QueſtioXIX

vel malicia actus. qꝛ qd̓ nō ē bonū nō pōt facere maiꝰ bonū. ⁊ qd̓ nō ē malū nō pōt facere maius malū. Si aūt hꝫin ſe rōnē bonitatis vel malicie ex hocip̄o hꝫ quandā ſpeꝫboni vel mali. ergo oīs circūſtātia augēs bonitatē vel maliciā ꝯſtituit nouā ſpēꝫ bōi vel mali. ¶ Pre. ẜm Diony.iiij. ca. de di. no. malū cauſat̉ ex ſingularibꝰ defectibꝰ. q̄libet aūt circūſlātia aggrauās mali ciā hꝫ ſpālē defectū. ergo q̄libet circūſtātia hꝫ nouā ſpēꝫ peccati. ⁊ eadē rōe q̄libetaugēs bonitatē videt̉ addere nouā ſpēꝫ boni. ſic̄ q̄libet vnitas addita nūero facit nouā ſꝑēm nūeri. bonū .n. ꝯſiſitin nūero. pondere ⁊ mēſura. ¶ Sed ꝯͣ magis ⁊ minꝰ nōdiuerſificāt ſpēꝫ. ſed magis ⁊ minus ē circūſtātia addēsin bonitate vel malicia. ergo nō oīs circūſtātia addens inbonitate vel malicia ꝯſtituit actū moralē in ſpē boni velmali. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut dictū ē. circūſtātia dat ſpēꝫ bonivel mali actui morali. inqͣꝫtū reſpicit ſpālē ordinē rōnis.ꝯtingit aūt qn̄ꝫ ꝙ circūſtātia nō reſpicit ordinē rōis in bonō vel malo niſi p̄ſuppoſita alia circūſtātia a qͣ actus moralis hꝫ ſpeciē boni vel mali. ſic̄ tollere aliquid in magnaqͣꝫtitate vel ꝑua nō reſpicit ordinē rōis in bono vel maloniſi p̄ſuppoſita aliqͣ alia ꝯditōe ꝑ quā actus habeat maliciā vel conitatē. puta hoc qd̓ ē eſſe alienū. qd̓ repugnat rōni. vn̄ tollere alienū in magna vel ꝑua qͣꝫtitate nō diuerſificat ſpēꝫ pctī. tn̄ pōt aggrauare vel diminuere pctm̄. ⁊ſil̓r ē in alijs malis vel bonis. vn̄ nō oīs circūſtātia addēsin bonitate vel malicia variat ſpēꝫ moralis actus. ¶ Adi. ergo dd̓. ꝙ in his q̄ intendunt̉ ⁊ remittunt̉ differentiaintēſionis ⁊ remiſſionis nō diuerſificat ſpēꝫ. ſic̄ qd̓ differtin albedine ẜm magis ⁊ minus. nō differt ẜm ſpem coloris. ⁊ ſil̓r quod facit diuerſitatem in bono vel malo ẜm ītenſionem ⁊ remiſſionem. nō facit differentiam moralisactus ẜm ſpeciem. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ circūſtantia aggrauāspeccatum vel augens bonitatem actus. qn̄qꝫ nō habet bonitatem vel maliciam ẜm ſe. ſed ꝑ ordinem ad aliam cōditionem actus. vt dictum eſt. ⁊ ideo non dat nouā ſpeciem. ſed auget bonitatem vel maliciam que eſt ex aliaicōditione actus. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ non quelibet circumſtantia inducit ſingularem defectum ẜm ſeip̄am. ſed ſolū ẜmordinem ad aliquid aliud. ⁊ ſil̓r non ſemper addit nouaꝫperfectionem niſi ꝑ comꝑationem ad aliqͥd aliud. ⁊ ꝓ tanto licet augeat bonitatem vel maliciam. non tn̄ ſꝑ variat ſpeciē boni vel mali ¶ Queſtio. XIXEinde ꝯſiderandueſt de bonitate actus interioris voluntatis. Etcirca hoc qͥrunt̉ decem. Primo vtꝝ bonitasvoluntatis dependeat ex obiecto. Scd̓o vtꝝ ex ſolo obiectodependeat. Tertio vtꝝ dependeat ex rōne. Quarto vtruꝫdependeat ex lege eterna. Quinto vtrum ratio errans obliget. Sexto vtrum voluntas contra legē dei ſequēs rōeerrantem ſit mala. Septimo vtꝝ bonitas voluntatis inhis q̄ ſunt ad finem dependeat ex intentione finis. Octauo viꝝ qͣꝫtitas bonitatis vel malicie in voluntate ſequat̉qͣꝫtitatem boni vel mali in intentione. Nono vtꝝ voluntatis bonitas dependeat ex conformitate ad voluntatē diuinam. Decimo vtꝝ neceſſe ſit voluntatē hūanā ꝯformari diuine volūtati in volito ad hoc ꝙ ſit bona.Ad primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ bonitas volūtatis nō dependeat ex obiecto. voluntas .n. nō pōt eſſe niſi boni. qꝛ malū ē p̄ter volūtatē. vtDiony. dic̄. iiij. ca. de di. no. ſic igit̉ bonitas volūtatis iu

dicaret̉ ex obiecto. ſeq̄ret̉ ꝙ oīs volūtas eſſet bona ⁊ nullaeſſet mala. ¶ Pre. bonū ꝑ prius inuenit̉ in fine. vn̄ bonitas finis inqͣꝫtum hmōi nō dependet ab aliqͦ alio. ſed ẜmph̓m in. vi. ethi. bona actio ē finis l factio nunqͣꝫ ſit finisordinat̉ .n. ſꝑ ſicut ad finem ad aliquid factum. ergo bonitas actus volūtatis nō dependet ex aliqͦ obiecto. ¶ Pre.vnūquodqꝫ quale eſt tale alterum facit. ſed obiectum voluntatis eſt bonum bonitate nature. non ergo pōt preſtare voluntati bonitatem moralem. moralis ergo bonitasvoluntatis non dependet ex obiecto. ¶ Sed cōtra eſt qd̓ph̓s dicit in. v. ethi. ꝙ iuſticia eſt ẜm quam aliqui volūtiuſta. ⁊ eadem ratione ꝟtus eſt ẜm quam aliqui volūt bona. ſed bona voluntas eſt que eſt ẜm virtutem. ergo bonitas voluntatis eſt ex hoc ꝙ aliquis vult bonum. ¶ Rn̄.dd̓. ꝙ bonum ⁊ malum ſunt per ſe differentie actus voluntatis. nam bonum ⁊ malum ꝑ ſe ad voluntatem pertinent. ſicut verum ⁊ falſum ad rationem cuius actus ꝑſe diſtinguit̉ differētia veri ⁊ falſi. put dicimus opinionēeſſe verā vel falſam. vn̄ volūtas bona ⁊ niala ſunt actusdifferentes ẜm ſpēm. differētia aūt ſpeciei in actibꝰ ē ẜmobiecta. vt dictum eſt. ⁊ ideo bonum ⁊ malum in actibusvoluntatis ꝓprie attendit̉ ẜm obiecta. ¶ Ad .i. ergo dd̓.ꝙ volūtas nō ſꝑ ē veri boni. ſꝫ qn̄ꝫ eſt apparētis boni. qd̓quidem hꝫ rōnē aliquā boni. nō tn̄ ſimpl̓r ꝯueniētis adappetendū. ⁊ ꝓpter hoc actus volūtatis nō ē bonus ſꝑ. ſꝫaliqn̄ malus. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ qͣꝫuis aliquis actus poſſit eēvltimus finis hoīs ẜm aliquē modum. nō tn̄ talis actusē actus volūtatis. vt ſupͣ dictū ē. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ bonumꝑ rōnem repn̄tat̉ voluntati vt obiectum. ⁊ inqͣꝫtum cadit ſub ordine rationis ꝑtinet ad genus moris. ⁊ cauſarbonitatem moralem in actu voluntatis. rō. .n. pͥncipiū eſthumanoꝝ ⁊ moralium actuū. vt ſupͣ dictum eſt.Ad ſecūdum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ bonitas volūtatis nō dependeat ſolū ex obieciofinis .n. affinior ē volūtati qͣꝫ alteri potētie. ſꝫ actus aliaꝝpotētiaꝝ recipiūt honitatē nō ſolum ex obiecto. ſed etiamex fine vt ex ſupradictis pꝫ. ergo etiam actus voluntatis recipit bonitatem nō ſolum ex obiecto ſed etiam ex fine.Pre. bonitas actus non ſolum eſt ex obiecto. ſed etiam excircumſtātijs. vt ſupͣ dictum ē. ſed ẜm diuerſitatē circumſtantiaꝝ ꝯtingit eſſe diuerſitatē bonitatis ⁊ malicie in actu voluntatis. puta ꝙ aliquis velit qn̄ dꝫ. ⁊ vbi dꝫ. ⁊ quātum debet. ⁊ quomō debet. vel ꝓut dꝫ. ergo bonitas voluntatis nō ſolum dependet ex obiecto. ſed etiā ex circumſtantijs. ¶ Pre. ignorantia circumſtantiarū excuſat maliciam voluntatis. vt ſupra habitum eſt. ſed hoc non eſſetniſi bonitas ⁊ malicia voluntatis a circumſtantijs dependeret. ergo bonitas ⁊ malicia voluntatis dependet ex circumſtantijs ⁊ non a ſolo obiecto. ¶ Sed contra. ex circūſtantijs inquantum hmōi actus non habet ſpeciem. vt ſupra dictum ē. ſed bonum ⁊ malum ſunt ſpecifice differentie actus volūtatis. vt dictū ē. ergo bonitas ⁊ malicia voluntatis non dependet ex circūſtantijs. ſꝫ ex ſolo obiecto.¶ Rn̄. dd̓. ꝙ in quolibet genere quanto aliquid eſt priꝰtanto eſt ſimpliciue. ⁊ in paucioribus conſiſtens. ſicut p. ima corpora ſunt ſimplicia. ⁊ ideo inuenimus ꝙ ea queſunt prima in quolibet genere ſunt aliquo modo ſimplicia. ⁊ in vno conſiſtunt. principiū aūt bonitatis ⁊ maliciehūanoꝝ actuū ē ex actu voluntatis. ⁊ iō bonitas ⁊ malicia volūtatis ẜm aliqͥd vnū attēdit̉. alioꝝ ꝟo actuū bonitas ⁊ malicia pōt ẜꝫ diuerſa attēdi. ilid̓ āt vnū qḋ ē prin-