QueſtioXXIII.
Ad. ij. dd̓. ꝙ magnitudo paſſiōis n̄ ſolū dependꝫ ex ꝟtuteagētis. ſꝫ etiā ex paſſibilitate patiētis qꝛ q̄ ſunt bn̄ paſſiliamultū patiunt̉ etiā a ꝑuis actīs. Lꝫ obiecū appetitꝰ īteⁿ ectiui ſit magis actiuū qͣꝫ obiectū appetitus ſenſitī. tn̄ apperitus ſenſitiuus ē magis paſſiuꝰ. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ amor⁊ gaudiū ⁊ alia hmōi cū attribuunt̉ deo vel angel̓ aūt hoībus ẜm appetitū intellectiuū ſignificāt ſimplice actū volūtatis cū ſil̓itudine affectus abſqꝫ paſſione. Un̄ dic̄ Augꝰ.ix. de ci. dei. Sācti angeli ⁊ ſine ira puniūt. ⁊ ſine miſerieꝯpaſſione ſubueniūt. ⁊ tn̄ iſtaꝝ noīa paſſionū ꝯſuetudinelocutōis hūane etiā in eos vſutpant̉ ꝓpter quandā oꝑationis ſil̓itudinē. nō ꝓpter affectionum infirmitatem.Queſtio. XXIII.Einde ꝯſiderandūeſt de paſſionū dr̄ia ad inuicē. Et circa hoc q̄runt̉ qͣttuor. Primo vtꝝ paſſiones q̄ ſunt inꝯcupiſcibili ſint diuerſe ab his q̄ ſunt in iraſcibili. Scd̓ovtꝝ ꝯtrarietates paſſionū iraſcibil̓ ſint ẜm ꝯͣrietatē boni⁊ mali. Tertio vtꝝ ſit aliqͣ paſſio nō hn̄s ꝯtrariū. Quarto vtꝝ ſint aliq̄ paſſiones differentes ſpecie in eadem potentia nō contrarie ad inuicem.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ paſſiones eedē ſint in iraſcibili ⁊ in ꝯcupiſcibiliDic̄ .n. ph̓s in. ij. ethi. ꝙ paſſiones aīe ſunt qͣs ſeqͥt̉ gaudiū ⁊ triſticia. ſꝫ gaudiū ⁊ triſticia ſunt in ꝯcupiſcibili. gͣoēs paſſiones ſunt in ꝯcupiſcibili. nō gͦ ſunt alie in iraſcibili. ⁊ alie in ꝯcupiſcibili. ¶ Pre. Matth. xiij. ſuꝑ illud.Sil̓e ē regnū celoꝝ fermēto ⁊cͣ. dic̄ glo. Hiero. In rōnepoſſideamus prudentiā. in iraſcibili odiū vitioꝝ. in ꝯcupiſcibili deſiderium ꝟtutum. Sed odium eſt in ꝯcupiſcibili. ſicut ⁊ amor cui contrariat̉. vt d̓r in. ij. topic. gͦ eadempaſſio eſt in ꝯcupiſcibili ⁊ iraſcibili. ¶ Pre. paſſiones ⁊actus differunt ſpē ẜm obiecta. ſed paſſionum iraſcibilis⁊ ꝯcupiſcibilis eadem obiecta ſunt .ſ. bonum ⁊ malum. gͦeedem paſſiones ſunt iraſcibilis ⁊ ꝯcupiſcibilis. ¶ Sedcontra. diuerſaꝝ potentiaꝝ actus ſunt ſpecie diuerſi. ſicutvidere ⁊ audire. ſed iraſcibilis ⁊ ꝯcupiſcibilis ſunt due potentie diuidentes appetitum ſenſitiuum. vt in primo dictum eſt. ergo cum paſſiones ſint motus appetitus ſenſitiui. vt ſupͣ dictum eſt. paſſiōes que ſunt in iraſcibili erūtalie ẜm ſpeciem apaſſionibus que ſunt in concupiſcibili.¶ Rn̄. dd̓. ꝙ paſſiones que ſunt in iraſcibili ⁊ concupiſcibili differunt ſpecie. Cum .n. diuerſe potentie habeant diuerſa obiecta. vt in primo dictum eſt. neceſſe eſt ꝙ paſſiones diuerſaꝝ potentiaꝝ ad diuerſa obiecta referant̉. vn̄multo magis paſſiones diuerſaꝝ potentiaꝝ ſpecie differunt. Maior .n. differentia obiecti requirit̉ ad diuerſificādum ſpeciem potentiarum qͣꝫ ad diuerſificandum ſpeciēpaſſionum vel actuum. Sicut .n. in naturalibus diuerſitas generis ꝯſequit̉ diuerſitatē potentie materie. diuerſitas autem ſpeciei diuerſitatem forme in eadem materiaita in actibus anime actus ad diuerſas potētias ꝑtinentes ſunt nō ſolū ſpecie. ſed etiam genere diuerſi. actus aūtvel paſſiones reſpiciētes diuerſa obiecta ſpālia ꝯprehenſaſub vno cōi obiecto vnius potētie. differūt ſicut ſpēs illiꝰgeneris. ad cognoſcēdum gͦ q̄ paſſiones ſunt in iraſcibili⁊ q̄ in ꝯcupiſcibili oportet aſſumere obiectū vtriuſqꝫ potentie. dictū eſt aūt in primo ꝙ obiectū potētie ꝯcupiſcibilis eſt bonū vl̓ malū. ſenſibile ſimpl̓r acceptū qd̓ ē delectabile vel doloroſum. ſꝫ qꝛ neceſſe ē ꝙ interdū aīa diffi-
cultatē vel pugnā patiat̉ in adipiſcēdo aliqd̓ hmōi bonūvel fugiēdo aliqd̓ hmōi malū. inqͣꝫtū hoc eſt qͦdāmō eleuatū ſup̄ facilem ptātē aīalis. ideo ip̄m bonū vel malū ẜꝫꝙ hꝫ rōnem ardui vel difficil̓ eſt obiectū iraſcibil̓. Quecunqꝫ gͦ paſſiones reſpiciūt abſolute bonū vel malū pertinēt ad ꝯcupiſcibilē. vt gaudiū. triſticia. amor. odiū ⁊ ſil̓ia.Quecūqꝫ ꝟo paſſiones reſpiciūt bonū vel malū ſub rōeardui. ꝓut ē aliqͥd adipiſcibile vel fugibile cū aliqͣ difficultate ꝑtinēt ad iraſcibilē. vt audacia. ⁊ timor. ſpes ⁊ hmōi.¶ Ad. i. gͦ dd̓. ꝙ ſicut in primo dictū eſt. ad hoc vis iraſcibilis data eſt aīalibus vt tollant̉ impedimēta qͥbus concupiſcibil̓ in ſuū obiectum tendere ꝓhiberet̉. vel ꝓpt̓ difficultatem boni adipiſcendi. vel ꝓpter difficultatē mali ſuperandi. ⁊ ideo paſſiones iraſcibilis omnes terminanturad paſſiones ꝯcupiſcibil̓. ⁊ ẜm hoc etiam paſſiones q̇ ſuntin iraſcibili ꝯſequit̉ gaudium ⁊ triſticia q̄ ſunt in ꝯcupiſcibili. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ odium vitioꝝ attribuit Hiero. iraſcibili. non ꝓpter rōnem odij que ꝓprie competit concupiſcibili. ſed ꝓpter impugnationem que ꝑtinet ad iraſcibilēAd. iij. dd̓. ꝙ bonū inqͣꝫtū ē delectabile mouet ꝯcupiſcibilē. ſꝫ ſi bonū habeat quādā difficultatē ad adipiſcendū. ex hocip̄o hꝫ aliqͥd repugnās ꝯcupiſcibili. ⁊ iō neceſſariū fuit eē aliā potētiā q̄ in id tēderet. ⁊ rō ē eadē de mal̓.⁊ hec potētia ē iraſcibil̓. vn̄ ex ꝯn̄ti ſpecies ꝯcupiſcibilis ⁊iraſcibilis ſpecie differunt.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ ꝯͣrietas paſſionū iraſcibil̓ nō ſit niſi ẜm ꝯtrarietatē boni ⁊ mali. Paſſiones .n. iraſcibil̓ ordinant̉ ad paſſiones ꝯcupiſcibilis vt dictū eſt. ſed paſſiones ꝯcupiſcibil̓nō contrariant̉ niſi ẜm ꝯtrarietatē boni ⁊ mali. ſic̄ amor ⁊odium. gaudium ⁊ triſticia. ergo nec paſſiones raſcibilis¶ Pre. paſſiones differūt ẜm obiecta. ſicut ⁊ motus ẜmterminos. ſed contrarietas nō eſt in motibus niſi ẜm contrarietatem terminoꝝ. vt pꝫ in. v. phi. ergo neqꝫ in paſſionibus eſt contrarietas paſſionum niſi ẜm contrarietateꝫobiectoꝝ obiectum autem appetitus eſt bonum vel malum. ergo nulla potentia appetitiua poteſt eē contrarietaspaſſionum niſi ẜm contrarietatem boni ⁊ mali. ¶ Pre.omnis paſſio anime attendit̉ ẜm acceſſum ⁊ receſſum. vtAuicen. dicit in. vi. de naturalibus. ſed acceſſus cauſat̉ exrōe boni. receſſus autem ex rōne mali. quia ſicut bonumeſt quod oīa appetunt. vt d̓r in. i. ethi. ita malum eſt quodomnia fugiunt: ergo contrarietas in paſſionibus aīe nōpoteſt eē niſi ẜm bonum ⁊ malum. ¶ Sed contra. timor⁊ audacia ſunt contraria. vt pꝫ in. iij. eihi. ſed timor ⁊ audacia non differunt ẜm bonum ⁊ malum. quia vtrunqꝫeſt reſpectu aliquoꝝ maloꝝ. ergo non omnis contrarietasaſſionum iraſcibilis eſt ẜm contrarietatem boni ⁊ mali.¶ Rn̄. dd̓. ꝙ paſſio quidem motus eſt. vt d̓r in. iij. phi.Unde oportet contrarietatem paſſionum accipere ẜm cōtrarietatem motuum vel mutationum. Eſt autem duplex contrarietas in mutationibus ⁊ motibus. vt d̓r ī. vi.phi. Una quidem ẜm acceſſum ⁊ receſſum ab eodem termino. que quidem contrarietas eſt proprie mutationumid eſt. generationis que eſt mutatio ad eē. ⁊ corruptionisque eſt mutatio ab eē. Alia autem ẜm contrarietatem terminorum qui proprie eſt contrarietas motuum. ſic ut dealbatio que eſt motus a nigro in album opponitur denigrationi que eſt motus ab albo in nigrum. ¶ Sic igitur in paſſionibus anime duplex contrarietas inuenitur.Una qͥdem ẜm contrarietatem obiectoꝝ .ſ. boni ⁊ mali.