Queſtio.XX
exterior poſſit eſſe bonus ⁊ malus.Ad primum ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ bonū ⁊ malū ꝑ prius ꝯſiſtat in actu exteriori qͣꝫin actu volūtatis. Uolūtas .n. hꝫ bonitatē ex ob̓o. vt ſuꝑdictū ē. ſꝫ actus exterior ē ob̓m interioris actꝰ voluntatisdicimur .n. velle furtū vel velle dare el̓yaꝫ. ergo malum ⁊bonū ꝑ prius ē in actu exteriori qͣꝫ in actu voluntatis.Pre. bonū ꝑ prius ꝯuenit fini. qꝛ ea q̄ ſunt ad finē habētrōnē boni ex ordine ad finē. actus aūt volūtatis nō pōt eēfinis. vt ſupͣ dictum ē. actus aūt alterius potētie pōt eē finis. ergo ꝑ prius ꝯſiſtit bonū in actu potētie alteriꝰ qͣꝫ inactu voluntatis. ¶ Pre. actus volūtatis formaliter ſe hꝫad actū exteriorē. vt ſupͣ dictū ē. ſꝫ id qd̓ eſt formale ē poſterius. nā forma aduenit materie. ergo ꝑ prius ē bonū ⁊malū in actu exteriori qͣꝫ in actu volūtatis. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓Augꝰ. dicit in li. retractionū. ꝙ voluntas eſt ex qͣ peccat̉ ⁊recte viuit̉. ergo bonū ⁊ malū morale ꝑprius conſiſtit involuntate. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ aliqui actus exteriores pn̄t diciboni vel mali dupl̓r. Uno mō ẜm genus ſuū ⁊ ẜm circūſtantias in ip̄is conſideratas. ſicut dare el̓ yaꝫ ſeruatis debitis circunſtantijs d̓r eſſe bonum. Alio mō d̓r aliquid eēbonum vel malum ex ordine ad finem. ſicut dare el̓yaꝫ ꝓpter inanem gl̓am d̓r eſſe malum. cum autem finis ſit ꝓprium obiectum voluntatis. manifeſtum eſt ꝙ iſta rō boni vel mali quā hꝫ actus exterior ex ordine ad finem ꝑ prius inuenit̉ in actu voluniatis. ⁊ ex eo deriuat̉ ad actumexteriorem. bonitas aūt vel malicia quā hꝫ actus exteriorẜm ſe ꝓpter debitam materiam ⁊ debitas circumſtantiasnō deriuat̉ a voluntate. ſꝫ magis a rōe. vn̄ ſi conſidereturbonitas exteriorisⁱ actus ſcd̓m ꝙ eſt in ordinatione ⁊ apprehenſione rōnis prior eſt qͣꝫ honitas actus voluntatis. ſedſi conſideret̉ ẜm ꝙ eſt in executione oꝑis ſequit̉ bonitatēvoluntatis q̄ eſt principiū eius. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ actusexterior ē obiectum voluntatis inqͣꝫtum ꝓponit̉ voluntati a rōe vt qͦddam bonum apprehenſum ⁊ ordinatum perrōnem. ⁊ ſic eſt ꝑ prius qͣꝫ bonum actus voluntatis. inqͣꝫtum ꝟo ꝯſiſtit in executōe oꝑis eſt effectus volūtatis ⁊ ſiquit̉ voluntatē. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ finis ē prior in intention.ſꝫ eſt poſterior in executōe. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ forma ẜm ꝙ ērecepta in materia eſt poſterior via generatōnis qͣꝫ materia. ſed ſit prior natura. ſed ẜm ꝙ eſt in cā agente eſt omnibus modis prior. voluntas aūt comꝑat̉ ad actum exteriorem. ſicut cā efficiēs. vn̄ bonitas actus volūtatis ē formaexterioris actus ſic̄ in cā agēte exn̄s.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ tota bonitas ⁊ malicia actus exterioris dependeat ex volūtate. d̓r .n. Matth. vij. Nō pōt arbor bona malos fructus facere. nec arbor mala facere fructus bonos.ꝑ arborem aūt intelligit̉ voluntas. ⁊ ꝑ fructus opus ẜmglo. ergo nō pōi eſſe ꝙ voluntas interior ſit bona. ⁊ actusexterior ſit malus. aut econuerſo. ¶ Pre. Auguſ. dicit inli. retractationū. ꝙ nō niſi voluntate peccat̉. ſi ergo non ſitpctm̄ in voluntate. nō erit peccatum in interiori actu. ⁊ iōtota bonitas vel malicia exterioris actus ex voluntate dependet. ¶ Pre. bonum ⁊ malum d̓ qͦ nūc loquimur ſuntdifferentie moralis actus. differentie aūt ꝑ ſe diuidūt genus. ẜm ph̓m in. viij. metaphi. cum igit̉ actus ſit moral̓exeo ꝙ eſt voluntarius videt̉ ꝙ bonum ⁊ malum accipit̉in actu ſolum ex ꝑte volūtatis. ¶ Sꝫ contra ē qd̓ Augꝰ.dicit in libro cōtra mēdacium. ꝙ q̄dam ſunt qͣ nullo quaſi
bono fine aut bona voluntate pn̄t bn̄ fieri. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙſicut iam dictū eſt in interiori actu pōt ꝯſiderari duplexbonitas vel malicia. vna ẜm debitam materiam ⁊ circunſtantias. alia ẜm ordinem ad finem. Et illa quidē q̄ ē ẜmordinem ad finem tora dependeat ex voluntate. Illa autēque eſt ex debita materia vel circūſtantijs dependet ex rōe⁊ ex hac dependet bonitas voluntatis ẜm ꝙ in ip̄am fert̉Eſt aūt ꝯſiderādum ꝙ ſicut ſup̄ dictum eſt ad hoc ꝙ aliquid ſit malū ſufficit vnus ſingularis defectus. ad hoc ātꝙ ſit ſimpl̓r bonum nō ſufficit vnum ſingulare bonū. ſedrequirit̉ integritas bonitatis. ſi igit̉ voluntas ſit bona ⁊ex obiecto ꝓprio ⁊ ex fine ꝯn̄s eſt actum exteriorem eē bonum. ſed nō ſufficit ad hoc ꝙ actus exterior ſit bonus. bonitas voluntatis que eſt ex intentione. ſed ſi voluntas ſitmala ſiue ex intentione finis ſiue ex actu volito. ꝯn̓s ē actum exteriorem eē malum. ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ voluntasbona ꝓut ſignificat̉ ꝑ arborem bonā eſt accipienda ẜm ꝙhꝫ bonitatem ex actu volito ⁊ ex fine intento. ¶ Ad. ij. dd̓ꝙ nō ſolum aliquis voluntate peccat qn̄ vult malum finēſed etiā qn̄ vult malum actum. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ volūtarium d̓r nō ſolum actus volnntatis. ſed etiam actus exterioris. ꝓut a volūtate ꝓcedunt ⁊ rōe. ⁊ ideo circa vtroſqꝫactus pōt eē differentia boni ⁊ mali.Ad tertium ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ nō eadē ſit bonitas vel malicia actus interiorisvolūtatis ⁊ exterioris actus. Actus .n. interioris principiūē vis aīe interior apprehenſiua vel appetitiua. actus aūt exterioris principiū eſt potētia exequēs motū. vbi aūt ſuntdiuerſa principia actōis. ibi ſunt diuerſi actus. actus aūteſt ſubiectum bonitatis vel malicie. non pōt aūt eſſe idemaccidens in diuerſis ſubiectis. ergo non pōt eſſe eadē bouitas interioris ⁊ exterioris actus. ¶ Pre. virtus eſt quebonum facit hn̄tem ⁊ opus eius bonum reddit. vt d̓r inij. ethi. ſed alia eſt ꝟtus intellectualis in potentia imperante. ⁊ alia ꝟtus moralis in potentia imꝑata. vt pꝫ in principio ethico. ergo alia eſt bonitas actus interioris que eſtpotentie imꝑantis. ⁊ alia eſt bonitas actus exterioris queeſt potentie imꝑate. ¶ Pre. cā ⁊ effectus idē eſſe nō pn̄t.nihil .n. eſt cā ſuūjp̄ius. ſed bonitas actus interioris eſt cābonitatis actus exterioris. aut ecōuerſo vt dictum eſt. ergo non pōt eſſe eadem bonitas vtriuſqꝫ. ¶ Sed cōtta ēqd̓ ſupͣ on̄ſum eſt ꝙ actus volūtatis ſe hꝫ vt formale adactū exteriorem. ex formali aūt ⁊ materiali fit vnum. ergoeſt vna conitas actus interioris ⁊ exterioris. ¶ Rn̄. dd̓.ꝙ ſicut ſu pͣ dictū ē. actus interior volūtatis ⁊ actus exterior ꝓut ꝯſiderant̉ in genere moris ſunt vnus actus. ꝯtīgitaūt qn̄ꝫ actū qui ē vnus ſubiecto habere plures rōnes bonitatis vel malicie. ⁊ qn̄ꝫ vnā tm̄. Sic ergo dd̓. ꝙ qn̄ꝫ eſteadē bonitas vel malicia interioris actus ⁊ exterioris. qn̄ꝫalia ⁊ alia. Sic̄ .n. dictum ē p̄dicte due bonitates vel malicie .ſ. interiores ⁊ exteriores actus ad inuicē ordinanturꝯtingit aūt in his q̄ ad aliud ordinant̉ ꝙ aliquid eſt bonūex hoc ſolū ꝙ ad aliud ordinat̉. ſic̄ potio amara. ex hoc ſoloē bona ꝙ ē ſanatiua. vn̄ nō eſt alia bonitas ſanitatꝭ ⁊ potionis. ſꝫ vna ⁊ eadē. Qn̄qꝫ ꝟo illud qḋ ad aliud ordinatur hꝫ in ſe aliquā rōnem boni etiā p̄ter ordinē ad aliudbonū. ſic̄ medicina ſaporoſa hꝫ rōnem boni delectabilis p̄ter hoc ꝙ ē ſanatiua. Sic ergo dd̓. ꝙ qn̄ actus exterior eitbonus vel maius ſolū ex ordine ad finē. tūc eſt oīo eadembonitas ⁊ malicia actus volūtatis q̄ ꝑ ſe reſpicit finem. ⁊actus exterioris q̄ reſpicit finē mediāte actu volūtatiˢ. qn̄