio anime non diminuit bonum moris. ¶ Rn̄. dicendum ꝙ ſtoici ſicut ponebant omnem paſſionem anime eſſe malam. ita ponebantconſequenter omnem paſſionem anime diminuere actusbonitatem. omne .n. bonum ex ꝑmixtione mali vl̓ totalit̓tollit̉. vl̓ fit minꝰ bonū. ⁊ hoc qͥdē veꝝ ē ſi dicamꝰ paſſionēaīe ſolū inordinatos motꝰ ſenſitiui appetitꝰ ꝓut ſunt per-