QueſtioXIX
Ad ſeptimum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ ſpēs bonitatis q̄ ē ex fine ꝯtineat̉ ſubſpē boītatis q̄ ē ex obiecto ſic̄ ſpēs ſub genere. puta cū aliqͥs vult furari vt det elemo ſynā. actꝰ .n. hꝫ ſpēꝫ ex obiecto. vt dictū ēſꝫ impoſſibile ē ꝙ aliqͥd ꝯtineat̉ in aliqͣ alia ſpē qd̓ ſub ꝓpria ſpē nō ꝯtinet̉. qꝛ idē nō pōt eē in diuerſis ſpēbꝰ nonſubalternis. gͦ ſpēs q̇ ē ex fine ꝯtinet̉ ſub ſpē q̄ ē ex obiecto. ¶ Pre. ſꝑ vltīa dr̄ia conſtituit ſpēꝫ ſpāliſſimā. ſꝫ dr̄iaq̄ ē ex fine videt̉ eſſe poſterior qͣꝫ dr̄ia q̄ ē ex obiecto. qꝛ finis hꝫ rōeꝫ vltimi. gͦ ſpēs q̄ ē ex fine continet̉ ſub ſpe q̄ ēex obiecto. ſic̄ ſpēs ſpāliſſima. ¶ Pre. qͣꝫto aliqͣ dr̄ia eſtmagis formal̓ tāto magis ē ſpāl̓. qꝛ dr̄ia cōꝑat̉ ad genus.vt forma ad materiā. ſꝫ ſpēs q̄ ē ex fine ē formalior ea q̄ ēex obiecto. vt dictū ē. ergo ſpēs q̄ ē ex fine cōtinet̉ ſub ſpēq̄ ē ex obietto. ſic̄ ſpēs ſpāliſſima ſub genere ſubalterno.¶ Sꝫ ꝯͣ. cuiuſlibet generis ſunt determīate dr̄ie. ſꝫ actuseiuſdē ſpēi ex ꝑte obiecti pōt ad infinitos fines ordinari.puta furtū ad infinita bona vel mala. ergo ſpēs q̄ ē ex finenō continet̉ ſub ſpē q̄ ē ex obiecto ſic̄ ſub genere. ¶ Rn̄.dd̓ ꝙ obiectū exterioris actus dupl̓r ſe pōt habere ad finē volūtatis. Uno mō ſic̄ ꝑ ſe ordinatū ad ip̄m. ſic̄ bn̄ pugnare ꝑ ſe ordinat̉ ad victoriā. Alio mō ꝑ accn̄s. ſic̄ acciꝑerē alienā ꝑ accn̄s ordinat̉ ad dādam elemoſynā. Oportꝫaūt vt ph̓s dicit in. vij. metaphi. ꝙ dr̄ie diuidētes aliqd̓genus. ⁊ ꝯſtituētes ſpēꝫ illius generis ꝑ ſe diuidāt illudſi aūt ꝑ accn̄s. nō recte ꝓcedit diuiſio. puta ſi quis dicat:aīaliū aliud rōale. aliud irrōnale. ⁊ aīaliū irrōnaliū aliudalatū. aliud nō alatum. alatum .n. ⁊ nō alatum non ſuntꝑ ſe determinatiua eius quod eſt irrōnale. Oportet auteꝫſic diuidere. animalium aliud hn̄s pedes. aliud non hn̄spedes. ⁊ habentium pedes aliud habet duos. aliud quartuor. aliud multos. hec em̄ ꝑ ſe determinant priorem differeutiam. Sic igitur qn̄ obiectum non eſt ꝑ ſe ordinatumad finem. differentia ſpecifica que eſt ex obiecto non eſt ꝑſe determinatiua eius quod eſt ex fine nec ecōuerſo. vndivna iſtaꝝ ſpēꝝ nō eſt ſub alia. ſed tūc actus moralis ē ſubduabus ſpeciebus quaſi diſperatis. vn̄ dicimus ꝙ ille q̄furat̉ vt mechet̉ committit duas malicias in vno actu.Si vero obiectum ꝑ ſe ordinet̉ ad finem. vna dictaꝝ difXferentiarum eſt ꝑ ſe determinatina alterius. vn̄ vna iſtaꝝſpecieꝝ continebit̉ ſub altera. Conſiderādum autē reſtatque ſub qͣ. Ad cuius euidentiam primo conſiderādum ēꝙ qͣꝫto aliqͣ differētia ſumit̉ a forma magis ꝑticulari. tanto magis ē ſpecifica. Scd̓o ꝙ qͣꝫto agēs ē magis vl̓e. tātoex eo ē forma magis vl̓is. Tertio ꝙ qͣꝫto aliqͥs finis ēipoſterior. tāto rn̄det agēti vniuerſaliori. ſic̄ victoria q̄ ē vltimus finis erercitus. ē finis intētus a ſummo duce. ordīatio aūt hꝰ aciei vel illius. ē finis intētus ab aliqͦ īferioꝝ ducū. ⁊ ex iſtis ſequit̉ ꝙ dr̄ia ſpecifica q̄ ē ex fine. ē magis general̓. ⁊ dr̄ia q̄ ē ex obiecto ꝑ ſe ad talē finē ordinato ē ſpecifica reſpectu eius. volūtas .n. cꝰ ꝓpriū ꝯbiectū ē finis eſtvl̓e motiuū reſpectu omniū potētiaꝝ aīe. qͦꝝ ꝓpria obiecta ſunt obiecta ꝑticulariū actuū. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ ẜmſubſtātiā ſuā nō pōt aliqͥd eſſe in duabꝰ ſpēbꝰ qͦꝝ vna ſubaltera nō ordinet̉. ſꝫ ẜm ea q̄ rei adueniūt pōt aliqͥd ſub diuerſis ſpēbꝰ ꝯtineri. ſic̄ hoc pomū ẜm colorē continet̉ ſubhac ſpē .ſ. albi. ⁊ ẜm odorē ſub ſpē bn̄ redolētis. ⁊ ſil̓r actꝰqui ẜm ſubſtātiā ſuā ē in vna ſpē nature. ẜm conditōnesmorales ſuꝑueniētes ad duas ſpēs referri pōt. vt ſup̄ dictum eſt. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ dr̄ia comꝑat̉ ad genus vt forma ad materiā inqͣꝫtū fac̄ eſſe genus in actu. ſꝫ etiam ge-
nus ꝯſiderat̉ vt formalius ſpē ẜm ꝙ differētia comꝑaturad genus vt forma ad materiā inqͣꝫtū fac̄ eſſe abſolutius⁊ minus ꝯͣctū. vn̄ ⁊ ꝑtes diffinitōis reducunt̉ ad genꝰ cāeformal̓. vt d̓r in li. phi. ⁊ ẜm hoc genus ē cā formal̓ ſpēi. ⁊tāto erit formalius qͣꝫto cōmunius ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ finisē poſtremū in executiōe. ſꝫ ē primū in intētōe rōis. ẜm quāaccipiunt̉ moraliū actuū ſpecies.Ad octauum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ nō ſit aliqͥs actꝰ indifferēs ẜm ſuā ſpēꝫ. malumem̄ ē priuatio boni ẜm Aug. ſꝫ priuatio ⁊ habitꝰ ſunt oppoſita īmediata ẜm ph̓m. gͦ nō ē aliqͦs actꝰ q̄ ẜm ſpēꝫ ſuāſit indifferēs qͣi mediū exn̄s inter bonū ⁊ malū. ¶ Pre.actus hūani hn̄t ſpēꝫ a fine vel ob̓o. vt dictū ē. ſꝫ oē ob̓m⁊ oīs finis hꝫ rōnem boni vel mali. ergo oīs actus hūanꝰẜm ſuā ſpēꝫ ē bonus vel malus. nullus ergo ē indifferensẜm ſpēꝫ. ¶ Pre. ſic̄ dictū ē. actus d̓r bonus q̄ hꝫ debitā ꝑfectionem bonitatis. malus cui aliqͥd de hoc defic̄. ſed neceſſe ē ꝙ oīs actus vel habeat totā plenitudinem ſue bonitaris vl̓ aliqͥd ei deficiat. ergo neceſſe ē ꝙ oīs actus ẜm ſpēꝫſuā ſit bonus vl̓ malus ⁊ nullus indifferens. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſtqd̓ Augꝰ. dic̄ in lib. de ſer. do. in mō. ꝙ ſunt q̄dā facta media q̄ pn̄t bono vl̓ malo aīo fieri. de qͥbꝰ eſt temerariū iudicare. ſunt ergo aliqui actus ẜm ſpeciem ſuā indifferentes. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſic̄ dictū eſt. actus oīs hꝫ ſpēꝫ ab ob̓o. ⁊actus hūanus qui d̓r moral̓. hꝫ ſpeciem ab obiecto relatoad principium actiuum humanum. quod eſt ratio. vndeſi obiectum actus includat aliquid quod conueniat ordini rationis erit actus bonus ẜm ſuam ſpeciem. ſicut dareelemoſynam indigenti. Si autem includat aliquid qd̓repugnet ordini rōnis erit malus actus ẜm ſpeciem. ſicutfurari quod eſt tollere aliena. contingit autem ꝙ obiectūactus non includit aliquid ꝑtines ad ordinem rationis. ſicut leuari feſtucam de terra. ire ad campum. ⁊ hmōi. ⁊ tales actus ẜm ſpeciem ſuam ſunt indifferentes. ¶ Ad. i. ergo. dd̓. ꝙ duplex eſt priuatio. quedam que conſiſtit in priuato eſſe. ⁊ hec nihil relinquit. ſed totum aufert. vt cecitas totaliter aufert viſum. ⁊ tenebra lucem. ⁊ mors vitā.⁊ inter hanc priuationem ⁊ habitum oppoſitum non poteſt eſſe aliquod medium circa proprium ſuſceptibile.Eſt autem alia priuatio que conſiſtit in priuari ſicut egritudo eſt priuatio ſanitatis. non ꝙ tota ſanitas ſit ſublata.ſed ꝙ eſt quaſi quedam via ad totalem ablationem ſanitatis que ſit per morteꝫ. ⁊ ideo talis priuatio cum aliquidrelinquat non ſemper eſt immediata cum oppoſito habitu. ⁊ hoc modo malum eſt priuatio boni. vt Simpliciusdicit in commento ſuper libro predicamētorum. quia nōtotum bonum aufert. ſed aliquid relinquit. vnde poteſteſſe aliquod medium inter bonum ⁊ malum. ¶ Ad. ij.dicendum ꝙ omne obiectum vel finis habet aliquam bonitatem vel maliciam. ſaltem naturalem. non tamen ſemper importat bonitatem vel malitiam moralem. que conſideratur per operationem ad rationem. vt dictum eſt. ⁊de hac non agitur. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ non quicquid habetactus pertinet ad ſpeciem eius. Unde ⁊ ſi in ratione ſueſpeciei non contineatur quicquid pertinet ad plenitudinem bonitatis ip̄ius. non propter hoc eſt ex ſpecie ſua malus. nec etiam bonus. ſicut homo ẜm ſuam ſpeciem neqꝫvirtuoſus neqꝫ vitioſus eſt.Ad nonum ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ aliquis actus ẜm indiuiduum ſit indifferens.