Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXXIII.

Ad. ij. dd̓. magnitudo paſſiōis ſolū dependꝫ ex ꝟtuteagētis. ſꝫ etiā ex paſſibilitate patiētis qꝛ ſunt bn̄ paſſiliamultū patiunt̉ etiā a ꝑuis actīs. Lꝫ obiecū appetitꝰ īteⁿ ectiui ſit magis actiuū qͣꝫ obiectū appetitus ſenſitī. tn̄ apperitus ſenſitiuus ē magis paſſiuꝰ. Ad. iij. dd̓. amor gaudiū alia hmōi attribuunt̉ deo vel angel̓ aūt hoībus ẜm appetitū intellectiuū ſignificāt ſimplice actū volūtatis ſil̓itudine affectus abſqꝫ paſſione. Un̄ dic̄ Augꝰ.ix. de ci. dei. Sācti angeli ſine ira puniūt. ſine miſerieꝯpaſſione ſubueniūt. tn̄ iſtaꝝ noīa paſſionū ꝯſuetudinelocutōis hūane etiā in eos vſutpant̉ ꝓpter quandā oꝑationis ſil̓itudinē. ꝓpter affectionum infirmitatem.Queſtio. XXIII.Einde ꝯſiderandūeſt de paſſionū dr̄ia ad inuicē. Et circa hocrunt̉ qͣttuor. Primo vtꝝ paſſiones ſunt inꝯcupiſcibili ſint diuerſe ab his ſunt in iraſcibili. Scd̓ovtꝝ ꝯtrarietates paſſionū iraſcibil̓ ſint ẜm ꝯͣrietatē boni mali. Tertio vtꝝ ſit aliqͣ paſſio hn̄s ꝯtrariū. Quarto vtꝝ ſint aliq̄ paſſiones differentes ſpecie in eadem potentia contrarie ad inuicem.Ad primū ſic procediturUidet̉ paſſiones eedē ſint in iraſcibili in ꝯcupiſcibiliDic̄ .n. ph̓s in. ij. ethi. paſſiones aīe ſunt qͣs ſeqͥt̉ gaudiū triſticia. ſꝫ gaudiū triſticia ſunt in ꝯcupiſcibili.oēs paſſiones ſunt in ꝯcupiſcibili. ſunt alie in iraſcibili. alie in ꝯcupiſcibili. Pre. Matth. xiij. ſuꝑ illud.Sil̓e ē regnū celoꝝ fermēto ⁊cͣ. dic̄ glo. Hiero. In rōnepoſſideamus prudentiā. in iraſcibili odiū vitioꝝ. in ꝯcupiſcibili deſiderium ꝟtutum. Sed odium eſt in ꝯcupiſcibili. ſicut amor cui contrariat̉. vt d̓r in. ij. topic. eadempaſſio eſt in ꝯcupiſcibili iraſcibili. Pre. paſſionesactus differunt ſpē ẜm obiecta. ſed paſſionum iraſcibilis ꝯcupiſcibilis eadem obiecta ſunt .ſ. bonum malum.eedem paſſiones ſunt iraſcibilis ꝯcupiſcibilis. Sedcontra. diuerſaꝝ potentiaꝝ actus ſunt ſpecie diuerſi. ſicutvidere audire. ſed iraſcibilis ꝯcupiſcibilis ſunt due potentie diuidentes appetitum ſenſitiuum. vt in primo dictum eſt. ergo cum paſſiones ſint motus appetitus ſenſitiui. vt ſupͣ dictum eſt. paſſiōes que ſunt in iraſcibili erūtalie ẜm ſpeciem apaſſionibus que ſunt in concupiſcibili. Rn̄. dd̓. paſſiones que ſunt in iraſcibili concupiſcibili differunt ſpecie. Cum .n. diuerſe potentie habeant diuerſa obiecta. vt in primo dictum eſt. neceſſe eſt paſſiones diuerſaꝝ potentiaꝝ ad diuerſa obiecta referant̉. vn̄multo magis paſſiones diuerſaꝝ potentiaꝝ ſpecie differunt. Maior .n. differentia obiecti requirit̉ ad diuerſificādum ſpeciem potentiarum qͣꝫ ad diuerſificandum ſpeciēpaſſionum vel actuum. Sicut .n. in naturalibus diuerſitas generis ꝯſequit̉ diuerſitatē potentie materie. diuerſitas autem ſpeciei diuerſitatem forme in eadem materiaita in actibus anime actus ad diuerſas potētias ꝑtinentes ſunt ſolū ſpecie. ſed etiam genere diuerſi. actus aūtvel paſſiones reſpiciētes diuerſa obiecta ſpālia ꝯprehenſaſub vno cōi obiecto vnius potētie. differūt ſicut ſpēs illiꝰgeneris. ad cognoſcēdum paſſiones ſunt in iraſcibili in ꝯcupiſcibili oportet aſſumere obiectū vtriuſqꝫ potentie. dictū eſt aūt in primo obiectū potētie ꝯcupiſcibilis eſt bonū vl̓ malū. ſenſibile ſimpl̓r acceptū qd̓ ē delectabile vel doloroſum. ſꝫ qꝛ neceſſe ē interdū aīa diffi-

cultatē vel pugnā patiat̉ in adipiſcēdo aliqd̓ hmōi bonūvel fugiēdo aliqd̓ hmōi malū. inqͣꝫtū hoc eſt qͦdāmō eleuatū ſup̄ facilem ptātē aīalis. ideo ip̄m bonū vel malū ẜꝫ hꝫ rōnem ardui vel difficil̓ eſt obiectū iraſcibil̓. Quecunqꝫ paſſiones reſpiciūt abſolute bonū vel malū pertinēt ad ꝯcupiſcibilē. vt gaudiū. triſticia. amor. odiū ſil̓ia.Quecūqꝫ ꝟo paſſiones reſpiciūt bonū vel malū ſub rōeardui. ꝓut ē aliqͥd adipiſcibile vel fugibile aliqͣ difficultate ꝑtinēt ad iraſcibilē. vt audacia. timor. ſpes hmōi. Ad. i. dd̓. ſicut in primo dictū eſt. ad hoc vis iraſcibilis data eſt aīalibus vt tollant̉ impedimēta qͥbus concupiſcibil̓ in ſuū obiectum tendere ꝓhiberet̉. vel ꝓpt̓ difficultatem boni adipiſcendi. vel ꝓpter difficultatē mali ſuperandi. ideo paſſiones iraſcibilis omnes terminanturad paſſiones ꝯcupiſcibil̓. ẜm hoc etiam paſſiones ſuntin iraſcibili ꝯſequit̉ gaudium triſticia ſunt in ꝯcupiſcibili. Ad. ij. dd̓. odium vitioꝝ attribuit Hiero. iraſcibili. non ꝓpter rōnem odij que ꝓprie competit concupiſcibili. ſed ꝓpter impugnationem que ꝑtinet ad iraſcibilēAd. iij. dd̓. bonū inqͣꝫtū ē delectabile mouet ꝯcupiſcibilē. ſꝫ ſi bonū habeat quādā difficultatē ad adipiſcen. ex hocip̄o hꝫ aliqͥd repugnās ꝯcupiſcibili. neceſſariū fuit aliā potētiā in id tēderet. ē eadē de mal̓. hec potētia ē iraſcibil̓. vn̄ ex ꝯn̄ti ſpecies ꝯcupiſcibilisiraſcibilis ſpecie differunt.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝯͣrietas paſſionū iraſcibil̓ ſit niſi ẜm ꝯtrarietatē boni mali. Paſſiones .n. iraſcibil̓ ordinant̉ ad paſſiones ꝯcupiſcibilis vt dictū eſt. ſed paſſiones ꝯcupiſcibil̓ contrariant̉ niſi ẜm ꝯtrarietatē boni mali. ſic̄ amorodium. gaudium triſticia. ergo nec paſſiones raſcibilis Pre. paſſiones differūt ẜm obiecta. ſicut motus ẜmterminos. ſed contrarietas eſt in motibus niſi ẜm contrarietatem terminoꝝ. vt pꝫ in. v. phi. ergo neqꝫ in paſſionibus eſt contrarietas paſſionum niſi ẜm contrarietateꝫobiectoꝝ obiectum autem appetitus eſt bonum vel malum. ergo nulla potentia appetitiua poteſt contrarietaspaſſionum niſi ẜm contrarietatem boni mali. Pre.omnis paſſio anime attendit̉ ẜm acceſſum receſſum. vtAuicen. dicit in. vi. de naturalibus. ſed acceſſus cauſat̉ exrōe boni. receſſus autem ex rōne mali. quia ſicut bonumeſt quod oīa appetunt. vt d̓r in. i. ethi. ita malum eſt quodomnia fugiunt: ergo contrarietas in paſſionibus aīepoteſt niſi ẜm bonum malum. Sed contra. timor audacia ſunt contraria. vt pꝫ in. iij. eihi. ſed timor audacia non differunt ẜm bonum malum. quia vtrunqꝫeſt reſpectu aliquoꝝ maloꝝ. ergo non omnis contrarietasaſſionum iraſcibilis eſt ẜm contrarietatem boni mali. Rn̄. dd̓. paſſio quidem motus eſt. vt d̓r in. iij. phi.Unde oportet contrarietatem paſſionum accipere ẜmtrarietatem motuum vel mutationum. Eſt autem duplex contrarietas in mutationibus motibus. vt d̓r ī. vi.phi. Una quidem ẜm acceſſum receſſum ab eodem termino. que quidem contrarietas eſt proprie mutationumid eſt. generationis que eſt mutatio ad. corruptionisque eſt mutatio ab. Alia autem ẜm contrarietatem terminorum qui proprie eſt contrarietas motuum. ſic ut dealbatio que eſt motus a nigro in album opponitur denigrationi que eſt motus ab albo in nigrum. Sic igitur in paſſionibus anime duplex contrarietas inuenitur.Una qͥdem ẜm contrarietatem obiectoꝝ .ſ. boni mali.