QueſtioXIX

cipiū in qͦlibet genere nō eſt ꝑ accidēs. ſꝫ ꝑ ſe. qꝛ oē qd̓ eſtꝑ accūs reducit̉ ad id qḋ ē ꝑ ſe ſic̄ ad pͥncipiū. ⁊ iō bonitasvolūtatis ex ſolo vno illo dependet qd̓ ꝑ ſe facit bonitatemin actu .ſ. ex ꝯbiecto ⁊ nō ex circūſtātijs q̄ ſunt q̄dā accidētia actus. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ finis ē ob̓m volūtatis. nonaūt aliaꝝ viriū. vn̄ qͣꝫtū ad actū volūtatis nō differt bonitas q̄ ē ex obiecto a bonitate q̄ ē ex fine. ſicut in actibꝰ aliarum virium. niſi forte ꝑ accn̄s ꝓut finis dependet ex fine.⁊ voluntas ex voluntate. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ſuppoſito ꝙ voluntas ſit boni nulla circūſtantia pōt eam facere malam.Quod ergo d̓r ꝙ aliquis vult aliqd̓ bonū qn̄ non debet.pōt intelligi dupl̓r. Uno mō ita ꝙ iſta circūſtantia referat̉ad volitū. ⁊ ſic voluntas non ē boni. qꝛ velle facere aliqͥdqn̄ nō dꝫ fieri. nō ē velle bonū. Alio mō ita ꝙ referatur adactū volendi. ⁊ ſic impoſſibile eſt ꝙ aliquis velit bonū qn̄non dꝫ. qꝛ ſꝑ homo debet velle bonum. niſi forte ꝑ accn̄s īqͣꝫtū aliquis volendo hoc bonū impedit̉. ne tunc velit aliquod bonum debitum. ⁊ tunc nō intēdit malum ex eo ꝙaliquis vult illud bonum. ſed ex eo ꝙ nō vult aliud bonūEt ſil̓r dd̓. ē de aīijs circūſtantijs. d. iij. dd̓. ꝙ circunſtantiaꝝ ignorātia excuſat maliciam voluntatis ẜm ꝙ circumſtantie ſe tenent ex ꝑte voliti. inqͣꝫtum .ſ. ignorat circumſtantias actus quem vult.Ad tertium ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ bonitas volūtatis nō dependeat a rōne. pͥus .n.nō dependet a poſteriori. ſed bonū ꝑ pͥus ꝑtinet ad volūtatē qͣꝫ ad rōnē. vt ex ſupͣdictis pꝫ. ergo bonū volūtatis nondependet a rōe. ¶ Pre. ph̓s dic̄ in. vj. ethi. ꝙ bonitas intellectus pͣctici ē veꝝ ꝯforme appetitui recto. appetitꝰ autērectus ē volūtas bona. ergo bonitas rōis pͣctice magis dependet a bonitate volūtatis qͣꝫ ecōuerſo. ¶ Pre. mouensnō dependet ab eo qd̓ mouet̉ ſꝫ ecōuerſo volūtas aūt mouet ronē ⁊ alias vires. vt ſupͣ dictū ē. ergo bonitas volūtatis nō dependet a rōe. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Hylarius dicit inx. de tri. Immoderata ē oīs ſuſceptaꝝ voluntatū ꝑtinacia vbi nō rōni volūtas ſubijcit̉. ſed bonitas volūtatis cōſiſtit in hoc ꝙ nō ſit īmoderata. ergo bonitas volūtatis d̓pendet ex hoc ꝙ ſit ſubiecta rōni. ¶ Rn̄. d̓d̓. ꝙ ſicut dictūeſt. bonitas voluntatis ꝓprie ex obiecto dependet. obiectūaūt volūtatis ꝓponit̉ ei ꝑ rōnē. nā bonū intellectū eſt obiectū volūtatis ꝓportionatū ei. bonū aūt ſenſibile vel imaginariū nō eſt ꝓportionatū volūtati. ſed appetitui ſenſitiuo. qꝛ volūtas pōt tēdere in bonū vl̓e qd̓ rō apprebendit.appetitus aūt ſenſitiuus nō tēdit niſi in bonū ꝑticulare.quod apprehendit vis ſenfitiua. ⁊ ideo bonitas volūtatisdependet a rōe eo mō qͦ dependet ab obiecto. ¶ Ad. i. crgo dd̓. ꝙ bonum ſub rōe boni .i. appetibilis. ꝑ pus ꝑtinetad voluntatē qͣꝫ ad rōnē. ſed tn̄ ꝑ prius ꝑtinet ad rōnemſubrōe veri qͣꝫ ad voluntatē ſub rōe appetibilis. qꝛ appetitus voluntatis nō pōt eſſe de bono niſi prius a rōe apprehendat̉. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ph̓s ibi loquit̉ de intellectu pͣctico ẜm ꝙ ē ꝯſiliatiuus ⁊ rōcinatiuus eoꝝ qͥ ſunt ad finemſic .n. ꝑficit̉ ꝑ prudētiam. In his aūt q̄ ſunt ad finem rectitudo rōis ꝯſiſtit in ꝯformitate ad appetitū finis debiti.ſed tn̄ ⁊ ip̄e appetitus finis debiti p̄ſupponit rectā apprehenſionē de fine q̄ ē ꝑ rōnē. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ volūtas qͦdāmō mouet rōnē. ⁊ rō alio mō mouet voluntatē ex ꝑte .ſ.obiecti vt ſupra dictum eſt.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ bonitas volūtatis hūane nō depēdeat a lege et

Ana. vnius .n. vna ē regula ⁊ mēſura. ſꝫ regula hūane voluntatis ex qͣ eius bonitas dependet ē rō recta. ergo nō dependet bonitas volūtatis a lege eterna. ¶ Pre. mēſura ēomogenea mēſurato. vt d̓r. x. metaph. ſed lex eterna nō eſtomogenea voluntati hūane. ergo lex eterna nō pōt eē mēſura voluntatis hūane vt ab eo bonitas eius dependeat.¶ Pre. menſura debet eſſe certiſſima. ſed lex eterna ē nobis ignota. ergo nō pōt eſſe noſtre voluntatis menſura.vt ab ea bonitas voluntatis noſtre dependeat. ¶ Sꝫ cōtra eſt quod Augꝰ. dicit. xxij. li. contra Fauſtum. ꝙ peccatum eſt factum vel concupitū aliquid cōtra eternam legēſed malicia voluntatis eſt radix peccati. ergo cum maliciabonitati opponat̉. bonitas voluntatis dependet a lege et̄na. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ in omnibꝰ cauſis ordinatis effectꝰ plusdependet a cauſa prima qͣꝫ a cauſa ſecunda. quia cauſa ſecunda nō agit niſi in ꝟtute prime cauſe. ꝙ autem rō hūana ſit regula voluntatis hūane ex qua eius bonitas menſuret̉. habet ex lege eterna que eſt ratio diuina. vn̄ in pͣs.d̓r. Multi dicunt quis oſtendit nobis bona. ſignatum ēſuꝑ nos lu. vul. tui domine. quaſi diceret. lumen rationisquod in nobis eſt. intantū poteſt nobis on̄dere bona ⁊ noſtram volūtatem regulare. inqͣꝫtum ē lumē vultus tui. i.a vultū tuo deriuatum. vnde manifeſtū eſt ꝙ multomagis dependet bonitas voluntatis humane a lege eterna qͣꝫa rōne humana. ⁊ vbi deficit humana ratio. oportet ad rationē eternam recurrere. ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ vnius rei n̄ſunt plures menſure ꝓxime. poſſunt tamen eſſe pluresmenſure quaꝝ vna ſub alia ordinet̉. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ mēſura ꝓxima eſt omogenea menſurato. non autē menſuraremota. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ licet lex eterna ſit nobis ignotaẜm ꝙ eſt in mente diuina. innoteſcit tamen nobis aliqualiter. vel ꝑ rationem naturalem que ab ea deriuat̉ vt propria eius imago. vel per aliqualem reuelationem ſuperadditam.Ad quintuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ voluntas diſcordans aratione errante non ſitmala. ratio .n. eſt regula voluntatis humane inquantumderiuat̉ a lege eterna. vt dictum eſt. ſed ratio errans nonderiuat̉ a lege eterna. ergo rō errās nō eſt regula voluntatis humane. nō eſt ergo voluntas mala ſi diſtordat a rōne errante. ¶ Pre. ẜm Augꝰ. inferioris poteſtatis p̄ceptum nō obligat ſi contrariet̉ p̄cepto poteſtatis ſuperioris.ſicut ſi ꝓcōſul iubeat aliquid quod imꝑator ꝓhibet. ſed rōerrās qn̄qꝫ ꝓponit aliquid quod eſt cōtra p̄ceptum ſuꝑioris .ſ. dei cuius eſt ſumma poteſtas. ergo dictamē rōniserrantis nō obligat. nō eſt ergo voluntas mala ſi diſcordet a rōe errāte. ¶ Pre. oīs volūtas maſa reducit̉ ad aliquā ſpeciē malicie. ſed voluntas diſcordās a ratione errāte non pōt reduci ad aliquam ſpeciē malicie. puta ſi ratioerrans errat in hoc ꝙ dicat eſſe fornicādum. volūtas eiusqui fornicari nō vult ad nullā maliciā reduci poteſt. ergo voluntas diſcordans a ratione errante nō eſt mala. ¶Sed cōtra ſicut in primo dictum eſt. ꝯſcīa nihil aliud eſtqͣꝫ applicatio ſcīe ad aliquem actum. ſcīa autem in ratione eſt voluntas. ergo diſcordans a ratione errante eſt contra conſcientiam. ſed omnis talis voluntas eſt mala. d̓rem̄ Ro. xiiij. Omne quod nō eſt ex fide peccatū eſt .i. omne quod eſt contra conſcīam. ergo voluntas diſcordansa rōe errante eſt mala. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ cum conſciētia ſit qͦdammō dictamē rōnis. eſt .n. q̄dam applicatio ſcientie adactū. vt in primo dictum ē. idem eſt qͥrere vtꝝ voluntas