QueſtioXVIII

nulla .n. ſpēs eſt q̄ ſub ſe nō cōtineat vel cōtinere poſſit aliqd̓ indiuiduū. ſꝫ aliqͥs actus ē indifferēs ẜm ſuā ſpēm. vtdictū ē gͦ videt̉ ꝙ aliqͥs actus indiuidual̓ pōt eē indifferēs¶ Pre. ex indiuidualibus accibus cauſant̉ habitꝰ cōformes ip̄is. vt d̓r in. iij. ethi. ſꝫ aliqͥs habitus ē indifferensdic̄ .n. ph̓s in. iiij. ethi. de quibuſdā. ſic̄ de placidis ⁊ ꝓdigis ꝙ nō ſunt mali. ⁊ tn̄ cōſtat ꝙ nō ſunt boni. cū recedāta ꝟtute. ⁊ ſic ſunt indifferētes ẜm habitū gͦ aliq̄ actus indiuiduales ſunt indifferētes. ¶ Pre. bonū morale pertinet ad ꝟtutē. male aūt morale ꝑtinet ad vitiū. ſꝫ cōtingitqn̄ꝫ ꝙ hō actū qui ex ſpecie ſua ē indifferēs nō ordinat adalique finē vitij vel ꝟtutis. gͦ cōtingit aliquē actū indiuidualem eē indifferentē ¶ Sꝫ cōtra ē qḋ Greg. dicit in qͣdam omel̓. Ocioſum v̓bū ē qd̓ vtilitate rectitudinis. aucͣrōe iuſte neceſſitatis. aut pie vtilitatis caret. ſꝫ ꝟbū ocioſum ē malū. qꝛ de eo reddent hoīes rōnē in die iudicij. vtd̓r Matth. xij ſi aūt nō caret rōe iuſte neceſſitatis aut pievtilitatis. ē bonū aut malū. pari ergo rōe ⁊ qͥlibet alius actus vel ē bonus vel malus. nullus ergo indiuidual̓ actusē indifferēs. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ cōtingit qn̄ꝫ aliquē actū eſſe indifferentē ẜm ſpēꝫ qui tn̄ ē bonus vel malus in indiuiduicōſideratus. ⁊ hoc iō. qꝛ actus moral̓ ſic̄ dictū ē. nō ſolumhꝫ bonitatē ex obiecto a qͦ hꝫ ſpēꝫ. ſed etiā ex circūſtātijs q̄ſunt qͣſi q̄dā accn̄tia ſicut aliquid cōuenit indiuiduo hoīsẜm accn̄tia indiuidualia qd̓ nō cōuenit hoī ẜm rōnē ſpē⁊ oportet ꝙ quilibet indiuidual̓ actus habeat aliquā circūſtantiā ꝑ quā trahat̉ ad bonū vel malū ad minus ex ꝑte intētionis finis. cū .n. rōis ſit ordinare. actus a rōe deliberatiua ꝓcedēs ſi nō ſit ad debitū finē ordinatus. ex hocip̄o repugnat rōi ⁊ hꝫ rōnē mali. Si ꝟo ordinet̉ ad debitū finēcōuenit cū ordine rōis vn̄ hꝫ rōnē boni neceſſe ē aūt ꝙ vl̓ordinet̉ vel nō ordinet̉ ad debitū finē. vn̄ neceſſe ē omnēactū hoīs a deliberatiua rōe ꝓcedentē in indiuiduo conſideratū. bonū eſſe vel malū. ſi aūt nō ꝓcedit a rōe deliberatiua. ſꝫ ex qͣdā imaginatōe. ſicut cū aliquis fricat barbamvel mouet manū aūt lapidē. talis actus nō ē ꝓprie loquēdo moral̓ vel hūanus cū hoc habeat actus a rōe. ⁊ ſic eritindifferēs qͣſi extra genus moraliū actuū exn̄s. ¶ Ad. i. ergo dd̓. ꝙ aliquē actū eſſe indifferentē ẜm ſuā ſpēꝫ pōt eēmultipl̓r. Uno mō ſic ꝙ ex ſua ſpē debeat̉ ei ꝙ ſit indifferens. ⁊ ſic ꝓcedit rō. ſed tn̄ iſto mō nullus actus ex ſua ſpēeſt indifferēs. nō .n. ē aliquod obiectū hūani actus qd̓ nōpoſſit ordinari vel ad malum vel ad bonū ꝑ finē vel circūſtātiam. Alio mō pōt dici indifferens ex ſua ſpē. quia nonhabet ex ſua ſpecie ꝙ ſit bonus vel malus. vn̄ ꝑ aliqd̓ alid̓pōt fieri bonus vel malus ſicut homo non habet ex ſua ſpecie ꝙ ſit albus vel niger. nec tn̄ habet ex ſua ſpecie ꝙ nonſit albus aut niger. pōt .n. albedo vel nigredo ſuperuenirehomini aliunde qͣꝫ a prīcipijs ſpeciei. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ph̓sdicit illum eſſe malum ꝓprie qui ē alijs hominibus nociuus. ⁊ ẜm hoc dicit ꝓdigum non malum. quia nulli alteri nocet niſi ſibiip̄i. ⁊ ſimiliter de omnibus alijs qui nonſunt ꝓximis nociui. Nos autem hoc dicimus malū communiter omne quod eſt rationi recte repugnās. ⁊ ẜm hocomnis indiuidualis actus eſt bonus vel malus. vt dictūeſt. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ omnis finis a ratione deliberatiua intentus ꝑtinet ad bonum alicuius ꝟtutis. vel ad malumalicuius vitij. nam hocip̄m quod aliquis agit ordinate acſuſtētatōnē vel quietē ſui corꝑis. ad bonū ꝟtutis ordinat̉in eo ꝙ corpꝰ ſuū ordinat ad bonū ꝟtutis. ⁊ idē pꝫ ī alijsAd decimum ſic ꝓcedit̉.

Uidet̉ ꝙ circumſtantia non poſſit conſtituere aliquā ſpeciem boni vel mali actus. ſpecies .n. actus eſt ex obiecto. ſꝫcircumſtantie differunt ab obiecto. ergo circūſtantie nondant ſpeciem actus. ¶ Pre. circūſtantie comꝑant̉ ad actum moralem ſicut accn̄tia eius. vt dictū ē. ſꝫ accn̄s nō cōſtituit ſpēꝫ. ergo circūſtātia nō ꝯſtituit aliquam ſpēꝫ bonivel mali. ¶ Pre. vnius rei nō ſunt plures ſpēs. vniꝰ aūtactus ſunt plures circūſtātie. ergo circū ſtātia nō ꝯſtituitactū moralē in aliqͣ ſpē boni vel mali. ¶ Sed ꝯͣ locus eſtcircūſtātia q̄dā. ſꝫ locus conſtituit actū moralē in qͣdā ſpēmali. furari .n. aliquid de loco ſacro ē ſacrilegium. ergo circumſtātia conſtituit actū moralē in aliqͣ ſpē boni vl̓ mali. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut ſpēs reꝝ naturaliū conſtituūt̉ ex naturalibus formis ita ſpēs moralium actuum conſtiruuntur ex formis ꝓut ſunt a rōe concepte. ſicut ex ſupͣdictispꝫ. qꝛ vero natura determinata ē ad vnum. nec pōt eē ꝓceſſus nature in infinitum. neceſſe ē ꝑuenire ad aliquamvltimā formam ex qͣ ſumat̉ differentia ſpecifica. poſt quāalia differentia ſpecifica eē nō poſſit. ⁊ inde ē ꝙ in rebꝰ naturalibꝰ id qd̓ ē accn̄s alicui rei. nō pōt accipi vt differentia conſtituens ſpēꝫ. ſꝫ ꝓceſſus rōis non ē determinatusad aliqd̓ vnū ſꝫ qͦlibet dato pōt vlterius ꝓcedere. ⁊ iō qd̓in actu vno accipit̉ vt circumſtātia ſuꝑaddita obiecto qd̓determinat ſpēꝫ actus. pōt iteꝝ accipi a rōe ordīate vt prīcipal̓ conditio obiecti determinantis ſpēꝫ actus. ſicut tolere alienum hꝫ ſpeciem ex rōe alieni. ex hoc .n. conſtituiturin ſpē furti. ⁊ ſi conſideret̉ ſuꝑ hoc rō loci vel tꝑis. ſe habebit in rōe circumſtātie. ſꝫ qꝛ rō etiā de loco vel tꝑe ⁊ de alijs hmōi ordinare poteſt. contīgit conditionem loci circaobiectū accipi vt cōtrariā ordini rōis. puta ꝙ rō ordinatiniuriā nō eſſe faciendā in loco ſacro. vn̄ tollere aliqͥd alienum de loco ſacro addit ſpālem repugnātiam ad ordineꝫrōnis. ⁊ ideo locus qui prius conſiderabat̉ vt circumſtātia nūc conſiderat̉ vt principal̓ conditio obiecti rōi repugnās. ⁊ ꝑ hunc modum qn̄cunqꝫ aliqua circumſtātia reſpicit ſpālem ordinem rōis vel ꝓ vel contra. oportet ꝙ circumſtātia der ſpeciem actui morali vel bono vel malo.Ad i. ergo dd̓. ꝙ circumſtantia ẜm ꝙ dat ſpeciem actuiconſiderat̉ vt quedam conditio obiecti. ſicut dictum eſt:⁊ quaſi q̄dam ſpecifica differentia eius. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ circumſtantia manens in ratione circumſtātie cum habeatrationem accidentis non dat ſpeciem. ſed inqͣꝫtum mutat̉in principalem conditionem obiecti. ẜm hoc dat ſpēm.Ad. iij. dd̓. ꝙ non omnis circumſtantia conſtituit actū moralem in aliqua ſpecie boni vel mali cum non quelibet circumſtantia importet aliquam conſonātiam vel diſſonantiam ad rōnem. vn̄ non oportet licet ſint multe circūſtantie vnius actus. ꝙ vnus actus ſit in pluribꝰ ſpeciebus. lꝫetiam non ſit inconueniens ꝙ vnus actus moralis ſit inpluribus ſpeciebus moris etiam diſperatis. vt dictumeſt.Ad vndecimuꝫ ſic ꝓceditur. Uidet̉ ꝙ omnis circumſtantia ꝑtinens ad bonitateꝫvel maliciam det ſpec em̄ actui. bonum .n. ⁊ malumſuntdifferentie ſpecifice moraliū actuū. qd̓ ergo fac̄ dr̄iam inboītate vel malicia moral̓ actꝰ fac̄ differre ẜm dr̄iaꝫ ſpecificā. qd̓ ē differre ẜꝫ ſpēꝫ. ſꝫ id qd̓ addit ī boītate vl̓ maliciaactꝰ fac̄ differre ẜm boītatē ⁊ maliciā. ergo fac̄ differre ẜmſpēꝫ. gͦ oīs circūſtātia addēs ī boītate vl̓ malicia actꝰ cōſtituit ſpēꝫ ¶ Pre. aut circūſtātia adueniēs hꝫ ī ſe aliqͣꝫ rōeꝫboītatis vl̓ malicie. aūt n̄. ſi nō. nō pōt addere in bonuate